Адамның жойылуы: Білім беру және құндылықтар туралы толғаулар
The Abolition of Man
К.С. Льюис кітабы «Адамның жойылуы» (1943) – білім беру, объективті құндылықтар, табиғи заңдар туралы философиялық ойлар. Ғылымның маңызы мен құндылықтарды жоюдың қауіптері.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
К. С. Льюис кітабы, 1943 жыл.
1943 book by C. S. Lewis
"Адамның жойылуы" – К. С. Льюис жазған 1943 жылғы кітап. "Білім беру туралы ойлар, мектептердің жоғары сыныптарында ағылшын тілін оқытуға қатысты ерекше назар" деген қосымша тақырыппен, кітап объективті құндылықтар мен табиғи заңды қорғауға бастау ретінде пайдаланылады, сондай-ақ олардан бас тартудың салдары туралы ескертеді. Ол "адамның табиғат үстінен билігін" құнды нәрсе ретінде қорғайды, бірақ құндылықтарды жою үшін оны пайдалануды сынап, ғылымның өзі де солардың қатарында екенін айтады. Кітап алғаш рет 1943 жылдың 24-26 ақпанында Дарем университетінің құрамындағы Ньюкасл қаласындағы Кингс колледжінде Ридделл еске алу лекциялары аясында үш кешкі лекция түрінде оқылды.
The Abolition of Man is a 1943 book by C. S. Lewis. Subtitled "Reflections on education with special reference to the teaching of English in the upper forms of schools", it uses that as a starting point for a defense of objective value and natural law as well as a warning about the consequences of doing away with them. It defends "man's power over nature" as something worth pursuing but criticizes the use of it to debunk values, the value of science itself being among them. The book was first delivered as a series of three evening lectures at King's College, Newcastle, part of the University of Durham, as the Riddell Memorial Lectures on 24–26 February 1943.
Моральдық субъективизм мен табиғи заң
Льюис «Гай мен Тицийдің» «Жасыл кітабына» сын көзбен қарайды: «Тілді басқару: оқу мен жазуға сын көзқарас», 1939 жылы Александр («Алек») Кинг пен Мартин Кетли жариялаған. «Жасыл кітап» британдық мектептерде жоғары сынып оқушыларына арналған оқулық ретінде пайдаланылды. Льюис авторларды студенттердің құндылықтарын құлатқаны үшін сынап, олардың барлық құндылық туралы мәлімдемелердің («мысалы, бұл сарқырамасы ғажайып») тек сөйлеушінің сезімдерін білдіретінін және нысан туралы ештеңе айтпайтынын үйрететінін айтады. Льюис мұндай көзқарас құндылық туралы сөзді бекершілікке айналдырады деп санайды. Мысалы, ол қандай да бір әрекетті жек көріп айыптаған адамның іс жүзінде «Менде жек көру сезімі бар» дегенді айтқанын білдіретінін түсіндіреді. Субъективизм құндылықтардың нақты екенін немесе сезімдердің ұқсас бола алатынын жоққа шығара отырып, моральдық ынтаны әлсіретеді және адамдарды әдебиеттегі және әлемдегі нағыз жақсылық пен нағыз сұлулыққа эмоционалдық тұрғыдан жауап беру қабілетінен айырады. Сонымен қатар, Льюис тұрақты моральдық субъективист болудың мүмкін емес екенін мәлімдейді. Тіпті «Жасыл кітаптың» авторлары да кейбір нәрселердің, мысалы, оқушылардың білімін арттырудың шынымен жақсы және қажет екеніне сенеді. Льюис Платон, Аристотель және Әулие Августин сияқты ежелгі ойшылдардың пікірлерін келтіреді, олар білім берудің мақсаты балаларды «дұрыс сезімдерге» баулу, оларды жақсы көруге және жаманды жек көруге, жақсылықты сүюге және жамандықты жек көруге үйрету деп санайды. Льюис мұндай құндылықтар әмбебап болғанымен, олар балаларда автоматты түрде немесе өзінен пайда бола бермейді деп мәлімдейді. Сондықтан олар осы мағынада «табиғи» емес, білім беру арқылы үйретілуі керек. Ондай қасиеттері жоқ адамдарда ақыл-ой мен жануарлық инстинктті біріктіретін арнайы қасиет болмайды, сондықтан оларды «көкдегісі жоқ адамдар» деп атауға болады.
Lewis begins with a critical response to "The Green Book" by "Gaius and Titius": The Control of Language: A Critical Approach to Reading and Writing, published in 1939 by Alexander ("Alec") King and Martin Ketley. The Green Book was used as a text for upper form students in British schools. Lewis criticises the authors for subverting student values and claims that they teach that all statements of value (such as "this waterfall is sublime") are merely statements about the speaker's feelings and say nothing about the object. Such a view, Lewis argues, makes nonsense of value talk. It implies, for example, that a speaker who condemns some act as contemptible is really only saying, "I have contemptible feelings." By denying that values are real or that sentiments can be reasonable, subjectivism saps moral motivation and robs people of the ability to respond emotionally to experiences of real goodness and real beauty in literature and in the world. Moreover, Lewis claims that it is impossible to be a consistent moral subjectivist. Even the authors of The Green Book clearly believe that some things, such as improved student learning, are truly good and desirable. Lewis cites ancient thinkers such as Plato, Aristotle and St. Augustine, who believed that the purpose of education was to train children in "ordinate affections", to train them to like and dislike what they ought and to love the good and hate the bad. Lewis claims that although such values are universal, they do not develop automatically or inevitably in children. Thus, they are not "natural" in that sense of the word, but they must be taught through education. Those who lack them lack the specifically human element, the trunk that unites intellectual man with visceral (animal) man, and they may be called "men without chests".
Кеудесіз ерлер: дистопиялық болашақ
Льюис қазіргі заманғы табиғи құндылықтарды жоққа шығаруға жасалған әрекеттерді сынап, мысалы, шаршықтың объективті құндылығын рационалды негізде жоққа шығаруға тырысатындарды айыптайды. Оның пікірінше, барлық мәдениеттерде шағын айырмашылықтармен ортақ болатын объективті құндылықтар жиынтығы бар, ол "Шығыс пен Батыстың, христиан, язычниктер мен яһудилердің дәстүрлі моральдық кодекстері" деп аталады. Льюис оны Тао деп атайды, бұл Таоистік сөзден алынған, ол шындықтың және адам мінез-құлқының соңғы "жолы" немесе "бағыты"н білдіреді. (Льюис табиғи заңды құдайлық деп қараса да, оны "Жай ғалымдықтарда" теизмді дәлелдеу үшін қолданғанынан көрінеді, бірақ кітаптағы оның аргументі теизмге негізделмеген.) Таосыз ешқандай құндылық туралы шешім қабылдау мүмкін емес, ал дәстүрлі моральдың кейбір бөліктерін қандай да бір "рационалды" себептермен жоюға тырысатын қазіргі заманғы әрекеттер әрқашан Таоның бір бөлігін таңдап алып, оны қалған бөліктерін жоққа шығару үшін негіз ретінде пайдаланады. Соңғы тарауда осы жоққа шығарудың соңғы салдары сипатталады: психологияны толық түсіну арқылы көпшіліктің құндылықтары мен мораліне билік ететін шағын топтың болашағы, ал олар өз кезегінде, оларды белгілі бір әрекеттерге итермелейтін кез келген моральдық жүйені көре біліп, тек өздерінің ойсыз құштарлықтарымен басқарылады. Өздерінің ниеттерін рационалды түрде зерделеуден бас тартып, билеушілер енді адам ретінде танылмайды, бақылау астындағылар роботтар сияқты болады, ал Адамның жойылуы аяқталады. "Адамның жойылуы" кітабының қосымшасында Льюис Таоның бөлігі ретінде санайтын негізгі құндылықтардың тізімі келтірілген, олар әртүрлі мәдениеттерден алынған цитаталармен қолдалады. Льюистің "Қорқынышты күш" романы Адамды жою жобасын жүзеге асырудың антиутопиялық көрінісін көрсетеді. "Адамның жойылуынан" алынған үзінділер Уильям Беннеттің 1993 жылғы "Жақсылықтар кітабына" енгізілген.
Lewis criticizes modern attempts to debunk natural values, such as those that would deny objective value to the waterfall, on rational grounds. He says that there is a set of objective values that have been shared, with minor differences, by every culture, which he refers to as "the traditional moralities of East and West, the Christian, the Pagan, and the Jew ". Lewis calls that the Tao, from the Taoist word for the ultimate "way" or "path" of reality and human conduct. (Although Lewis saw natural law as supernatural in origin, as evidenced by his use of it as a proof of theism in Mere Christianity, his argument in the book does not rest on theism.) Without the Tao, no value judgments can be made at all, and modern attempts to do away with some parts of traditional morality for some "rational" reason always proceed by arbitrarily selecting one part of the Tao and using it as grounds to debunk the others. The final chapter describes the ultimate consequences of this debunking: a not so distant future in which the values and morals of the majority are controlled by a small group who rule by a perfect understanding of psychology, and who in turn, being able to see through any system of morality that might induce them to act in a certain way, are ruled only by their own unreflected whims. In surrendering rational reflection on their own motivations, the controllers will no longer be recognizably human, the controlled will be robot like, and the Abolition of Man will have been completed. An appendix to The Abolition of Man lists a number of basic values seen by Lewis as parts of the Tao, supported by quotations from different cultures. A fictional treatment of the dystopian project to carry out the Abolition of Man is a theme of Lewis's novel That Hideous Strength. Passages from The Abolition of Man are included in William Bennett's 1993 book The Book of Virtues.
Қазіргі заманғы сын-пикирлер
National Review кітапты 20 ғасырдың 100 үздік ғылыми-танымдық кітабы тізімінде 7-орынға қойды. Колледждер аралық зерттеулер институты осы кітапты 20 ғасырдың екінші ең жақсы кітабы деп бағалады. Уолкер Перси туралы лекциясында Бостон колледжінің профессоры Питер Крифт бұл кітапты "Батыс өркениетін сақтау үшін оқылуға тиіс алты кітаптың" бірі деп атады, оларға Уолкер Персидің "Ғарышта жоғалған", К.С. Льюистің "Тек қана христиандық", Г.К. Честертонның "Мәңгілік адам", Г.К. Честертонның "Ортодоксия" және Олдос Хакслидің "Жаңа әлем" кітаптары кіреді.
National Review ranked the book #7 in its 100 Best Non Fiction Books of the 20th Century list. The Intercollegiate Studies Institute ranked the book as the second best book of the 20th century. In a lecture on Walker Percy, Professor Peter Kreeft of Boston College lists the book as one of six "books to read to save Western Civilization," alongside Lost in the Cosmos by Walker Percy, Mere Christianity by C. S. Lewis, The Everlasting Man by G. K. Chesterton, Orthodoxy by G. K. Chesterton, and Brave New World by Aldous Huxley.
Танымал мәдениетте
Христиандық хип-хоп дуэті Mars ILL 2002 жылғы "Raw Material" альбомындағы "The Abolition of manCHILD" трегін кітаптың атымен атады. 2003 жылы пост-хардкор тобы Thrice "Адамның жойылуы" әнінің сөзін кітапқа негіздеді. Бұл топтың үшінші альбомы "The Artist in the Ambulance" альбомында кездеседі. Point of Recognition тобы "Abolition of Man" әнінде Льюис кітабына сілтеме жасайды. Канадалық рэпер Шадтың алтыншы студиялық альбомы TAO, "The Abolition of Man" кітабынан үлкен шабыт алды. 2022 жылы суретші Карсон Грубо жасанды интеллект арқылы жасалған иллюстрацияларды пайдаланып, "Адамды жою" комиксін жасады. Льюис кітабының мәтіні АИ-дың суреттері үшін анықтамалық нұсқаулар ретінде қолданылды.
Christian hip hop duo Mars ILL named the track "The Abolition of manCHILD" from their 2002 album Raw Material after the book. In 2003, the post hardcore band Thrice based the lyrics of the song "The Abolition of Man" on the book. It is featured in the band's third album, The Artist in the Ambulance. The band Point of Recognition also allude to Lewis' book in the lyrics of their song "Abolition of Man". TAO, the sixth studio album of Canadian rapper Shad, was heavily inspired by The Abolition of Man. In 2022 artist Carson Grubaugh created a comic book adaptation, “Abolition of Man,” using illustrations generated by artificial intelligence. The text of Lewis’ work serves as definitional prompts for the AI’s images.