Кіріспе

Христиан дініндегі анттық сыйлықтың бір түрі. Анттық шам немесе дұға шам – әдетте ақ немесе бал шабының сары түсті, христиандық дұға барысында ант беру мақсатымен жағылатын кішкентай шам. Бұл практика әсіресе англикан, лютеран және рим-католик христиандық тармақтарында, сондай-ақ басқаларында кең таралған. Христиан дінінде анттық шамдар көптеген шіркеулерде, үй алтарьларында да жиі кездеседі және "ғибадат етушінің өзі үшін немесе басқа адамдар үшін тілеген дұғаларын" символдайды. Қолданылатын шамдар ұзын, конустық шамдардан бастап, шай шамдарына дейін алуан түрлі болуы мүмкін. Шай шамдары ұстағыштарға немесе мүсіннің алдындағы тұғырға қойылады. Ұзын шамдар арнайы ұстағышқа орналастырылады.

Шығыс православие

Шығыс православие шіркеуінде шамдар Иса Мәсіхтің немесе Құдай ананың иконаларының алдында жағылады. Әдетте православие шіркеулерінде тек ұзын, жұқа шамдар ғана қолданылады. Бұл шамдар әдетте шамдарды ұстауға арналған әртүрлі ұялармен жабдықталған дөңгелек ыдыстарға немесе құмға толы ыдысқа орналастырылады, онда ғибадат етушілер өз шамдарын қояды. Православие шіркеулерінде көбінесе қайтыс болғандарға арналған шамдарды жағу үшін бөлек орын болады; Англикан және Рим-католик шіркеулері мұндай ерекшелік жасамайды.

Лютерандық

Лютеран шіркеулері үйде, жеке немесе отбасылық дұғаның бір бөлігі ретінде немесе шіркеуде жағылатын дауыс шамдарын пайдалана алады. Олар әдетте алтарь қоршауында немесе алтарь кресінің алдында жағылады. Сонымен қатар, олар Көрікті Жұма күні өтетін қасиретті қызмет кезінде де жиі жағылады. Швеция, Норвегия, Дания және Финляндияның солтүстік лютеран шіркеулерінде, барлық жоғары шіркеу лютерандық тағылымдарында дауыс шамдарын қолдану кең таралған, және көптеген, тіпті барлық шіркеулер мен шағын шіркеулерде дауыс шам ұстағыштары бар (шведше: Ljusbärare). Бұл шығыс православиелік үлгіге ұқсас, әдетте дөңгелек металл жақтаудан тұрады, оның ортасында үлкен шам орналасқан, ал оның айналасында дауыс шамдарын жағуға арналған ұялар болады. Шығыс православие шіркеулеріндегідей, солтүстік лютерандық дауыс шамдары да ұзын және жіңішке болады.

Әдістемелік

Біріккен методистік шіркеуде жоғары шіркеу дәстүрінде ғибадат ететін шіркеулер дауыс беретін шамдарды қолданады. Аллхалоутидтің литургиялық тойлануы кезінде, әсіресе Барлық қасиеттілер күнінде, дауыс беретін шамдар жағылады және сол жылы қайтыс болған қауым мүшелерінің әрқайсысы үшін дұға оқылады.

Дүниежүзілік бейімделулер

2010 жылдары әртүрлі адамдарға арналған шамдар (жәбірлі шамдар) атақты тұлғалар немесе саяси қайраткерлердің қасиеттілерге ұқсатып жасалған нұсқаларымен сатылды. Кейбір зайырлы шамдардың нысандары Рут Бадер Гинзбург және Джонатан Ван Несс болды. 2019 жылы Vox сайты "қасиетті адамды түсініксіз (Стив Бушеми немесе Харамбе горилласы сияқты) атақты тұлғамен алмастыру арқылы дұға шамның мағынасын толығымен жоққа шығарасыз" деп жазды. Католик лигасының өкілі Билл Донохью бұл шамдарды қорлаушы деп санамады. "Атақты адамдарға PR-ға қатысудың қажеті жоқ, сондықтан мұндай шамдарды жасаудың себебі – нарциссизм болуы мүмкін", - деді ол. "Католик иконаларын қолдану арқылы бұл атақты тұлғалар өздерінің танылуы үшін католик шіркеуіне еңбек еткендей мақтау айтады".