Кіріспе

Қытайдың шалғайдағы таулы аймақтары арқылы өтетін жолдар – археологиялық галерея жолдары, Қытайдың қиын өткелді таулы аймақтарында салынған бағдарлау жолдары еді. Бұл жолдар жартастарға қазылған тесіктерге берік орнатылған ағаш тақтайшалардан тұрғызылған. Көбінесе Цинь тауларында кездесетін бұл жолдар Вэй және Хан өзендерінің аңғарларын байланыстырған. Галерея жолдарының алғашқы үлгілері Соғысқан мемлекеттер кезеңінде (б.з.д. 476–221) салынды және Цинь мемлекеті Шу мен Баны жаулау үшін пайдаланды. Олар Хан әулеті тұсында дамыған, кең таралған желіге айналды. 20-ғасырға дейін Памир тауларының батыс шатқалында осы жолдардың өте қарапайым түрлері қолданылып келді.

Кіріспе

Галереялық жолдар, жар жолдары немесе тақтай жолдар ежелгі Қытай тарихындағы көрнекті инженерлік жетістіктер болып табылады. Бұл инфрақұрылымдар негізінен қиын таулы аймақтардағы жартастар арқылы көлікті жеңілдету үшін салынған. Шу жолы – Қытайдың ең қиын және шөл далалы аймақтарынан, соның ішінде Циньлин және Даба тауларынан өтетін жарқын мысал. Бұл жол Вэй өзені аңғары мен ежелгі Чанъань астанасы арасындағы маңызды байланыс қызметін атқарды, жартастар мен тік шатқалдар арқылы өту үшін тақтай жол техникасын пайдаланды. Галереялық жолдардың құрылысы қоршаған жердің нақты топографиялық ерекшеліктеріне бейімделген, нәтижесінде ерекше құрылымдық шешімдер пайда болды. Галереялық жолдың ең көп таралған түрі – жартастарға тесіктер мен ағаш қадалар арқылы бекітілген, содан кейін ағаш тақтайлармен жабылған ағаш тақтайшалы жол. Басқа бір әдіс – тікелей жартас бетіне тас жолдар қазу.

Шудао

Шудао – Цинлинь, Мичан және Даба таулары арқылы салынған тарихи жолдың жалпы атауы. Шудаоның басты міндеті – Вэй өзені аңғары (қазіргі Гуанчжун) солтүстіктегі ежелгі Чанъань (қазіргі Сиань) астанасымен, оңтүстіктегі Шумен (қазіргі Чэндумен) байланыс жасау. Шу жолдары Қытайдың ең қиын және шөл далалы аймақтарынан өтеді. Алғашқы маңызды жолдар, көбінесе, Соғысқан мемлекеттер дәуірінде (б.з.д. 481–221) салынған. Цинь (б.з.д. 221–206) және Хан (б.з.д. 206 – 220) династиялары кезінде бұл жол желісі үлкен жақсартуларға ұшырады. Көбінесе жолдар, жергілікті тұрғындар бұрыннан пайдаланған табиғи жолдар арқылы салынды. Бұл маңызды жолдарды тік және қауіпті жартастармен салу үшін құрылысшылар "Галереялық жол" деп аталатын инновациялық жол салу техникасын қолданды, осы арқылы жолдарды тау беттеріне бекітіп, тауларды, өзендерді және аңғарларды кесіп өтті.