Томас Парран: Американдық дәрігер және денсаулық сақтау саласының қайраткері

Кіріспе

Дәрігер және АҚШ-тың қоғамдық денсаулық сақтау қызметінің қызметкері (1892–1968)

Томас Парран (28 қыркүйек 1892 – 16 ақпан 1968) – американдық дәрігер және қоғамдық денсаулық сақтау қызметінің қызметкері. Ол 1936 жылдан 1948 жылға дейін АҚШ-тың бас хирург қызметіне алтыншы рет тағайындалды және Тускегидегі сифилис эксперименті мен Гватемаладағы сифилис экспериментіне жетекшілік етті.

Ерте өмір және білім

Парран 1892 жылдың 28 қыркүйегінде Мэриленд штатының Сент-Леонард қаласының жанында Бенджамин мен Мэри (Латимер) Парран отбасында дүниеге келді. Ол отбасының темекі шаруашылығында өсті. Бір туысы оған үйде сабақ берді және ол стипендия бойынша Мэриленд штатының Аннаполис қаласындағы Сент-Джон колледжінде оқыды (1911, А. Б.; 1915, А. М.). Қаржылық жағдай Джорджтаун университетінің медицина мектебіне түсуіне (1915, М. Д.) және Вашингтондағы Сибли мемориалдық ауруханасында интернатурадан өтуіне ықпал етті. Медициналық институтта оқып жүргенде ғылыми зерттеулерге деген өмір бойына сақталатын қызығушылығы оянды. Ол өзін Томас Парран кіші деп атады, бұл оны Мэриленд штатының саясаткері және АҚШ-тың алпыс екінші Конгресінің өкілі болған Томас Парран ағасынан (сондай-ақ Томас Парран кіші есімді ұлы болған) ажырату үшін жасады. Кейіннен доктор Парран "кіші" деген атауын жойып, алғашқы ұлын Томас Парран кіші деп атады.

Ерте мансап

Парран Колумбия округінің денсаулық сақтау зертханасында ерікті болып жұмыс істеді, бұл зертхананы доктор Джозеф Дж. Киньюн құрған, ол Қоғамдық денсаулық қызметінің Гигиеналық зертханасының (1930 жылы Ұлттық денсаулық институты деп аталды) негізін қалаушы еді. Киньюн Парранды PHS-тің доктор Лесли Л. Ламсден басқаруымен жас дәрігерлерден құралған далалық топқа қабылдады, олардың міндеті Оңтүстік АҚШ-та санитарлық жағдайды жақсарту және дәретханалар салу болды. 1917 жылдың наурыз айында Парран Оклахома штатының Окмулги қаласына ауылдық санитария бойынша алғашқы тапсырмасы үшін келді. 1917 жылдың қыркүйегінде көмекші хирург қызметіне бекітілгеннен кейін, Парран ауылдық денсаулық сақтау қызметтерін басқару, санитария және жұқпалы ауруларды бақылау саласындағы жұмысын жалғастырды. Далалық жұмыстардың арасында Парран Вашингтонда әкімшілік қызметте де тәжімелі болды. 1923 жылдың қазан айында ол Гигиеналық зертханада 6 айлық оқу курсын бітірген жас дәрігерлер тобына қосылды, бұл оған қоғамдық денсаулық саласындағы магистр дәрежесіне тең келетін тәжірибелік білім берді. Парранның алғашқы басшылық лауазымы ПХС-тің Жыныс жолдарымен берілетін аурулар бөлімінің бастығы болып тағайындалған кезде (1926 жылдың қыркүйегі) болды, бұл бағдарлама Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде басталған еді. Парран жұртшылықтың жыныс жолдарымен берілетін ауруларды моральдық тұрғыдан айыптаудан ауып, сифилисті медициналық проблема және қоғамдық денсаулыққа қауіп ретінде қарастыруына ықпал етуге тырысты. Ауылдық денсаулық сақтау саласындағы қабілеті оны жақын арада басқа бағытқа бұрды. Реформатор губернатор Франклин Рузвельт Парранды Нью-Йорк штатына уақытша жіберуді сұрады, және 1930 жылдың сәуір айында Парран штаттық денсаулық сақтау комиссары лауазымын иеленді. Оның басты міндеті – арнайы денсаулық сақтау комиссиясын басқару болды, оның ұсыныстары (1932) Ұлы депрессия кезінде округтік денсаулық сақтау бөлімдерін күшейту үшін негіз құрады. Комиссия ұсынған ұсыныстардың көп бөлігі жүзеге асырылмады. Парранның сифилиспен күресу жұмысы одан да сәтті болды. Колумбия телерадиокомпаниясы оның науқанын күтпеген оқиға арқылы бастады, өйткені радио қызметкерлері сөйлеуден «сифилиспен күресу» фразасын цензуралады, бұл Парранды өзінің қатысуын тоқтатуға мәжбүр етті. АҚШ-тағы газеттер цензураланған сөйлеуді қайта басып шығарды.

Parran volunteered at a health laboratory operated by the District of Columbia, under Dr. Joseph J. Kinyoun, founder of Public Health Service's Hygienic Laboratory (renamed the National Institute of Health in 1930). Kinyoun recruited Parran to join a field team of young physicians under PHS's Dr. Leslie L. Lumsden, building privies and surveying conditions in the Southern United States. In March 1917, Parran reported to Okmulgee, Oklahoma, for the first of many assignments in rural sanitation. After receiving an Assistant Surgeon's commission in September 1917, Parran continued on assignments in rural health services administration, sanitation, and the control of communicable diseases; between field assignments, Parran tasted life as an administrator in Washington, DC. In October 1923, he joined a group of young medical officers who attended 6 months of coursework at the Hygienic Laboratory, receiving the practical equivalent of a master's degree in public health. Parran's first leadership position was as Chief of PHS's Division of Venereal Diseases (September 1926), a program begun during World War I. Parran worked to sway public sentiment away from moral condemnation of venereal diseases and toward consideration of syphilis as a medical condition and threat to public health. His talents in rural health administration would soon lead him temporarily in a new direction. A reform minded governor, Franklin Roosevelt, requested for Parran to be loaned to the State of New York, where in April 1930 Parran took up his post as state health commissioner. His primary task was chairing a Special Health Commission whose recommendations (1932) provided a framework to bolster county health departments in the face of needs in the Great Depression. Few of the commission's recommendations were enacted. Parran's work on syphilis achieved more success. The Columbia Broadcasting System inadvertently launched his campaign after radio executives censored the phrase "syphilis control" from a talk, leading Parran to cancel his appearance. Newspapers across the United States reprinted the censored speech.

Бас дәрігер

Парран Нью-Йорктегі «Жаңа мәміле» саясатында белсенділік танытып, сондай-ақ ұлттық саясатқа қатысты. 1934 жылы оның бұрынғы басшысы, қазіргі АҚШ Президенті Рузвельт Парранды Экономикалық қауіпсіздік жөніндегі комиссияға тағайындады, ол 1935 жылғы Әлеуметтік қамсыздандыру туралы заңның жобасын жасады; VI-тармақ денсаулық сақтау департаменттері мен биомедициналық зерттеулерге миллиондаған доллар бөлді. Бас хирург Хью С. Каммингтің өкілеттігі аяқталғаннан кейін Президент Рузвельт Парранды АҚШ Бас хирургы етіп тағайындады; ол 1936 жылдың 6 сәуірінде қызметке кірісті. Парранның сифилиспен күрес науқаны 1936 жылдың күзінде толыққанды күшке енді. VI-тармақ қаражаты сифилис ауруын анықтау және емдеу жөніндегі шараларды қолдады, ал 1938 жылғы Ұлттық жекелей ауруларды бақылау туралы заң жаңа сульфа препараттарын және кейіннен пенициллинді қолданатын жедел емдеу орталықтарына қаржы бөлді. 1937 жылы оның сифилис туралы «Жер бетіндегі көлеңке» атты кітабы жарық көрді және жақсы қабылданып, жоғары бағаланды. Алайда, кейбір ғалымдар оның сифилиске қарсы жұмысының PHS-тың Жекелей аурулар бөлімі жүргізген Тускиги сифилис зерттеуі (1932–1972) және Гватемала сифилис эксперименттері (1946–1948) арқылы бұзылғанын айтады, бұл зерттеулер оның Бас хирург қызметін атқару кезеңінде жартылай жүргізілді. Сифилиспен күресуден басқа, Бас хирург Парран қоғамдық денсаулық сақтау саласының ауқымы мен құрылымына үлкен әсер етіп, ел ішінде де, шетелде де өз із қалдырды. Екінші дүниежүзілік соғыс жылдам кеңеюге және кеңейтілген міндеттерге жаңа мүмкіндіктерге әкелді. Жауап ретінде Парран және оның орынбасарлары PHS қызметінің негізін құрайтын заңдарды, 1943 және 1944 жылғы Қоғамдық денсаулық сақтау қызметі туралы заңдарды қайта жазды, 1967 жылға дейін сақталатын төрт бюродан (Ұлттық денсаулық сақтау институты, Мемлекеттік қызмет бюросы, Медициналық қызмет бюросы және Бас хирург кеңсесінен тұратын) тұратын құрылымды құрды. Парран сонымен қатар Ғылыми зерттеу және дамыту кеңсесінен соғыс кезеңіндегі зерттеу келісімшарттарын ауыстыруды шеберлікпен ұйымдастырып, NIH үшін сыртқы гранттар бағдарламасын құрды. Парран сондай-ақ Қоғамдық денсаулық сақтау қызметінің комиссиялық корпусының дәрігерлерінің бір буынына кеңесші ретінде қызмет етті, оларға онкология және басқа да аурулар, психикалық денсаулық, туберкулезді бақылау, безгек және басқа да жұқпалы аурулардың алдын алу, коммерциялық емес ауруханалар салу және халықаралық денсаулық сақтау салаларында жаңа институттар мен бағдарламаларды құруға еркіндік берді. Парранның халықаралық денсаулық сақтау ісіндегі көшбасшылық рөлі 1930 жылдары Рокфеллер қорымен және Пан Америка денсаулық сақтау ұйымымен бірге басталды. Парран Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымының (ДДҰ) конституциясының жобасы қабылданған Халықаралық денсаулық сақтау конференциясына төрағалық етті (1946) және АҚШ делегацияларын басқарды. Парран ұлттық медициналық сақтандырудың ертедегі және белсенді жақтасы болды, PHS-ді сақтандыруға қарсы шыққандармен тікелей қақтығыстан сақтап, өзінің қоғамдық жақтауын аймақтық ұйымдастырылған денсаулық сақтау инфрақұрылымын құруға бағытталғандықтан сақтықпен ұстады. 1946 жылғы Ауруханаларды зерттеу және салу туралы заң (Хилл-Буртон заңы) осы бағыттағы маңызды қадам болды. Дегенмен, Парранға Америка медициналық қауымдастығының редакторы Моррис Фишбейн Президент Трумэннің ұсынған ұлттық сақтандыру бағдарламасын қолдағаны үшін шабуыл жасады. Трумэннің 1948 жылдың көктемінде Парранды қайта тағайындамау шешімі осы мәселе бойынша қоғамдық пікірталас салдарынан туындауы мүмкін. Парран Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымының директоры лауазымынан бас тартып, Қоғамдық денсаулық сақтау қызметінің жаңадан құрылған бюрократиядан, Денсаулық сақтау, білім және әл-ауқат департаментіне тәуелсіздігін сақтауға тырысты. Ол бұл күресте жеңіліске ұшырады және жұмысынан босатылды, бірақ денсаулық сақтау саласындағы білім беру саласындағы жаңа жетістіктерге қол жеткізу үшін тағы да алға жылжыды.

Parran became active in New Deal politics in New York and entered national politics as well. In 1934, his former supervisor, now President of the United States, Roosevelt, appointed Parran to the Committee on Economic Security, which drafted the Social Security Act of 1935; Title VI authorized millions for public health departments and for biomedical research. After Surgeon General Hugh S. Cumming's term, President Roosevelt appointed Parran as Surgeon General of the United States; he was sworn in on 6 April 1936. Parran's syphilis control campaign was in full swing by the fall of 1936. Title VI funds supported efforts to identify and treat syphilis, and the National Venereal Disease Control Act of 1938 made funds available for rapid treatment centers that employed the new sulfa drugs and, later, penicillin. During 1937 his book about syphilis, Shadow on the Land, was published and very well received. However, some scholars have argued that his work against syphilis is tainted by the Tuskegee Syphilis Study (1932–1972) and the Guatemala syphilis experiments (1946–1948), which were conducted by the PHS's Division of Venereal Diseases, partially during his tenure as Surgeon General. In addition to syphilis control, Surgeon General Parran left his mark on the scope and structure of public health, both at home and abroad. World War II brought quick expansion and new opportunities for expanded duties. In response Parran and his deputies rewrote the statutes underlying PHS operations, the Public Health Service Acts of 1943 and 1944, establishing a four bureau structure (consisting of the National Institute of Health, Bureau of State Services, Bureau of Medical Services, and Office of the Surgeon General) that would remain in place through 1967 deftly arranged for the transfer of wartime research contracts from the Office of Scientific Research and Development, creating an extramural grants program for NIH. Parran also served as a mentor to a generation of Public Health Service Commissioned Corps physicians, to whom he gave the leeway to create new institutions and programs in the areas of clinical research into cancer and other conditions, mental health, tuberculosis control, prevention of malaria and other communicable diseases, construction of nonprofit hospitals, and international health. Parran's leadership role in international health affairs dated back to the 1930s with the Rockefeller Foundation and the Pan American Health Organization. Parran chaired the International Health Conference where the World Health Organization (WHO) draft constitution was adopted (1946) and led subsequent U. S. delegations. Parran was an early and committed advocate of national health insurance, shielding PHS from direct conflict with those who opposed insurance by tempering his public advocacy with a focus on creating a regionally organized health services infrastructure to precede federal dollars for care. The Hospital Survey and Construction Act of 1946 (Hill–Burton Act) was a signal step in this direction. Nevertheless, Parran was attacked by American Medical Association editorialist Morris Fishbein for supporting President Truman's proposed national insurance program. Truman's decision not to reappoint Parran in the spring of 1948 may have been an outcome of public disputes over this issue. Parran declined the position of Director of the World Health Organization to attempt to maintain the independence of the Public Health Service from the newly created bureaucracy, the Department of Health Education and Welfare. He lost that fight and his job, only to move on again to further advances in the health education field.

Кейінгі өмірі

1948 жылғы 1 қазанда хирург-генерал Парран ПХС-тан вице-адмирал шенімен зейнетке шығып, академиялық басқарудағы мансабын бастады, Питтсбург университетінің жаңа Халық денсаулығы мектебінің алғашқы деканы болды. Парран ПХС-дағы қызметі кезінде дамытқан идеяларын сынақтан өткізу үшін Питтсбург, Пенсильванияны полигон ретінде пайдаланды, мектептің алғашқы аға оқытушыларын тартты және өзінің орынбасары – хирург-генералын және тәжірибелі халықаралық денсаулық сақтау әкімшісі доктор Джеймс А. Крэбтриді, ол 1958 жылы Парраннан кейін декан болып тағайындалды. Хирург-генерал лауазымынан кейін Парран халықаралық денсаулық сақтау саласында белсенді болып қала берді, Pan American Sanitary Organization және Рокфеллер қорының бағдарламаларында жұмыс істеді. 1958 жылы Питтсбургтен зейнеткерлікке шыққаннан кейін доктор Парран Меллон отбасына байланысты Авалон қорының президенті болды және 1955 жылдан бері сенімді адам ретінде қызмет еткен А.У. Меллон білім беру және қайырымдылық қорының жұмысына қатысты. Ол қайтыс болғанға дейін филантропия және халық денсаулығы саласындағы жұмысын Пенсильвания штатының Питтсбург қаласында жалғастырды. Питтсбург университетінің Халық денсаулығы жоғары мектебінің ғимараты – Парран залы 1969 жылы Парранның құрметіне аталды. Оның еңбектерінің жинағы Мэриленд штатының Бетезда қаласындағы Ұлттық медицина кітапханасында сақталады. Оның хирург-генерал лауазымындағы және одан кейінгі жұмысына қатысты көптеген құжаттары Питтсбург университетінде сақталады. Ол Арлингтон ұлттық зиратында екінші әйелі Кэролмен бірге жерленген.

Томас Парран сыйлығы

Америкалық жыныстық жолмен берілетін аурулар қауымдастығы Парранның жыныстық жолмен берілетін аурулар туралы хабардарлықты арттыру жұмысын еске алу үшін өмірлік жетістіктері үшін марапаттауын оның атымен атады.

Этикаға қайшы тәжірибеге қатысу

2018 жылдың маусым айында Питтсбург университеті Парранның есімін қоғамдық денсаулық сақтау жоғары мектебі орналасқан кампустағы ғимараттан алып тастайтынын жариялады. Бұл шешімге оның Тускеги сифилисі зерттеуіне қатысы себеп болды, ол зерттеу этикалық емес эксперименттердің жаман үлгісі ретінде танымал. Тускеги сифилисі зерттеуі 1936 жылдан 1948 жылға дейін АҚШ-тың бас хирург қызметін атқарган кезінде жүргізілді және афроамерикалық ересектер, балалар және мүмкіндігі шектеулі адамдарға олардың білімі мен келісімінсіз эксперименттер жасауды қамтыды. Зерттеу және өмірді сақтап қалуға қажетті ем туралы ақпарат сифилиспен ауырған 399 қара нәсілді ер адамнан жасырылды, соның салдарынан зерттеушілер аурудың прогресін бақылай алды. 40 жылға созылған зерттеу барысында 28 ер адам сифилис салдарынан қайтыс болды, 40 әйел жұқтырды және 19 бала туа біткен сифилиспен дүниеге келді. Питтсбург университетінің ресми комитеті университеттің қоғамдық денсаулық сақтау аспирантурасының негізін қалаушы Парран туралы былай деді: «Доктор Парранның рөлі және Таскиги мен Гватемала зерттеулерін мақұлдау, қаржыландыру және бақылаудағы оның ықпалының көлемі толыққанды белгісіз. Бүгінгі күнгі қолда бар мәліметтерге сүйенсек, доктор Парранның зерттеулер туралы білімі мен қатысу деңгейін анықтау мүмкін емес».

1947 жылы Джон Чарльз Катлерге (Гватемаладағы ЖҚТБ зерттеулерінің жетекші зерттеушісі) жолданған хатында Парранның: «Сіз білесіз, біз осындай экспериментті осы елде жасай алмас едік» деген сөздері келтірілген, бұл оның зерттеудегі этикалық мәселелердің кейбірін білгенін көрсетеді.