Кіріспе

Қарапайым судья немесе төменгі дәрежелі судья. Puisne judge және puisne justice (['pjuːni]) терминдері белгілі бір соттың қарапайым судьясын немесе төменгі дәрежелі судьясын білдіреді. Бұл термин екі француз сөзінің – puis ("кейін, соң") және né ("туылған") – қосылуынан пайда болған, олар puîné түрінде бірігіп, "кіші" деген мағынаны береді.

Қолдану

Термин негізінен ортақ құқық юрисдикцияларында қолданылады: Ұлыбританиядағы Англия мен Уэльстің юрисдикциясы; Австралия, оның штаттары мен аумақтарымен қоса; Канада, оның провинциялары мен аумақтарымен қоса; Үндістан, оның штаттары мен аумақтарымен қоса; Пәкістан, оның провинциялары және Азад Кашмир; Гибралтар британдық теңізден тыс аумағы; Кения; Шри-Ланка; Оңтүстік Африканың ауылдық провинциялары және Гонконг. Австралияда жоғары мемлекеттік соттарда бас судьядан кейінгі ең жоғары дәрежедегі судья "аға puisne судья" деп аталады. Көбінесе, сот (сот) ішкі процессуалдық шешімдерінде, яғni кім тыңдауға немесе шағымды қарауға қатысады деген мәселелерде қолданылуы сирек. Термин егжей-тегжейлі, академиялық сот ісдерінің талдауларында және жоғары соттардағы тікелей қолданылуының дәрежесі әртүрлі. 2020 жылғы қаңтар айының мәліметі бойынша үш puisne судья бар, төртінші лауазым бос. Жаңа puisne судьяларды губернатор бас судьямен кеңескеннен кейін тағайындайды.

Канада

Канадада соттың бас судьясынан өзге судьялар қатардағы судьялар деп аталады.

Гибралтар

Гибралтарда, кемінде біреуі болуы міндетті, жас төрешілер Жоғарғы Сотта отбасылық құқық мәселелерін қарауға жауапты.

Жамайка

Ямайкадағы Жоғарғы Сот төраға судьядан және 25-тен 41-ге дейінгі аралықтағы судьялардан тұрады, олардың бірі Аға судья болып тағайындалады.

Маврикий

Маврикийде Жоғарғы Сот төрағасы, ең тәжірибелі судья және тағы 20 судьядан тұрады.

Англия мен Уэльс

Англия мен Уэльсте Жоғары сот судьялары, егер судьяның нақты атағы болмаса, мысалы, Лорд-бас судья болмаса, "puisne судьялар" деп аталады. Puisne судьялардың адвокат ретінде кемінде жеті жылдық тәжірибесі немесе округтік судья ретінде кемінде екі жылдық тәжірибесі болуы керек. Англия мен Уэльсте бір уақытта рұқсат етілген puisne судьяларының максималды саны – 108 штаттағы судьяға тең. Puisne судьялары "Құрметті мырза/ханым/құрметті әділет [тегі]" деп аталады. Солтүстік Ирландияда бір уақытта рұқсат етілген puisne судьяларының максималды саны – 15. Puisne судьялары "Құрметті мырза/ханым/құрметті әділет [тегі]" деп аталады.