Кіріспе

Шотланд ақыны, өмірбаяушы және аудармашы Сэр Теодор Мартин (16 қыркүйек 1816 – 18 тамыз 1909) – шотланд ақыны, өмірбаяушы және аудармашы.

Өмірбаян

Мартин Эдинбургте, Фрейзербургтің кеме иесі Джеймс Ридтің және заңгер Джеймс Мартиннің қызы Мэридің жалғыз ұлы ретінде дүниеге келді. Ол Корольдік орта мектепте білім алып, 1830-1833 жылдары Эдинбург университетінде оқыды. 1840-45 жылдары Эдинбургте адвокаттық тәжірибе жинады, содан кейін Лондонға көшіп, парламенттік агенттер «Мартин және Лесли» фирмасының басшысы болды. Оның әдебиетке алғашқы үлесі – У. Э. Айтүнмен бірлесіп жазған, ұзақ жылдар бойы танымал болған «Бон Гольтье балладалары» болды. Олар бастапқыда журналға жарияланып, 1845 жылы кітап түрінде шықты. Мартиннің аудармаларына Дантенің «Жаңа өмір», Оеленшлягердің «Корреджио» және «Аладдин», Генрих Хайненің «Шиырлар мен балладалар», Фридрих Шиллердің «Вильгельм Тель» және Герцтің «Король Рене қызы» кіреді. Ол сонымен қатар Горацийдің өмірбаянымен бірге толық аудармасын және Катуллдың шығармаларын жариялады. Ол, ең алдымен, «Принц-консорттың өмірі» (1874-1880) еңбегімен танымал, оның жазылуы Виктория патшайымымен оған сеніп тапсырылды, бұл туынды оған өмір бойына достық сыйлады. Ол сондай-ақ профессор Айтүннің және Лорд Линдхерсттің өмірбаяндарын жазды. 1851 жылы ол белгілі актриса, Шекспирдің әйел кейіпкерлері туралы зерттеулердің авторы Хелена Фауситқа үйленді, оның өмірін 1901 жылы жариялады. Жұбайлар біраз уақыт Бринтисилиода (Сент-Тайсилио төбесі) тұрды, ол 1861 жылы Лланголенге жақын жерде сатып алынған, онда 1889 жылы Уэльсте сапар шепкен кезде патшайым оларды қабылдады. Мартин қартайған шағына дейін зиялылық қызметін жалғастырып, 1905 жылы Леопардидің өлеңдерінің аудармасын және 1906 жылы «Монографиялар» атты еңбегін жариялады. Ол 1881 жылы Сент-Эндрюс университетінің лорд-ректоры болды, 1875 жылы Эдинбург университетінен құқық докторы дәрежесін алды және 1880 жылы Бат орденінің командирі атанды. Ол 1909 жылы қайтыс болды және Лондонның Бромптон зиратында жерленді.