Кіріспе
Метафизикадағы идеализмнің түрі. Абсолюттік идеализм ең алдымен Фридрих Шеллинг пен Г. В. Ф. Гегельмен байланысты, екеуі де 19 ғасырдағы неміс идеалистік философтары. Бұл атау басқаларға да, мысалы, Гегельдің еңбегіне зор ықпал еткен американдық философ Джозия Ройсқа және британдық идеалистерге де қолданылды. Гегельдің пікірінше, болмыс толық қамтитын бірлік (das Absolute) ретінде ғана толыққанды түсініледі. Гегель, ойлаушы субъектінің (адам ақылы немесе санасы) өзінің объектісін (әлемді) білуі үшін, ой мен болмыс қандай да бір деңгейде біртұлға болуы керек деп тұжырымдады. Әйтпесе, субъект ешқашан объектіге қол жеткізе алмас еді және біз әлем туралы білімімізге ешқандай сенімділікке ие болмас едік. Абсолюттік идеалистік көзқарас 19 ғасырдағы Ұлыбритания мен Германиядағы философияға басымдық берді, ал АҚШ-та оның ықпалы айтарлықтай аз болды. Абсолюттік идеалистік ұстанымды Берклидің субъективтік идеализмінен, Канттың трансценденттік идеализмінен немесе Фихте мен ерте Шеллингтің постканттық трансценденттік идеализмінен ("сын идеализмі" деп те аталады) ажырату қажет.
Absolute idealism is chiefly associated with Friedrich Schelling and G. W. F. Hegel, both of whom were German idealist philosophers in the 19th century. The label has also been attached to others such as Josiah Royce, an American philosopher who was greatly influenced by Hegel's work, and the British idealists. According to Hegel, being is ultimately comprehensible only as an all inclusive whole (das Absolute). Hegel asserted that in order for the thinking subject (human reason or consciousness) to be able to know its object (the world) at all, there must be in some sense an identity of thought and being. Otherwise, the subject would never have access to the object and we would have no certainty about any of our knowledge of the world. The absolute idealist position dominated philosophy in nineteenth century Britain and Germany, while exerting significantly less influence in the United States. The absolute idealist position should be distinguished from the subjective idealism of Berkeley, the transcendental idealism of Kant, or the post Kantian transcendental idealism (also known as "critical idealism") of Fichte and of the early Schelling.
Ұлыбританиядағы абсолюттік идеализм
XIX ғасырдың басында ағылшын философтары неміс идеалистік философиясын, әсіресе Кант, Гегель және Фихте еңбектерін оқыды. Сэмюэл Тейлор Кольридж, Томас Карлайл және Дж. Ф. Ферриер сияқты тұлғалар идеализмде Британиядағы сол кездегі басым эмпиристік көзқарастарға қарсы балама және жауап тапты. Джеймс Хатчисон Стирлинг сияқты алғашқы авторлар неміс идеалистік ойларын Ұлыбританияға енгізумен қатар, ағылшын тілінде абсолюттік идеализмнің өзіндік түрін ұсынуға тырысты. Эдвард Кейрд пен Т. Грин Гегельдің және оның кейбір ізбасарларының еңбектерін қабылдап, Гласгоу және Оксфорд университеттеріндегі профессорлық қызметтері арқылы студенттердің бірнеше буынына әсер еткен британдық идеалистердің бірінші буыны болды. Абсолюттік идеализмті олардың шәкірттері, әсіресе Ф. Х. Брэдли мен Бернард Босанке екінші буында толыққанды дамытты. Брэдлидің 1893 жылғы «Көрініс және шындық» және Босанкеңнің Гиффорд лекцияларының екі томы, «Жекеліктің және құндылықтың принципі» (1912) және «Жеке тұлғаның құндылығы мен тағдыры» сол кезеңдегі абсолюттік идеализмнің ең ықпалды еңбектері болды. Британдық абсолюттік идеализм философия ғана емес, теология, саясат, әлеуметтік және мемлекеттік саясатқа да әсер етті. Сонымен қатар, идеалистердің көптеген шәкірттері абсолюттік идеализмді Канадаға, Оңтүстік Африкаға және Үндістанға таратты.
Реакциялар
Абсолюттік идеализм философиялық кеңістікті күрт өзгертті. Бұл ықпал көбінесе оның қатты қарсылық тудыруында сезіледі. Логикалық позитивизм де, аналитикалық философия да 19 ғасырда Англияда басым болған гегельдікке қарсы көтерілістен өркендеді. Континентальдық феноменология, экзистенциализм және постмодернизм де "Гегельдің ой-пікірінен азат болуға" ұмтылады. 20 ғасырдағы Континенттік философияның көрнекті тұлғаларының бірі Мартин Хайдеггер Гегельдің еңбектерінен алшақтауға тырысты. Хайдеггердің "Бытылу және уақыт" еңбегіндегі философиялық тақырыптарының бірі – "метафизиканы жеңу", ол кітабын гегельдік трактаттардан ерекшелеуді мақсат еткен. 1927 жылы жарияланғаннан кейін, Хайдеггердің "оларды [неміс идеалистерін] бастапқыда теріске шығаруы, оларға деген құрмет пен сын тұрғысынан қараудың күшеюіне әкелді". Ол өзінің философиясын Абсолюттік идеализммен салыстыруды және қарама-қарсы қоюды жалғастырды, себебі осы мектептің кейбір элементтері "метафизиканы жеңу" туралы Хайдеггерлік ұғымдарды болжаған деген сын пікірлер болды.