Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Регин (Румын тілінде: Reghin; Сас Реген, немесе Реген; (Саксондық) Реген немесе Саксондық Реен; Трансильваниялық саксон тілінде: Реен) – Румынияның орталық бөлігіндегі Трансильвания аймағындағы Муреш округіндегі қала. 2021 жылғы мәлімет бойынша, халқы 29 742 адамды құрайды.
Reghin (; Szászrégen, or Régen; (Sächsisch) Regen or Sächsisch Reen; Transylvanian Saxon: Reen) is a city in Mureș County, Transylvania, central Romania, on the Mureș River. As of 2021, it had a population of 29,742.
Орналасқан жері
Регин Таргу Мурештің солтүстік-шығысында, Муреш өзенінің екі жағасында, Гургиу өзенінің құятын жерінде жатыр. Ол 1926 жылы неміс тілінде сөйлейтін (бұрынғы Шасыреген) және венгр тілінде сөйлейтін (бұрынғы Мадьярреген) қалалардың бірігуі арқылы құрылды, ал кейіннен Апалина (венгр: Абафая; неміс: Бендорф) және Иернуцени (венгр: Раднотфая; неміс: Этсдорф) деген екі кішігірім елді мекені қосылды, бұл 1956 жылы болды. Формальды түрде, соңғы екеуі қала басқаратын жеке ауылдар болып табылады. Қала Румыния темір жолының 405-ші бағытында орналасқан.
Reghin lies north northeast of Târgu Mureș, extending on both shores of the river Mureș, at the confluence with the Gurghiu River. It was created by the 1926 union of the German inhabited (formerly Szászrégen) and the Hungarian inhabited (formerly Magyarrégen) city, and later joined with the two smaller communities of Apalina (Hungarian: Abafája; German: Bendorf) and Iernuțeni (Hungarian: Radnótfája; German: Etschdorf), added in 1956. Formally, the latter two are separate villages administered by the city. The city is on the Târgu Mureș–Deda–Gheorgheni Romanian Railways line 405.
Тарих
Регин алғаш рет 1228 жылы венгр королі Андрей II-нің жарғысында Регун деп аталды. Дегенмен, қаланың стратегиялық орналасуы және қорғаныс жүйесіне қатысты мәліметтер, қаланың одан да ертерек пайда болған болуы мүмкін екенін көрсетеді, мүмкін Ладислав I оны құрған шығар. 1241 жылғы моңғол шапқыншылығы және 1285 жылғы татарлар мен кумандардың шабуылдары кезінде қала қиратылса да, ол тез дамыды: 13 ғасырдың екінші жартысында қала Томай және Качик отбасыларының тұрақты мекені мен билік орталығы болды. 1330 жылы Регин қаланың неміс бөлігінде готикалық шіркеу (сол кезде Рим-католик, қазір протестанттарға қызмет етеді) салынғаннан кейін шағын діни орталыққа айналды; ол әлі күнге дейін аймақтағы ең ірі шіркеу болып табылады және Трансильваниядағы шіркеулердің арасындағы ең көне ортағасырлық латын жазуын сақтайды. Қаланың венгр бөлігінде одан да көне шіркеу бар, ол бастапқыда романдық стильде салынған. 15 ғасырдың басында елді мекен қала құқықтарын алды және 1427 жылдан бастап жәрмеңкелер өткізуге құқық берілді. 16 және 17 ғасырларда Регин Габсбург және Осман әскерлері тарапынан бірнеше рет қиратылды. 1848 жылы қала толығымен өртеніп кетті. 1850 жылы қалада 4227 адам тұрды, оның ішінде 2964 неміс, 644 румын, 556 венгр, 40 еврей және 3 рома болды. 1910 жылы қала халқы 7310 адамды құрады, оның ішінде 2994 неміс, 2947 венгр және 1311 румын болды. 1874 жылы еврей бастауыш мектебі ашылды (кейін ол жабылды, бірақ 1910 жылы қайта ашылып, 1940 жылға дейін жұмыс істеді). Мектепте 1918 жылға дейін венгр тілінде оқытылды, ал одан кейін румын тіліне ауыстырылды. 1885 жылы қала ауданның барлық еврейлері үшін әкімшілік орталыққа айналды. 1866 жылы қауымдастықта 282 адам, 1889 жылы шамамен 40 отбасы, ал 1891 жылы 394 адам (жалпы халықтың шамамен 7%) болды. Еврейлер сауда, өнеркәсіп және қолөнермен айналысты. Олардың саудасы мен өнеркәсібі негізінен ағаш өңдеумен байланысты болды, олардың кейбіреулері ағаш кесетін заводтарға ие болды, сондай-ақ ағаш өнеркәсібінде білікті емес еврей жұмысшылары да жұмыс істеді. Қауымдастықтың мекемелері мұқтаждарға көмек көрсетті. Қауым құрған кейбір хедерлер балалардың тіл үйренуін жеңілдету үшін Пятикнижиені идиш тілінің орнына неміс тіліне аударды. 1919 жылдан бастап Регинде зейонистік қозғалыс күшейді, көптеген жастар Израильге эмиграциялады. 1930 жылы қауымдастықта 1587 адам (жалпы халықтың шамамен 16%), ал 1941 жылы 1653 адам (жалпы халықтың шамамен 10%) болды. Екі дүниежүзілік соғыс арасында еврейлер «Темір гвардия» мүшелерінің ұлтшылдық және антисемиттік әрекеттерінен, сондай-ақ румын үкіметтерінің көпшілігінің ресми антисемиттік саясатынан зардап шекті. 1940 жылы билік алмасу (румыннан венгрге) еврейлер күткендей жақсарту әкелмеді, олар 1867 жылы австро-венгр билігімен заңды түрде босатылғандарын есінде сақтады.
Reghin was first mentioned in 1228 in a charter of Hungarian King Andrew II as Regun – however, evidence of its strategic location and defence system suggests that the town might have been considerably older, possibly founded by Ladislaus I. Despite the devastations of the city during the Mongol invasion (1241) and during the Tatar and Cuman incursions (1285), the town developed rapidly: already in the second half of the 13th century the city was the residence and power centre of the families Tomaj and Kacsik, to whom the nearby lands were awarded by the Hungarian Crown. Reghin became a minor ecclesiastical centre in 1330, with the building of the Gothic church (Roman Catholic at the time, it now serves the Protestant community) in the German part of the city; it is still the largest church in the area, and hosts the oldest Medieval Latin inscription of any church in Transylvania. The Hungarian part of the city has an even older church, initially built in the Romanesque style. At the beginning of the 15th century the settlement gained city rights, and, from 1427, the right to hold fairs. In the 16th and 17th century Reghin was devastated by Habsburg and Ottoman troops on several occasions. It burned to the ground in 1848. In 1850 the town had 4,227 inhabitants, of which 2,964 were Germans, 644 Romanians, 556 Hungarians, 40 Jews, and 3 Roma. In 1910, the population of the city included 7,310 inhabitants, of which 2,994 were Germans, 2,947 Hungarians, and 1,311 Romanians. A Jewish elementary school was founded in 1874. (Later it ceased its activities but was reestablished in 1910 and functioned until 1940.) The language of instruction in the school was Hungarian until 1918, after which it was Romanian. In 1885 the community became the administrative center for all the Jews of the district. The community numbered 282 in 1866, about 40 families in 1889, and 394 persons (about 7% of the total population) in 1891. Jews engaged in commerce, industry, and crafts. Their trade and industry were mainly connected with timber and some of them owned sawmills; there were also unskilled Jewish workers employed in the timber industry. The institutions of the community assisted the poor. Some of the Ḥadarim established by the community translated the Pentateuch into German instead of Yiddish in order to facilitate study of this language by the children. From 1919 there was considerable Zionist activity in Reghin, and many members of the youth organizations emigrated to Israel. The community numbered 1,587 (about 16% of the total population) in 1930, and 1,653 (about 10% of the total) in 1941. Between the two world wars, the Jews suffered from the nationalist and antisemitic activities of members of the Iron Guard, and from the official antisemitic policies of most of the Romanian governments. The change of rule in 1940 (from Romanian to Hungarian) did not bring with it any improvement, as was hoped by the Jews, who remembered their legal emancipation in 1867 by the Austro Hungarian authorities.
Холокост және оның салдары
1944 жылдың жазында жергілікті яһудилер кірпіш фабрикасында құрылған геттоға шоғырландырылды. Айналасындағы аймақтардан да яһудилер осы жерге әкелінді. Осы геттодан нацистік басқыншылардың өтініші бойынша венгр билігі 6000-ға жуық яһудиді Аушвицке депортациялады. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін, 1947 жылы Регин қаласында, өлім лагерьдерінен аман қалғандар мен Румынияның әртүрлі аймақтарынан келген басқа да яһудилерден құралған, шамамен 820 адамнан тұратын қауым құрылды. Израильге және басқа елдерге көшіп кетудің нәтижесінде қауымның саны біртіндеп азайды. 1971 жылы Регинде әлі де 20-25 еврей отбасы тұрды, ал 21-ші ғасырдың басында одан да азырақ болды.
In the summer of 1944 the local Jews were concentrated into a ghetto set up in a brick factory. Jews from the surrounding area were also brought there. From this ghetto about 6,000 Jews were deported to Auschwitz by the Hungarian authorities, at the request of the Nazi occupiers. After World War II, in 1947 a community numbering about 820 was formed mostly by survivors of the death camps and other Jews who had arrived in Reghin from places in different parts of Romania. The community gradually declined as a result of emigration to Israel and elsewhere. In 1971 there were still some 20 to 25 Jewish families living in Reghin and even fewer in the early 21st century.
Сәулет
Регинде Трансильванияға тән бірегей сәулет элементтері бар. Қала орталығындағы стильдік ерекшеліктері мен темірден жасалған балкондары жергілікті шеберлердің өнерін көрсетеді. Адам күнделікті өтіп бара жатып, сырттай қарапайым болғанымен, ежелгі өркениеттің маңызды белгілерін көреді. Олар қала орталығындағы әрбір ғимаратқа ерекшелік қосып, келушіге өткен шақтардың әдемі әуенін сезіндіреді. Евангелистік шіркеу, сондай-ақ "Саксон шіркеуі" деп те аталады, 47 метрден аса биіктіктегі мұнараға ие. Төрт кішкентай мұнара қаланың "Қару-жараққа ие болу құқығын" көрсетеді. Шіркеудің құрылысы 13 ғасырдың соңында басталған. Өткен жылдарда сәулет көптеген оқиғаларға байланысты өзгеріске ұшырады. Ол 1400, 1630 және 1778 жылдары өртенді. Құжаттарда ерте және кезеңдік готикалық стильдердің бірнеше түрлері қолданылғаны көрсетілген. Шіркеу 1501 жылы нығайтылды және 1551 жылдан бастап, Трансильваниялық сакстар лютерандық реформацияны қабылдағаннан кейін, негізгі қабырғаға: "Құтқарылу соғыстан емес, біздің бәріміз бейбітшілік үшін дұға етеміз" деген сөздер жазылды. Шіркеу ішінде 1784 жылғы 20 регистрлі орган орналасқан. Этнографиялық мұражайда этнография, халық өнері, қолөнер және жазбалардың 49 жинағынан тұратын бай мұра бар. Бұл ғимарат 1892 жылы салынған сәулет ескерткіші болып табылады. Көрмедегі заттар Мюреш өзенінің жоғарғы ағысы, Гургиу аңғары және Трансильвания жазығының бір бөлігіне тән кәсіптерге, ұлттық киімдерге және дәстүрлерге қатысты.
Reghin possesses some of the architectural elements that are unique in Transylvania. The stylistic details and the wrought iron balconies in the centre of the town are examples that prove the artistry of the local craftsmen. One passes everyday by the apparently modest, yet defining signs of an ancient civilization. They personalize almost each and every building from the center of the town, making the visitor feel the fragrance of times gone by. The Evangelical church also known as the "Saxon church" has a tower that measures more than 47m high. The four smaller towers are proofs of the town's "Right to the sword". The construction of the church began at the end of the 13th century. Over the years, the architecture was modified because the church underwent many dramatic events. It was set on fire in 1400, 1630, and 1778. The documents reveal the use of several styles of early and transition Gothic style. The church was consolidated in 1501 and since 1551, when the Transylvanian Saxons adopted the Lutheran Reformation, on the main wall are written the words: "Redemption cometh not from war, it is for peace that we all pray.". Inside the church there is an organ with 20 registers that dates from 1784. The Ethnographic Museum has a rich patrimony, grouped in 49 collections of ethnography, folk art, artistry, records. The edifice is a monument of architecture built in 1892. The items exhibited concern trades, national costumes, and tradition specific to the upper course of the Mureș River, the Gurghiu valley, and part of the Transylvanian Plain.
Спорт
Регин қаласы футболда «Авантул Регин» командасымен ұсырылған. «Авантул» 1955 жылғы маусымда I лигада ойнады. Команда 2015–16 маусымда III лигада өнер көрсетті.
Reghin is represented by Avântul Reghin in association football. Avântul played in Liga I in the 1955 season. The team played in Liga III during the 2015–16 season.