Кіріспе

Те Моту Каиранги / Мирамар түбегі – Жаңа Зеландияның Веллингтон қаласының оңтүстік-шығысындағы ірі түбек. Ол Веллингтон шығанағына кіреберісте, Веллингтонның шығыс елді мекендерінде орналасқан. Маори жырларында айтылуынша, ол Уайтатай таниуасы шығанақтың шектерінен қашуға тырылғанда құрлыққа тірелген кезде пайда болған. Бұл түбек Мирамар, Ситон, Стратмор Парк және Карака шығанақтарын қамтиды.

Жағдай

Жоғарыдан қарағанда, түбек акула пішініне ұқсайды. Солтүстікке қарай ол Веллингтон портына (бұрын Порт Николсон деп аталған, ал маори тілінде Те Ухангуи а Тара, Тараның Ұлы порты) қарай созылады. Оңтүстікке қарай Кук бұғазы және Оңтүстік Тынық мұхиты жатыр. Килбирни, Лайлл Бэй, Хатаитай және Ньютаун елді мекендері мен қаланың орталық бөлігі батыс жағында орналасқан. Шығыс жағынан тар су жолағы Веллингтон портын Кук бұғазымен және ашық теңізбен байланыстырады; осы арнадан әрі – бұталы Истборн төбелері мен биік және орманды Оронгоронго жоталары. Түбектің биік нүктелерінен қараушы солтүстікке қарай Хатт аңғары мен Тараруа жотасын, немесе оңтүстік-батысқа қарай Кук бұғазы арқылы, қыста көбінесе қармен жабылған Ішкі және Теңіз жағалауындағы Кайкоура жоталарының биік шыңдарын көре алады.

Жарым аралдың физикалық сипаттамасы

Жарым аралдың ауданы ... құрайды. Жағалауы жартасты, көптеген шығанақтар, тік жартастар және кішкентай тік жарлар мен үңгірлер бар, бірақ Брейкер шығанағы, Ворсер шығанағы, Скорчинг шығанағы, Моа нүктесі және Таракена шығанағы сияқты кең және құмды жағажайлар да бар. Солтүстік-оңтүстік бағытта созылған биік қырат жарым аралдың тірегін құрайды, оның солтүстігінде Кроуфорд тауы, оңтүстігінде Бикон төбесі орналасқан. Жарты аралда Мирамар жазықтары сияқты кең жазық жерлер және Сеатундағы кішкентай жазық жерлер бар, екеуі де көбінесе тұрғын үйлермен жабылған. Жарты арал көбінесе қалалық аймаққа айналған, Мирамар, Маупуиа, Стратмор және Сеатун сияқты үлкен қалалық аудандар, сондай-ақ Брейкер шығанағы, Карака шығанағы және Моа нүктесіндегі жағалау бойындағы тар үйлер бар. Қалалық аймаққа қала маңындағы тұрғын үйлер, сауда орындары, мектептер, жеңіл және сервистік өнеркәсіптер, демалыс алаңдары (гольф алаңы және спорт алаңдары) және Веллингтон әуежайы кіреді. Сонымен қатар, жаңартылып келе жатқан туған жер, қарағай ормандары, қалған егістік жерлер және қалалық бақшалардың кең аумақтары бар. Жарым аралды айналатын екі жолақты тар жол бар, ол көптеген шығанақтар, шағын шығанақтар мен мүйістерге әдемі маршрут ұсынады. Веллингтон портына кіреберісте Барретт рифінің тасты жартастары жарым аралдың жағалауына жақын орналасқан. 1968 жылдың 10 сәуірінде аралдар арасында жүретін TEV Wahine паромы Барретт рифінде батып, кейіннен Сеатунга жақын Стилл Рок тік жарына қағылды. 53 адам қаза тапты.

Ауа райы

Жарты арал Веллингтонның басым солтүстік-батыс және оңтүстік желдеріне ұшырайды. Оңтүстік дауылдары кезінде үлкен толқындар мен көтеріңкі толқындар жарты аралдың тасты оңтүстік жағалауын шарлайды. Жарты аралдың жоталары биік, ал шағын шығанақтары мен бұлақтары көбінесе желден қорғайды. 2011 жылдың 15 тамызында, ұзаққа созылған оңтүстік дауыл кезінде, таңның соңында жарты аралға қар жауды, ағаштарға, көшелерге және далаларға жұқа қабат түсті. Веллингтонның басқа аймақтары сияқты, теңіз деңгейінде қар жауу өте сирек құбылыс.

Көлік байланыстары

Кобхэм драйв – Мирамарды Веллингтон қаласының қалған бөлігімен байланыстыратын басты жол. Ол Веллингтон әуежайының солтүстік жағынан айналып, Эванс шығанағы арқылы өтеді. Мирамар мен қала арасында автобустар жиі қатынайды, ал портовый паромдары Веллингтон портының төңірегіндегі Куинс-Уорф, Дейз-Бей, Петон және Матиу / Сомс аралы сынды жерлермен байланыстырады. Мирамардан қала орталығына дейін велосипед жолы салынған, ол Бёрнхэм Уорфтан басталып, Кобхэм драйв, Эванс Бэй Парады және Ориентал Парады бойымен жалғасады.

Азаматтық бірлестіктер

Жарым аралда бірнеше спорт клубтары бар: 1907 жылы құрылған жартылай кәсіби футбол клубы «Мирамар Рейнджерс»; 1909 жылы құрылған әуесқой футбол клубы «Сеатун АФК»; және 1888 жылы құрылған әуесқой регби клубы «Oriental Rongotai Football Club» («Ories»). Жақын орналасқан Килбирнидегі «Шығыс Сиббс Крикет Клубы» жарым аралдағы жас және ересек крикетшілермен айналысады.

Кино өнеркәсібі

Кинорежиссер Питер Джексон өзінің кино өндіріс империясын Мирамарда орналастырды, онда студиялар, дыбыс жазу сахналары және өндіріске дейінгі және кейінгі өңдеу орталықтары бар. Питер Джексонның көптеген фильмдерінде қатысқан Weta Workshop, мысалы, "Сақиналардың иесі" трилогиясы, "Кинг Конг" және "Хоббит" фильмдері де Мирамарда орналасқан.

Тарих

Маорилер бұл аймақты әлі арал болған кезде Те Моту Кайранги деп атаған (мағынасы "құрметті" немесе "қымбатты" арал). Арал негізгі аралдан (Te Ika a Māui) Те Ава а Тая (Тая арнасы) деп аталатын теңіз арнасымен бөлінген; қазіргі Килбирни осы жерде орналасқан. Кейіннен бұл түбек аймағы Хатаитай немесе Ватаитай деп белгілі болды.

Ауыл шаруашылығы

Джеймс Коутс Кроуфорд 1839 жылы Веллингтонға келді және «Жаңа Зеландия компаниясынан» 1300 гинеяға бес жер тапсырысын сатып алды, оның ішінде бес акр қалалық жер және 5000 акр шалғындық жер болды, осылайша ол Мирамар түбегін иеленді, ол сол кезде «Уатт түбегі» деп аталды. Кроуфорд көлдің солтүстік жағында мал фермасын құрып, оны «Глендавар» деп атады. Кроуфорд 1840 жылы таулардың «көбінесе қарапайым папоротник пен зығырмен жабылған» екенін жазды және: жазықтықтың көбінесе 200 акрлық орталық аумақты қамтитын сумен жабылғанын айтуға болады, ал одан шыққан су солтүстік және оңтүстікке қарайғы үлкен батпақтарға дейін жетіп, көбінесе батпақтардың бетімен тең болды. Генри Мейнард Кристи 1847 жылға қарай түбекте екі ферманы тіркеді, оларды «Гландавар» және «Теткотт» деп атады. «Гландавар» таулардың жанында, солтүстік жақта орналасқан. «Теткотттың» иесі Фрэнсис Мольсворт болды және ол жазықтың оңтүстік-шығыс бұрышында орналасқан. Кристи сондай-ақ маорилердің Херетаунгадан (Хатт өзені) балық әкеліп, оларды көлде сақтайтынын айтады. Ротокура/Бурнхэм Уотерс көлін Джеймс Коутс Кроуфорд 1847 жылы салынған (және 1859 жылы кеңейтілген) дренаждық туннель арқылы кептірді, бұл Жаңа Зеландиядағы алғашқы туннель болды. Ронготай қыраты арқылы өтетін бұл туннель әлі де Шелли-Бей жолындағы «Веллингтон» тақтасының солтүстігінде сақталған. Джеймс Коутс Кроуфорд үйіне «Мирамар» деп ат қойды, бұл испан тілінде «теңіз көрінісі» деген мағынаны білдіреді. 1901 жылы қалалық кеңес шаруашылық жерін сатып алып, оны тұрғын үйлер салу үшін сатқанда, жер «Мирамар иелігі» деп аталды, нәтижесінде бұл аудан «Мирамар» атауын сақтап қалды. Жаңа Зеландиядағы алғашқы тұрақты жарыс жолы 1847 жылы Мирамарда құрылды: «Веллингтондық тәуелсіз» газеті 1847 жылдың 2 қазанында жаңа жарыс жолының ашылуы туралы хабарлады: «Төменде қол қойған адам Бёрнхэм Уотер мен Лайлл шығанағы арасындағы жердің иесімен жарыс жолын құру туралы келісім жасады». 1880 жылдары елде «орыс қаупі» күшейді, адамдар Ресейдің басқыншылығынан қорқып жүрді. Жаңа Зеландия теңізден болатын шабуылдан қорғану үшін бекіністер салуға кірісті. Теңіз күші негізінен линкорларға негізделген дәуірде Мирамар түбегінің стратегиялық орны жау кемелерінің Веллингтон портына кіруіне кедерес келтіретін жағалау артиллериясы үшін өте қолайлы болды. 1885 жылы Форт Балланста, ал 1908 жылдан бастап Форт Дорсетте ірі жағалау артиллериялық бекіністер салынды.

Мирамар ауданы

ХХ ғасырдың басында Мирамар әлі де "Хатт округіне" кіретін (ол Веллингтон қаласын қоспағанда, Вейкане өзенінің оңтүстігіндегі Веллингтон аймағын қамтыды). 1902 жылы округ белгілеген салықтар мүліктің құнынан 1 фунт стерлингке ¼d-ден 1 фунт стерлингке 1d-ге дейін өсті. Округ өткен он жылда Мирамарға өте аз қаржы жұмсады, ал жергілікті тұрғындар салықтардың өсуіне наразылық білдірді, нәтижесінде салық ставкалары 1 фунт стерлингке ¾d-ге дейін төмендетілді. Жергілікті тұрғын (C. J. Кроуфорд мырза) бұл шешімге Жоғарғы сотта қарсы шығып, "салық мөлшері әрбір бөлімшеде көрсетілген қызметтерге сәйкес болуы керек" деген үкім шығарды. Хатт округтік кеңесінің Таза кеңеске шағымдануы мүмкін деген қауіпті білдіргенінен наразылық жалғасты. Мирамар тұрғындары петиция жинап, губернаторға ұсынды, және 1904 жылдың 10 қарашасында Сеатун жол кеңесі болыс ретінде құрылып, Жаңа Зеландия газетінде жарияланды. C. J. Кроуфорд мырза кейін Мирамар болысының алғашқы мэрі болып сайланды. Мирамар әлі жолмен Веллингтон қаласына қосылмаған еді. Мирамар, Карака шығанағы және Сеатун айлағынан үш паром қатынайтын. Кейбір ертерек жазбаларда құмды тілде Констебл көшесінің төбесінен өтетін "қалың мүйізді малдың жолымен" құрлыққа қатынау туралы айтылады. Осы кезде Мирамар жазығы толығымен төбелермен қоршалған. Мирамар болысы 1921 жылдың 31 қаңтарында Веллингтон қаласымен біріктірілді.

1910-шы жылдар

Шығыс төбелерде 1919 жылдан 1968 жылға дейін кірпіш фабрикасы жұмыс істеді. Қазір Ира көшесінің бойындағы кірпіш қабырғасы ғана қалды. Мирамар жазығының көшелері жиектерімен қызыл кірпіштермен төселген. Оңтүстік Мирамар көшелерінде әлі де кейбіреулері сақталған.

1920-шы жылдар

Мирамар ауданы 1921 жылғы 31 қаңтарда Веллингтон қаласымен біріктірілді. Ронготай әуежайы 1929 жылы ашылды. Ол шамамен қазіргі Burger King Miramar орналасқан жерде болды.

1930 жылдар

Жаңа Зеландияның алғашқы мемлекеттік үйі 7 Файф Лейн, Мирамарда салынды. Премьер-министр Майкл Джозеф Савидж және бірнеше кабинет министрлері 1937 жылдың 18 қыркүйегінде Веллингтон автобусының кондукторы Дэвид МакГрегор және оның әйелі Мэридің жиһаздарын көшіруге көмектесті.

1940 жылдар

1940 жылдары және Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде жарым аралы жағалау қорғаныс жүйесінің маңызды құрамдас бөлігі болып қала берді, ол астананы, порты мен ішкі аймақты теңізден шабуылдан қорғауға бағытталған. 1938 жылы Палмер-Хедке бақылау пункты салынды. Екінші дүниежүзілік соғыста теңіз әскери-әуе күштерінің пайда болуы осы жағалау бекіністерін көбінесе қажетсіз етіп жіберді, себебі жау әуе шабуылын жүргізе алатын, әуе кемелерінен ұшырылған ұшақтарды пайдаланып, тіпті ең ірі жағалауда орналасқан артиллерияның да жете алмайтын қашықтықта шабуылдай алатын.

1950 жылдар

Мирамар жазығының батысындағы төбе 1950 жылдары тегістеліп, жаңа әуежайдың ұшу-қону жолағын салу үшін теңізден жерді қайтарып алуға пайдаланылды. Ронготай Тсе тұрғын көшесі төбенің қырқасымен өтіп, толығымен жойылды және барлық үйлер бұзылды. Әуежай салынғалы бері жылдар өтіп, маңындағы аудандардың атаулары өзгерді. Газометрден гольф алаңына дейінгі оңтүстік-батыс Мирамардағы үйлер Ронготай ауданында болған, бірақ қазіргі кезде атау оңтүстік-батысқа қарай, Ронготай колледжі жаққа жылжыды. Сол сияқты, "Моа нүктесі" деп аталатын жағалау учаскесі ұшу-қону жолағының оңтүстік бөлігіне еніп, қазір бұл атау тек шығыс жағындағы қалған үйлерді сипаттау үшін қолданылады. Веллингтон әуежайы қазіргі орнында 1959 жылғы 24 қазанда ашылды, ол бұрынғы Ронготай әуежайының орнына салынды.

21 ғасыр

2023 жылдың қараша айының басында Мирамар түбегі зиянкестерден таза деп жарияланды. Бұл 11 000 жем станциясы, 450 камера және 20 000 Мирамар тұрғынының жұмысының нәтижесі болды. Бұл жоба басталғалы бері құстардың саны 71%-ға артуына әкелді.