Кіріспе

Кениядағы алғашқы ұлттық парк, Африка

Найроби ұлттық паркі – 1946 жылы Найробидің оңтүстігінде құрылған Кениядағы ұлттық парк. Парк үш жағынан қоршалған, ал ашық оңтүстік шекарасы жануарлардың паркте және іргелес Китенгела жазықтары арасында көшіп-қонуына мүмкіндік береді. Құрғақ маусымда паркте шөпқоректілер жиналады. Найроби ұлттық паркіне адам және малдың санының артуы, жер пайдаланудың өзгеруі және жабайы жануарларды браконьерлік етуі кері әсер етеді. Қалаға жақын орналасқандығына және салыстырмалы түрде кішкентай ауданына қарамастан, паркке жануарлардың көптеген түрлері тән және Кениядағы ең сәтті мүйізбұғы қорықтарының бірі болып табылады. Ол Ати жазығындағы жануарлардың санының азайып бара жатқанын көргенде алаңдады. Шаруашылықтар мен мал жайылымдары жануарлардың орнын басып алды. Кейін ол бұл жерді тез жоғалып бара жатқан жұмақ деп еске алды. Осы кезде, кейіннен Найроби ұлттық паркіне айналған аймақ Оңтүстік аң қорығының бір бөлігі болды. Қорықта аң аулауға тыйым салынған, бірақ мал жаю, қоқыс тастау және тіпті Корольдік әуе күштерінің бомбалауы сияқты басқа да көптеген іс-әрекеттерге рұқсат берілді. Коуи Кенияда ұлттық парктер жүйесін құру үшін күресті бастады. Коуи Найроби ұлттық паркінің директоры болып тағайындалды және 1966 жылға дейін осы лауазымды атқарды. 2024 жылдың 5 наурызында Safarilink Aviation авиакомпаниясына тиесілі Dash 8 жолаушылар ұшағымен әуеде соқтығысқан ұшу мектебінің Cessna 172 ұшағы паркте құлады, нәтижесінде Cessna ұшағындағы екі адам қаза тапты.

География

Парк Африканың көптеген ұлттық парктерімен салыстырғанда кішкентай. Парк Ати-Капити экожүйесінің жалғыз қорғалған бөлігі болып табылады және осы экожүйенің 10% - дан азын құрайды. Паркте әртүрлі мекендеу орындары мен түрлер кездеседі. Гну мен зебра сияқты шөп жейтін жануарлар, парктің оңтүстігіндегі Китенгела қорық аймағы мен көші-қон дәлізін пайдаланып, Ати-Капити жазықтарына жетеді. Олар жаңбырлы маусымда жазықтарға таралып, құрғақ маусымда паркке қайта оралады. Найроби ұлттық паркі кейде "Кифару Арк" деп аталады, бұл "Қара мүйізді бұғы қорығы" деген мағынаны білдіреді. Бұл Кениядағы ең сәтті қара мүйізді бұғы қорықтарының бірі және келушілер қара мүйізді бұғыны табиғи ортасында көре алатын сирек парктердің бірі. 1904 және 1911 жылдары масаилермен жасалған келісімдер оларды Кения тауының жанындағы Лайкипия тік жарларындағы барлық солтүстік жайылымдық жерлерін беруге мәжбүр етті. Жерінен айырылған адамдардың бір бөлігі Китенгела аймағына қоныс аударды. Масаилердің көшпенді мал өсіру тіршілік салты жануарлар дүниесімен қайшылықтар тудырмады. Бүгінде Китенгеланың бұрынғы масаи топтық шаруашылықтары жекешелендіріліп, жердің бір бөлігі фермерлерге сатылды. Китенгела жазығында үйлер, егістік жерлер, мектептер, дүкендер мен барлар бар. Парктің кірісінің бір бөлігі Китенгелада тұратын адамдардың ұлттық парктің болуынан пайда көруі үшін жергілікті қоғамдық жобаларға жұмсалды. Көптеген масаи жер иелері Китенгела жер иелері қауымдастығын құрды, ол Кенияның жабайы табиғат қызметімен бірлесіп жануарларды қорғау және жергілікті тұрғындарға пайда әкелу үшін жұмыс істейді. Қала құрылмас бұрын, малдар жаңбырды қуа жүріп Килиманджаро тауынан Кения тауына дейін жазықтарды кесіп өтетін, бұл миграция Серенгетидегідей ұлы миграция болды. Алайда, қала өскен сайын парк жануарлардың миграциясының ең солтүстік шегіне айналды. Көшіп жүретін жануарлар Атхи жазығының Китенгела деп аталатын бөлігі арқылы өтіп, оңтүстік жайылымдарына жете алады. Бұл жер олардың миграция жолдары үшін өте маңызды, бірақ халық санының өсуі және жерге қажеттілік осы дәстүрлі миграция жолын парктен оңтүстікке қарай үзу қаупін тудырады.

Туризм және білім беру

Найроби ұлттық паркі Найробиге келетін туристер үшін ең басты тартымды орын болып табылады. Паркке келушілерді әртүрлі құстар, гепард, гиена, барс және арыстан түрлері қызықтырады. Сонымен қатар, шілде және тамыз айларында гну мен зебралардың қоныс аударуы, азу сүйегін өртеу ескерткіші, Найроби сафариі және жануарларға қамқорлық көрсету орталығы да тартымды. Найроби тұрғындары парктің қонағы болады, ал мыңдаған кениялық балалар әр апта сайын мектеп сапарлары аясында парктің көрікті жерлерін тамашалайды. Парктегі Жабайы табиғатты сақтау және білім беру орталығында жабайы табиғат туралы лекциялар, бейне көрсетілімдер, сондай-ақ парк және жануарларға қамқорлық көрсету орталығына экскурсиялар ұйымдастырылады. Бұл экскурсиялар көбінесе, бірақ тек қана емес, мектептер мен жергілікті қауымдастықтарды біліммен қамтуға бағытталған. Бұрын жануарларды ұстау жағдайына сын айтылып келген, қазір олар табиғи ортаға жақын, кеңірек жағдайда ұсталуда. Кенияның жабайы табиғат қызметі Кениядағы өсімдіктер мен жануарлардың алуан түрлілігін және олардың ел халқына тигізетін әсерін көрсететін сафари жолын құрды.