Жапонияның үш қасиетті тауы: Дева Санзан

Кіріспе

Деваның үш тауы (出羽三山) – ежелгі Дева провинциясында (қазіргі Ямагата префектурасы) орналасқан Хагуро тауы, Гассан тауы және Юдоно тауының үш қасиетті тауы. Жапондық синтоизм діні үшін қасиетті, әсіресе Шугендо таулық аскет культі үшін ерекше құрметті Дева Санзан, көптеген зыяратшыларды, соның ішінде әйгілі хайку ақыны Мацуо Башоны тартады. Хагуроның бес қабатты пагодасы – Жапонияның ұлттық қазынасы. Онда үш кіші ғибадатхана бар:

Гассан тауы – Гассан ғибадатханасымен,
Хагуро тауы – Дева ғибадатханасымен [ja],
Юдоно тауы – Юдоносан ғибадатханасымен [ja].

Тарих

Дева Санзан таулары Жапониядағы тауға табынудың ең көне тарихымен ерекшеленеді. Таулар алғаш рет 593 жылы, 1400 жыл бұрын, Жапонияның 32-ші императоры Сушунның ақын ұлы, ханзада Хачико тарапынан діни орталық ретінде ашылды. Ханзада Хачико 593 жылы әкесі өлтірілген соң Сога кланынан қашып, Дева провинциясына келді. Одан кейін ол өмірін діни ізденістерге арнады, соңында қиын аскетикалық тәжірибелер мен тәубе кезеңінен өтті, бұл оның тау құдайы Хагуро Гонгенге табынуына әкелді. Осыдан кейін ханзада Гассан және Юдоно тауларында құлшылық етуді бастады, нәтижесінде үш құдайдың да бейнесі Хагуро тауының шаңырағындағы ғибадатханада сақталды. Дева Санзан таулары аскетикалық діни сенімдердің орталығы ретінде орнағаннан кейін, көптеген адамдар жыл сайын тауларға қажылыққа барып, құрмет көрсетуді бастады, тіпті жаз айларында ғибадатханаларға жету үшін мыңдаған шақырымды шарлады. Бұл қажылықтар көптеген діндер үшін маңызды болды және таулар әртүрлі сенім жүйелері үшін білім ошағы болды, бірақ ең бастысы шугендо үшін маңызды болды. Шугендо аскетизмінің негізін қалаушы Эн но Гёджа және Шингон сектасының негізін қалаушы Кукай сияқты бірнеше көрнекті тұлғалар Дева Санзанға қажылық жасады. 1868 жылы Мейдзи қайта жаңғыруынан кейін Жапон үкіметі Шинто мен буддизмнің бірігуін тоқтатты және Шинто мемлекеттік дін ретінде таңдалды. Бұл бөліну шугендоның жағдайына кері әсер етті және көптеген шугендо дін қызметкерлері тұрмыстық өмірге қайта оралды. Бірақ Екінші дүниежүзілік соғыс аяқталғаннан кейін шугендоға шағын діни топ ретінде мәртебе берілді. Діни бірлестіктегі осы өзгерістер Дева Санзандағы ғибадатханалардың мәртебесіне де әсер етті. Жапон империясы кезінде Дева ғибадатханасы [ja] және Юдоносан ғибадатханасы [ja] кокухей шоша деп белгіленді, ал Гассан тауындағы Гассан ғибадатханасы канпей тайша саналды. Бүгінде олардың үшеуі де тең дәрежедегі Бэппйо ғибадатханалары болып есептеледі.

The Dewa Sanzan mountains are particularly noteworthy as having the oldest history of mountain worship in Japan. The mountains were first opened as a religious centre over 1400 years ago in 593 by prince Hachiko, who was the first born son of Emperor Sushun, the 32nd emperor of Japan and reigning emperor at the time. Prince Hachiko arrived in Dewa province in 593 after fleeing the Soga clan upon the assassination of his father. He then devoted the rest of his life to religious pursuits, eventually enduring difficult ascetic exercises and a period of penance, which led to his worship of Haguro Gongen, the deity of the mountain. Following this, the prince began worship at the Gassan and Yudono mountains, which led to the enshrinement of all three deities at the temple located on the summit of Mount Haguro. Following the establishment of the Dewa Sanzan mountains as a center of ascetic religious beliefs, many people began to make yearly pilgrimages to the mountains to pay reverence, even arduously trekking thousands of miles to visit the shrines during the summer months. These pilgrimages held significance to many religions and the mountains served as a place of learning for various belief systems, but were most particularly important to shugendō. Several notable individuals made this pilgrimage to the Dewa Sanzan to include En no Gyōja, the founder of shugendō asceticism, as well as Kūkai, the founder of the Shingon Sect. Following the Meiji Restoration in 1868, the Japanese government dissolved the pattern of Shintō Buddhist amalgamation and Shintō was selected as the official state religion. Shugendō was adversely affected by this split and many shugendō priests returned to a secular life. Following the end of World War II however, shugendō was allowed to enjoy a status as a minor religious group. These changes in religious association also altered the designation of the shrines located on the Dewa Sanzan. In the Empire of Japan, Dewa Shrine [ja] and Yudonosan Shrine [ja] were designated as kokuhei shosha, while Gassan Shrine on Mount Gassan was considered a kanpei taisha. Today all three are considered equal Beppyo shrines

Жапон дініндегі маңызы

Халықтық дін жапон халқының күнделікті өмірінің ажырамас бөлігі болып келеді, әсіресе діни сенімдер мен амалдардың қасиетті таулармен байланысы ерекше аталады. Тауға табыну дәстүрі жапондықтардың нанымында маңызды орынға ие және Жапония тарихы бойында кеңінен таралған. Көптеген биік таулардың басында ғибадатханалар болған, ал кейбіреулеріне жыл сайын мыңдаған зыяратшылар келіп, құлшылық етеді. Діни қызмет пен сенімді қасиетті таулармен байланыстыратын алуан түрлі құбылыстар жиынтығы сангаку шинко деп аталады. Дева Санзан Синто және буддизм діндері үшін өте қасиетті, бірақ әсіресе шюгендо діни жүйесінде ерекше маңызға ие, себебі олар зор рухани күшке ие. Хагуро тауы, Гассан тауы және Юдоно тауының әрқайсысының жеке ғибадатханасы бар, бірақ басты ғибадатхана – Дева ғибадатханасы Хагуро тауының шаңырағында орналасқан. Бұл ғибадатхананың ерекшелігі – ол үш қасиетті тауды да құрметтейді. Жыл сайын тауларда аскетикалық тәлімдерден өтетін ямабусилер, шюгендоның жаттығушылары Дева Санзанға құрмет көрсетеді. Хагуро тауы Гассан және Юдоно тауларына жол ашатын қақпа ретінде маңызды. Үш таудың ең кішісі болғанымен, Хагуро тауы жыл бойы қолжетімді, ал қыс айларында қардың көп болуына байланысты Деваның қалған екі тауына зыярат ету мүмкін болмайды. Бұл тау Жапонияның ұлттық қазынасы саналатын бес қабатты Хагуро пагодасының орналасқан жері болғандықтан, жергілікті және халықаралық деңгейде ең танымал Дева тауы болып табылады. Гассан тауы үш қасиетті таудың ең биігі және табиғи сұлулығымен әйгілі, мұнда сирек кездесетін альпілік өсімдіктер мен батпақты флора өседі. Гассан тауындағы жаяу жолдың соңы – Жапонияның Шонай аймағындағы екінші ең биік нүктеге жетеді. Дегенмен, қардың көп болуына байланысты көктемнің соңынан күздің басына дейін ғана баруға болады. Юдоно тауы үш қасиетті таудың жүрегі саналады және аскетикалық тәлімдерге арналған ең қасиетті орын деп есептеледі. Көптеген аскеттер мен ямабусилер Юдоно тауына жеткенше, діни саяхаты аяқталмағандықтан, киелі жерге кірмегендіктерін айтады. Юдоно тауы Гошинтайға, яғни құдаймен тікелей байланысы бар қасиетті нысанға байланысты атаққа ие. Юдонодағы ғибадатхана да қасиетті жер ретінде құрметтеледі және оны құпия ұстау қажет, сондықтан бүгінгі күнге дейін фото және бейне түсіруге тыйым салынған.

Folk religion has continued throughout the ages to be a standard part of the daily lives of the Japanese people, particularly the aspect of the association between religious beliefs and practices with sacred mountains. This practice of mountain worship holds a significant place in Japanese beliefs and had become widespread throughout Japan’s history. It has been observed that nearly every high mountain top has had its own dedicated shrine at one point, with some receiving pilgrimages every year from thousands of worshippers. This collection of diverse phenomena linking religious activities and beliefs with sacred mountains is referred to as sangaku shinkō. The Dewa Sanzan are very holy to both the religions of Shintō and Buddhism, but in particular are very significant and sacred to the shugendō religious system of beliefs, as they represent great spiritual significance. Mount Haguro, Mount Gassan, and Mount Yudono each have their own shrine, though the primary shrine itself, Dewa Shrine, is located at the summit of Mount Haguro. The primary shrine is unique in that it venerates all three sacred mountains. Every year, mountain ascetic devotees known as yamabushi which are laymen practitioners of shugendo pay reverence to the Dewa Sanzan. Mount Haguro is significant in this role as it serves as the entryway to Mount Gassan and Mount Yudono. Though Mount Haguro is the smallest of the three mountains, it is the only mountain of Dewa that is accessible all throughout the year, as heavy snowfall prohibits pilgrimage to the other two mountains of Dewa during the winter months. It is the most well known of the three mountains of Dewa both locally and internationally, as it serves as the location of the Haguro Five story Pagoda, one of Japan's national treasures. Mount Gassan is the tallest of the three sacred mountains and is well known for its natural scenery and beauty, as it plays host to a variety of rare alpine plants and other marsh vegetation. The hiking path on Mt. Gassan leads all the way to its peak, the second highest point in the Shonai Region of Japan. Due to heavy snow however, it is often only accessible during late spring to the early fall. Mount Yudono is viewed as being the heart of the three sacred mountains and is considered the most holy of ascetic disciplinary practice grounds. Many ascetics and yamabushi believe they have not completed their pilgrimage, and thus entered the holy land, until they have reached Mount Yudono. Mount Yudono is famous for its goshintai, a sacred object believed to be directly connected to a god. The shrine on Yudono is also revered as hallowed land which must be kept secret, and even today, photography and video recordings are prohibited.