Кіріспе

Ада Кембридж (1844 жылдың 21 қарашасы – 1926 жылдың 19 шілдесі), кейін Ада Крос деп танылған, Англияда туған австралиялық жазушы. Ол 25-тен астам көркем туынды, үш томдық өлеңдер жинағы және екі автобиографиялық еңбек жазды. Оның көптеген романдары австралиялық газеттерде бөлім-бөліммен жарияланды, бірақ ешқашан кітап түрінде басылмады. Достары мен туыстары оны күйеуге шыққаннан кейін Ада Крос деп білсе, газет оқырмандары оны А. С. деп таныды. Кейін ол бойжеткен кезіндегі есімін, Ада Кембриджті қайта қолданды және бүгін де осы есіммен танымал.

Өмір

Ада Норфолк графтығының Сент-Жерманс қаласында Томасин мен Генри Кембриджтің екінші баласы ретінде дүниеге келді, Генри Кембридж – шаруа. Оқытуды тәрбиешілер берді, бірақ ол осы тәжірибеден жиренді. Ол естеліктер кітабында былай деп жазды: «Мен шындығында, олардың бәрімен аяқтап, өзім үшін білім іздеуді бастағанға дейін, қазір үйренуге лайық деп есептелетін ештеңе үйренбедім деп айта аламын. Соңында бірнеше ай мектепке бардым, сондай-ақ қыздар мектебіне де бардым, бірақ ол менің санама ешқандай ұзақ мерзімді әсер қалдырмады». («Кешегі күнге қарап», IV тарау). Оның зиялы дамуына ең көп үлес қосқан – үйленбеген тәтесі болды. 1870 жылдың 25 сәуірінде ол пастор Джордж Фредерик Кроссқа тұрмысқа шығып, бірнеше аптадан кейін Австралияға аттанды. Тамыз айында Мельбурнға келгенде, ол қаланың өте дамыған екеніне таң қалды. Оның күйеуі Вангараттаға, содан кейін 1872 жылы Якандандаға, 1874 жылы Балланға, 1877 жылы Колерайнға, 1884 жылы Бендигоға және 1885 жылы Бичвортқа жіберілді, олар 1893 жылға дейін сонда тұрды. Оның «Австралиядағы отыз жыл» (1903) атты еңбегінде осы аудандардағы тәжірибелері сипатталған. Ол қызыл жегі және жұқпалы безгекке шалдыққан балаларын жоғалтты. Кросс бастапқыда елдік дін қызметкерінің жансерігі болды, аудандық іс-шаралардың барлығына қатысып, сонымен қатар балаларына киім тікті. Алайда, бірнеше себептерге байланысты, оның денсаулығы нашарлап, жақында түсік тастауы мен қатысты көлік апаты оның белсенділігін азайтуға мәжбүр етті, бірақ ол жазуын жалғастырды. 1893 жылы Кросс пен оның күйеуі Мельбурнге жақын Уильямстаунға көшіп, 1909 жылға дейін сонда тұрды. Оның күйеуі 1909 жылдың соңында зейнеткерлікке шыққан дін қызметкерлерінің тізіміне еніп, 1912 жылға дейін епархияда жұмыс істеуге рұқсат алды. 1913 жылы олар Англияға оралды, ол күйеуі 1917 жылдың 27 ақпанында қайтыс болғанға дейін сонда тұрды. Ада сол жылдың соңында Австралияға қайтып келді. Ол 1926 жылдың 19 шілдесінде Мельбурнда қайтыс болды және Брайтон қалалық зиратына жерленді. Оның артында қызы мен ұлы, доктор К. Стюарт Кросс қалды.

Мансап

Кембридж 1870 жылдары балаларына көмектесу үшін ақша табу мақсатында жазуды бастады, бірақ оның ресми жарияланған шығармашылық жолы 1865 жылғы «Литания және Екі киіз» гимндерінен басталып, 1922 жылғы «Atlantic Monthly» журналындағы «Түн құлауы» мақаласымен аяқталады. Ғалым Патрисия Бартонның сөзіне сәйкес, оның ерте туындыларында «өмір бойы дене, рухани және моральдық тұтастыққа ұмтылуының бастауы, сондай-ақ поэзия мен прозаның өріліп, оның жазушылық мансабының ерекшелігіне айналғандығы» қамтылған. Дегенмен, үнемі жақсы пікірлерге қарамастан, оны оның сол кездегі әдеби дәстүрге сай жазбағаны үшін бағаламағандар көп болды. Бұл дәстүр көбінесе қалалық емес және еркектерге бағытталған, қатал табиғатта өмір сүруге қатысты тақырыптарды қамтыды. Кембридж Әйелдер Жазушылар Клубының тұңғыш президенті және Мельбурн Лицей Клубының құрметті өмірлік мүшесі болды. Оның әдебиет әлеміндегі көптеген достарының қатарында Грейс «Дженнингс» Кармайкл, Рольф Болдревуд, Этель Тернер және Джордж Робертсон болды.

Мұра

Ада Кембридж сыйлығы алғаш рет 2005 жылы табысталды. Қазір осындай төрт сыйлық бар: Ада Кембридж биографиялық проза сыйлығы, Ада Кембридж поэзия сыйлығы, «Жас Ада» қысқа әңгіме сыйлығы және «Жас Ада» графикалық қысқа әңгіме сыйлығы. Бәріне де ақшалай сыйлық қоса беріледі, ал жеңімпаздар жыл сайын Уильямстаун әдебиет фестивалінде жарияланады. Кенберра қаласының Кук ауданындағы Кембридж көшесі оның құрметіне аталған.