Кіріспе

Орта ғасырлардағы Шығыс алтын монеталарының Батыс Еуропалық жалпы атауы. Орта ғасырларда Батыс Еуропада "безант" (лат. bizantius aureus) термині Шығыс елдерінің бірнеше алтын монеталарын сипаттау үшін қолданылды, олардың бәрі римдік "солид" монетасынан шыққан. Бұл сөз грек тіліндегі "Византия" атауынан келген, ол Византия империясының астанасы – ежелгі Константинопольдің есімі. Алғашқы "безанттар" – Византия империясының үкіметі шығарған алтын монеталар, біріншісі – "номизма", ал 11-ғасырдан бастап – "гиперпирон". Кейін бұл термин ислам мемлекеттері шығарған алтын "динар" монеталарын да білдіретін болды. Иерусалим Корольдігі мен Триполи Графтығындағы алтын монеталар "сарацин безанттары" деп аталды, себебі олар алтын "динар" үлгісімен жасалған. Кипр Корольдігінде Византиялық "трахия" монетасының негізінде жасалған, мүлдем басқа электролық монета соғылды, ол "ақ безант" деп аталды. "Безант" термині монеталар туралы деректерде 10-дан 13-ғасырларға дейін жиі кездеседі. Кейіннен ол көбінесе есептесу үшін және әдебиетте, геральдикада қолданылды.

Ортағасырлық тарих

Алтын монеталар ерте ортағасырлық Батыс Еуропасында, 13 ғасырдың соңына дейін сирек соғылған; күміс және қола ақша үшін таңдаулы металдар болды. Алтын монеталарды Византиялықтар мен ортағасырлық арабтар үздіксіз шығарып тұрды. Бұл монеталар Батыс Еуропа саудасында аз санда таратылды, олардың шығу тегі Шығыс Жерорта теңізінің монета соғу орындарынан басталады. Батыс Еуропада Византияның алтын монеталары жоғары бағаланды. Бұл алтын монеталар көбінесе безант деп аталды. Алғашқы "безанттар" – Византияның солид монеталары болды; кейіннен, 11 ғасырдың соңында Константинопольде солидтің орнын алған гиперпиронға бұл атау қолданылды. Гиперпирон атауын ортағасырлық гректер қолданса, безант атауын ортағасырлық латын саудагерлері дәл сол монета үшін пайдаланды. Итальяндықтар да сол монетаны perpero немесе pipero деп атады (бұл гиперпирон атауының қысқартылған түрі). Орта ғасырларда, 12 ғасырдан бастап (мумкін, одан да ертерек), Батыс Еуропалық "безант" термині ислам үкіметтері шығарған алтын динар монеталарын да білдірді. Ислам монеталарының бастапқы үлгісі, Ислам дінінің пайда болған алғашқы жылдары Византиялық солид болды. Ортағасырлық Венеция республикасында "безант" термині Мысырдың алтын динарын атау үшін қолданылды. Марко Поло 1300 жыл шамасындағы Юань империясының валютасын сипаттағанда, Шығыс Азияға жасаған саяхаты туралы есебінде "безант" терминін қолданды. 1340 жылға дейін жазылған итальяндық саудагердің нұсқаулығы, Пеголоттидің "Pratica della mercatura" еңбегінде, Солтүстік Африка (Түніс және Триполиді қоса алғанда), Кипр, Армения және Тәбриз (қазіргі Иранның солтүстік-батысында) монеталары үшін "бисант" термині қолданылса, Византия монетасы үшін "перперо / пиперо" термині қолданылды. Ортағасырлық "безант" көбінесе алтын монетаны білдіргенімен, кейбір ортағасырлық латын мәтіндерінде оның қолданысы күміс монеталарды қамту үшін кеңейтілгені байқалады. Бұл күміс безанттарды көбінесе "ақ безанттар" деп атады. Латын тілінде оларды кейде "miliaresion bezants" / "miliarense bezants" деп те атады. Алтын безанттар сияқты, күміс безанттар да Византия немесе араб үкіметтерінің шығаруы болды, латын үкіметтерінікі емес, және бұл терминді қолдану Латын Батысымен шектелді.

Геральдикадағы безанттар

Геральдикада алтын түсті дөңгелек, монетаға сілтеме жасай отырып, безант деп аталады. Көптеген геральдикалық элементтер сияқты, безант та крестонос жорықтары дәуірінде пайда болды, сол кезде батыс еуропалық рыцарьлар алғаш рет Византияның алтын монеталарымен танысып, олардың жоғары сапасы мен тазалығына тәнті болды. Төртінші крест жорығы барысында Константинополь қаласы батыс әскерлерімен тоналып алынды. Еуропаның ең бай қаласын тонау кезінде алтын безанттар көп көрініс берген болуы мүмкін, көптеген рыцарьлар олжадан кеңнен пайдаланған шығар. Бұл оқиға рыцарьлардың қару-жарақтарын кеңінен қолданудың бастапқы кезеңіне сәйкес келді, сондықтан көптеген крестоносшылар үшін өздерінің жаңа қаруларында қолдануға ыңғайлы символ болған болуы мүмкін. Егер қару-жарақ безанттармен көмкерілген болса, «безанте» немесе «безанти» термині қолданылады.