Кіріспе

Пәтерлердің заңды меншік нысаны. Strata title – көп қабатты пәтерлер үйлері және ортақ аумақтары бар горизонтальді бөлімдер үшін жасалған меншік және тұрғын үйге иелік ету нысаны. "Страта" сөзі пәтерлердің әртүрлі деңгейлерде орналасуын көрсетеді. Strata title алғаш рет 1961 жылы Австралияның Жаңа Оңтүстік Уэльс штатында пәтерлер үйлерінің заңды меншігін жақсарту мақсатында енгізілді. Бұрын меншікті бөлудің жалғыз тиімді тәсілі компанияның аты болды, ол ипотека рәсімдеу сияқты бірқатар кемшіліктерге ие болды. Бұл термин Австралиядағы үй типтес strata title бірліктеріне де қолданылады. Австралиялық пәтерлерге иелік ету жүйесін (немесе оған ұқсас нұсқасын) қабылдаған елдерге мыналар жатады: Канада (Альберта, Британдық Колумбиясы), Фиджи, Үндістан, Индонезия, Малайзия, Жаңа Зеландия, Филиппин, Сингапур, Оңтүстік Африка және Біріккен Араб Әмірліктері. Басқа елдерде де ұқсас принциптерге негізделген заңнама бар, бірақ олардың анықтамалары мен басқару механизмдері әртүрлі. Strata title схемалары жеке лоттар мен ортақ мүліктерден тұрады. Лоттар пәтерлер, гараждар немесе қоймалар болуы мүмкін, және әрқайсысы титул бойынша лот иесіне тиесілі деп көрсетіледі. Ортақ мүлікке жер учаскесіндегі ортақ баспалдақтар, жолдар, шатырлар, бақшалар және т.б. сияқты лотқа кірмейтін барлық нәрсе жатады.

Жаңа Зеландияда

Жаңа Зеландияда қабаттық меншік құқығы, көбінесе бірлік атағы деп аталады, 2010 жылғы Бірлік атаулары туралы заңмен құрылған. Жаңа Зеландияда 145 000 бірлік тұрғын үй бар. Бірлік атағы еркін меншіктегі қабат болуы мүмкін, онда меншік иелері жерге иелік етеді, немесе жалға берілген қабат болуы мүмкін, онда басқа адам жерге иелік етеді және бірлескен меншік иелері осы адамға жалға төлейді. Жаңа Зеландия иеліктен шыға алмайтын құқықтардың Торренс жүйесін қолданатындықтан, бірлік атағының құжаты негізгі бірлік үшін құжатты, негізгі бірліктің және кез келген қосымша бірліктердің заңды сипаттамасын, сондай-ақ осы бірліктерге тіркелген кез келген заңды құжатты (мүдде деп аталады) қамтиды; қосымша тіркеме парағы, бірлескен меншік иелерінің ережелерін, оның тіркелген мекенжайын және жерге қатысты тіркелген кез келген мүдделерді көрсетеді; және бірліктер мен ортақ меншік шекараларын көрсететін кадастрлық жоспар. Бірлік атағын сатып алатын адам негізгі бірлікті, ол бизнес немесе тұру үшін арналған болып жоспарланған; негізгі бірлік құжатына енгізілген кез келген қосымша бірліктерді, мысалы, тұрақ орындары мен қойма шкафтарын; сондай-ақ дәліздер, ауа арналары, ғимараттың құрылымы және кіреберіс сияқты ортақ меншіктегі пайдалы мүддені; және барлық бірлік иелерінен құралған және ортақ меншікті заңды түрде иеленетін бірлескен меншік иелерінің ұйымына мүшелікті сатып алады. Бірлік атағын құру – бұл жерді бөлудің бір түрі, сондықтан 1991 жылғы Табиғатты қорғау туралы заңға сәйкес, сондай-ақ 2010 жылғы Бірлік атаулары туралы заңға сәйкес тиісті аумақтық органның келісімі қажет. Бірлік жоспары Жаңа Зеландияның жер туралы ақпарат қызметіне тапсырылуы керек және әрбір негізгі бірлікке жаңа құжаттар беріледі. Бірлескен меншік иелерінің ұйымы ортақ меншікті және ғимараттың құрылымын күтіп ұстауға (егер меншік иелері осы міндетті тапсырса) және ортақ меншікті және ғимараттың құрылымын сақтандыруға жауапты. Бірлескен меншік иелерінің ұйымы ортақ меншікті пайдалану ережелерін (мысалы, зиян келтірген меншік иесі оны жөндеуі керек) және бірліктерді (мысалы, үй жануарларын ұстауға немесе белгілі бір уақыттан кейін шу шығаруға тыйым салу) және бірлескен меншік иелерінің ұйымын реттеу үшін ережелерді белгілей алады. Бұл ережелер тіркелуі керек, ал тіркелмеген ережелер заңды күшіне ие болмайды. Жалақылар белгілі бір бірліктің меншік немесе пайдалы үлесіне байланысты белгіленеді, ал пайдалы үлес – меншік үлесі немесе бірліктің шығындары мен пайдасын ескере отырып, әділ және тең үлес. Бірлік атауының меншік иелері жыл сайын жиналып, жалақыларды, ұзақ мерзімді күтім жоспарын және қорды (бар болса) бекіту, бірлескен меншік иелерінің ұйымының ережелеріне өзгерістер енгізу (бар болса) және бірлескен меншік иелерінің ұйымының төрағасын және комитетін (бар болса) тағайындау үшін жиналуы керек. Бірлескен меншік иелерінің ұйымы өз міндеттерінің көп бөлігін меншік иелерінің комитетіне тапсыра алады. Бірлескен меншік иелерінің ұйымы сонымен қатар бірлескен меншік иелерінің ұйымын басқаруға, әдетте, мамандандырылған бірлескен меншік иелерінің ұйымын басқару фирмасына және ғимаратты күтіп ұстауға қатысты қызмет көрсету келісімдерін жасауы мүмкін, соның ішінде ғимараттың басқарушысын тағайындау. Бұл қызмет көрсету келісімдері бірлескен меншік иелерінің ұйымының ережелеріне сәйкес рұқсат етілуі керек.