Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Рим армиясының қолбасшысы (шамамен 359 – 408 жж.)
Roman army general (c. 359 – 408)
Стилихо ( /s//t//ɪ//l//ɪ//k//oʊ/; шамамен 359 – 22 тамыз 408 ж.) – Рим армиясындағы әскери қолбасшы, бір кезде Батыс Рим империясындағы ең ықпалды адам болған. Ол вандал тегінен шыққан және император Феодосий I-нің немересі Серенаға үйленген. Ол кәмелетке толмаған Онориусқа қамқор болды. Барбарос және римдік жаулармен тоғыз жыл күрескеннен кейін, саяси және әскери апаттар оның жауларына Хонорий сарайында оны биліктен ығыстыруға мүмкіндік берді. Оның құлдырауы 408 жылы тұтқындалып, өлім жазасына кесілуімен аяқталды.
Stilicho ('/s//t//ɪ//l//ɪ//k//oʊ/; c. 359 – 22 August 408) was a military commander in the Roman army who, for a time, became the most powerful man in the Western Roman Empire. He was of Vandal origins and married to Serena, the niece of emperor Theodosius I. He became guardian for the underage Honorius. After nine years of struggle against barbarian and Roman enemies, political and military disasters finally allowed his enemies in the court of Honorius to remove him from power. His fall culminated in his arrest and execution in 408.
Шығуы және билікке көтерілуі
Теодосиан кодексіндегі тиісті заңдық жазбалардан басқа, Стилихонның билік ету кезеңіндегі, немесе кем дегенде 404 жылға дейінгі оқиғалар туралы негізгі бастау – Теодосий I-нің өлімінен кейін оған қамқорлық көрсеткен ақын Клавдианның оған арнаған мадақтары. 404 жылдан кейінгі оқиғалар үшін Зосим маңызды көз болып табылады, бірақ византиялық болғандықтан ол Стилихонға терең наразылық білдірді. Стилихон өзінің досы, белгілі сенатор Симмахпен де хат алмасып тұрды. Стилихон вандал атты әскерінің офицері мен римдік текті провинциялық әйелдің ұлы еді. Әкесінің шығу тегіне қарамастан, Стилихон өзін римдік емес деп санағанын көрсететін ештеңе жоқ, ал империядағы оның жоғары мәртебесі оның көптеген германдық христиандар сияқты ариан емес, керісінше, оның қамқоршысы Теодосий I сияқты никейлік христиан болғанын көрсетеді, ол никейлік христиандықты империяның ресми діні деп жариялаған еді. Стилихон рим армиясына қосылып, Теодосий I-нің билігінде қатардан көтерілді, ол Константинопольден рим империясының шығыс жартысын басқарды, және ол империяның шығыс және батыс жартысын бірлесіп басқарған соңғы император болды. 383 жылы Теодосий оны Арменияның бөлісуіне байланысты бейбіт келісімді келісу үшін парсы патшасы Шапур III-нің сарайына Ктесифонға елші ретінде жіберді. Сәтті аяқталған келіссөздерден кейін Константинопольге оралғаннан кейін Стилихон comes sacri stabuli, ал жақын арада comes domesticorum шеніне көтерілді. 393 жылы Теодосий Стилихонды comes et magister utriusque militiae шеніне көтерді және оған Балқандағы готтарға қарсы жорықты басқаруды тапсырды. Император Стилихонның құнды одақтас бола алатынын түсінді, сондықтан Теодосий онымен туыс болу үшін өзінің асырап алған қызы Серенаны Стилихонға үйлендірді. Олардың некесі Стилихонның Парсыға сапары кезінде болды, және нәтижесінде Серена Еухерий есімді ұл мен Мария және Термантия есімді екі қызға ана болды. 392 жылы Батыс императоры Валентиний II қайтыс болғаннан кейін, Стилихон Теодосий бастаған Шығыс рим армиясын көтеруге көмектесті, ол Фригид шайқасында Батыс армиясын жеңді, және ол сол шайқастағы Шығыс басшыларының бірі болды. Бұл жорықта оның серігі – готтардың қосалқы әскерлерінің көп бөлігіне басшылық еткен вестготтардың басшысы Аларик болды. Аларик Стилихонның Батыс рим армияларының басшысы болғаннан кейін оның басты қарсыласы болды. Стилихон Фригид шайқасында өзін ерекшелендірді, ал Теодосий науқаннан шаршап, оны империяның болашақ қауіпсіздігіне жауапты адам деп санады. Теодосийдің жеңістерін жырлайтын Клавдианның көптеген өлеңдерінде Стилихонның қатысуы мен үлесі ерекше атап көрсетілді. Бұл оған империяда танымал болуға көмектесті. Теодосий қайтыс болған кезде Фригид шайқасында соғысқан армиялар әлі де дүрліксіздікте болды және шайқас жалғасып жатты. Стилихонның мадақтаушысы Клавдиан Теодосийдің рухын былай дейді: «Мен көкке көтерілгенде, артымда тәртіпсіздік пен қыжылдақ қалды. Сол Альпілік соғыста армия әлі де тыйым салынған қылыштарды тартып алды, жеңімпаздар мен жеңілгендер өзара келіспеушілікке себеп болды. Бұл мазасыздықты менің ептілігіммен, тіпті баланың билігімен басаңдату мүмкін емес еді. Сол кезде Стилихо менің орнымды иеленді».
Besides the relevant legal records in the Codex Theodosianus, the major primary source for the events of Stilicho's reign, or at least events prior to 404, are the panegyrics addressed to him by the poet Claudian, whom he patronized after the death of Theodosius I. For events after 404, Zosimus is a main source, although as a Byzantine, he felt a strong distaste for Stilicho. Stilicho also maintained correspondence with his friend, the renowned pagan senator Symmachus. Stilicho was the son of a Vandal cavalry officer and a provincial woman of Roman birth. Despite his father's origins there is little to suggest that Stilicho considered himself anything other than a Roman, and his high rank within the empire suggests that he was probably not an Arian like many Germanic Christians but rather a Nicene Christian like his patron Theodosius I, who declared Nicene Christianity the official religion of the empire. Stilicho joined the Roman army and rose through the ranks during the reign of Theodosius I, who ruled the Eastern half of the Roman Empire from Constantinople, and who was to become the last emperor to rule both the eastern and western halves of the empire jointly. In 383, Theodosius sent him as an envoy to the court of the Persian King Shapur III in Ctesiphon to negotiate a peace settlement relating to the partition of Armenia. Upon his return to Constantinople at the successful conclusion of peace talks, Stilicho was promoted to comes sacri stabuli and soon after to comes domesticorum. In 393 Theodosius promoted Stilicho to comes et magister utriusque militiae and gave him command of the campaign against the Goths in the Balkans. The emperor recognized that Stilicho could be a valuable ally, and to form a blood tie with him, Theodosius married his adopted niece Serena to Stilicho. The marriage took place around the time of Stilicho's mission to Persia, and ultimately Serena gave birth to a son, who was named Eucherius, and two daughters, Maria and Thermantia. After the death of the Western emperor Valentinian II in 392, Stilicho helped raise the Eastern Roman army that Theodosius led to victory over the Western army at the Battle of the Frigidus, and was one of the Eastern leaders in that battle. One of his comrades during the campaign was the Visigothic warlord Alaric, who commanded a substantial number of Gothic auxiliaries. Alaric would go on to become Stilicho's chief adversary during his later career as the head of the Western Roman armies. Stilicho distinguished himself at the Frigidus, and Theodosius, exhausted by the campaign, saw him as a man worthy of responsibility for the future safety of the empire. In several of the Claudian poems celebrating Theodosius victories, Stilicho's participation and contribution to the campaign were highlighted. This helped him gain popularity in the empire. At the time of Theodosius's death, the field armies that had clashed at the Frigidus were still in disarray and fighting was still continuing. Claudian, Stilicho's panegyrist, makes Theodosius's spirit say "When I was raised to heaven disorder and tumult did I leave behind me. The army was still drawing the forbidden sword in that Alpine war, and conquerors and conquered gave alternate cause for dissension. Scarce could this madness have been calmed by my vigilance, much less by a boy's rule 'Twas then that Stilicho took my place "
Хонориусқа қызмет ету
Теодосий қайтыс болғаннан кейін, Гонорий Батыс Рим империясының императоры болды, ал оның інісі Аркадий Константинопольдегі шығыс тағына отырды. Екеуі де жас болғандықтан, Стилихон Гонорий есейгенге дейін оның қамқоршысы болды. Ол Аркадийге де ұқсас қызмет атқарғанын айтты, бірақ мұны растайтын тәуелсіз дерек жоқ. Екеуі де жетекшілікке лайықты күш таныта алмады, сондықтан Стилихон батыстағы рим әскерлерінің де-факто бас қолбасшысы болды, ал оның қарсыласы Руфин шығыста тақтың артындағы күшке айналды. Император үстінен билігін нығайту үшін, ол 398 жылы Гонорийге өзінің қызы Марияны әйел ретінде берді, ал Мария қайтыс болғаннан кейін 408 жылы Термантияны берді. Екеуінен де бала болған жоқ. Стилихон әскери қабілетін, сондай-ақ Гонорийдің жастығы мен тәжірибесіздігін пайдаланып, империядағы билігін бекітті, бірақ осының нәтижесінде Батыс және Шығыста көптеген қарсыластары мен жаулары пайда болды.
Following the death of Theodosius, Honorius became emperor of the Western Roman Empire while his brother Arcadius was placed on the Eastern throne in Constantinople. As both were underage, Stilicho remained the caretaker for Honorius until he came of age. He would claim to have been given a similar role in regards to Arcadius, although no independent verification of this exists. Neither proved to powerfully assert themselves as leaders, and Stilicho came to be the de facto commander in chief of the Roman armies in the west while his rival Rufinus became the power behind the throne in the east. To strengthen his hold over the emperor, he gave Honorius his daughter Maria's hand in marriage in 398, and after her death, Thermantia's in 408. Both of these marriages did not produce any children. Stilicho used his military leadership as well as Honorius' youth and inexperience to consolidate his authority over the empire, though he acquired many rivals and enemies in the process, both in the West and East.
Балқандағы жорық
Оның сарай саясатына алғаш рет 395 жылы қатысқандығы белгілі болды. Фригид шайқасынан кейін готтар, жаңа патшалары Аларик бастауында, Төменгі Моэзиядағы өздеріне бөлінген жерлеріне қайтып бара жатқанда, елді тонауға шешім қабылдады. Осылайша Аларик Риммен жасасқан келісімін бұзды. Римдіктердің өкінішіне орай, Шығыс империясының әскерлері Кіші Азия мен Сириядағы хун шапқыншылықтарымен айналысып жатты. Шығыс преториан префекті Руфин, Аларикпен жеке келіссөздер жүргізуге тырысты. Константинополь шенеуніктері Руфинның готтармен сыбайласқандығына күдік келтірді. Фригидте жеңіске жеткен және Италияда жиналған әскерді Стилихон Балқанға готтарға қарсы күресу үшін бастап келді, соңында оларды Тессалиядағы бір жерде қоршады. Клавдианның сөзіне сүйенсек, Стилихон оларды жоюға қабілетті болған, бірақ Аркадий оған Шығыс империясының күштерін қайтаруды және Иллирияны тастап кетуді бұйырды. Стилихон бұл бұйрыққа наразы болды, өйткені Алариктің готтарын жеңуге мүмкіндігі болған еді, бірақ бәрібір оған бағынды. Шығыс империясының әскерлері Константинопольге келгенде, Аркадий мен Руфин оларды қарсы алуға шықты. Осы кезде Руфин әскерлер тарапынан өлтірілді. Көптеген тарихшылар Стилихонның Руфинның өлтірілуіне қатысы бар деп күдіктенеді. 396 жылы Стилихон Галлиядағы франктар мен басқа да герман тайпаларына қарсы жорық жасады. Ол бұл жорықты Теодосийға қарсы азамат соғысында үш рет жеңіліске ұшыраған батыс армиясының рухын көтеру және оның азайып бара жатқан қатарын толықтыру үшін германдық қосымша әскерлерді тарту үшін пайдаланды. Келесі жылы, 397 жылы Стилихон Алариктің Македониядағы әскерін жеңді, бірақ Аларик өзі айналасындағы тауларға қашып кетті. Эдвард Гиббон Зосимге сүйене отырып, Стилихонды жеңіске деген сенімділігі үшін және зәулімдік пен әйелдерге құмарлығы үшін сынады, бұл Алариктің қашуына мүмкіндік берді. Қазіргі заманғы зерттеулер бұл пікірмен келіспейді және түрлі мүмкін түсіндірмелерді ұсынады, соның ішінде Аркадийдің Шығыс империясын эвакуациялауға бұйрық беруі, оның көптеген варвар әскерлерінің сенімсіздігі, Африкада Гилдоның көтерілісі немесе ол Клавдиан айтқандай Аларикке ешқашан жақын болмаған болуы мүмкін.
His first brush with such court politics came in 395. After the Battle of Frigidus the Goths, under their new king Alaric, were returning to their allotted lands in Lower Moesia when they decided to raid the countryside. By doing so Alaric effectively broke his treaty with Rome. Unfortunately for the Romans, the armies of the Eastern Empire were occupied with Hunnic incursions in Asia Minor and Syria. Rufinus, Praetorian Prefect of the East, attempted to negotiate with Alaric in person. Officials in Constantinople suspected Rufinus was in league with the Goths. Stilicho led the army, which had been victorious at the Frigidus and was still assembled in Italy, into the Balkans to confront the Goths, eventually surrounding them somewhere in Thessaly. According to Claudian, Stilicho was in a position to destroy them, but was ordered by Arcadius to return the Eastern Empire's forces and leave Illyricum. Stilicho resented the orders, for he was in a position to defeat Alaric's Goths, but he obeyed them anyway. When the Eastern Empire's forces arrived at Constantinople, Arcadius and Rufinus rode out to meet them. At this meeting Rufinus was murdered by the troops. Many historians suspect the involvement of Stilicho in the assassination/murder of Rufinus. In 396 Stilicho campaigned against the Franks and other Germanic tribes in Gaul. He used the campaign to boost the morale of the western army – which had suffered three consecutive defeats in the civil wars against Theodosius – and to recruit Germanic auxiliaries to bolster its depleted ranks. The next year, in 397, Stilicho defeated Alaric's forces in Macedonia, but Alaric himself escaped into the surrounding mountains. Edward Gibbon, drawing on Zosimus, criticizes Stilicho for being overconfident in victory and indulging in luxury and women, allowing Alaric to escape. Contemporary scholarship disagrees, and finds a variety of possible explanations, including an order from Arcadius directing him to evacuate the Eastern Empire, the unreliability of his mostly barbarian troops, the revolt of Gildo in Africa or the possibility that he simply was never as close to Alaric as Claudian suggests.
Африкадағы көтеріліс
Сол жылы Гилдо, comes et magister utriusque militiae per Africam (Африкадағы барлық әскерлердің қолбасшысы) көтеріліс жасады. Ол Римнің астықпен қамтамасыз етудегі маңызды көзі саналатын Африка провинцияларын Шығыс империясының билігіне беру ниетін жариялады. Стилихо Гилдоның інісі Маскезельді әскермен Африкаға жіберіп, көтерілісті жылдам басып тастады. Бірақ Италияға қайтып келген соң Маскезель күмәнді жағдайларда суға батып қайтыс болды, бұл қызғанышпен әрекет еткен Стилихоның бұйрығымен жасалған болуы мүмкін. 400 жылы Стилихо Рим мемлекетінің ең жоғары наградасы – консул қызметіне тағайындалды.
Later that year, Gildo, the comes et magister utriusque militiae per Africam (the commander of all troops in Africa), revolted. He declared his intention to place the African provinces, the critical source of Rome's grain supply, under the control of the Eastern Empire. Stilicho sent Mascezel, the brother of Gildo, into Africa with an army, which quickly suppressed the rebellion. However, upon his return to Italy, Mascezel was drowned under questionable circumstances, perhaps on the orders of a jealous Stilicho. The year 400 also saw Stilicho accorded the highest honour within the Roman state by being appointed consul.
Пиктилердің жорығы
Стилихон осы кезеңде, шамасы 398 жылы Британияда Стилихонның пиктілік соғысы деп аталатын соғысқа қатысты. Пикттерге қарсы науқан қатты даулы. Британдық провинцияларды қорғаған әскерлер, Стилихонның көмегінсіз, пикттердің шапқыншылығын жеңген болуы мүмкін – Стилихонның 398 жылы Италиядан шыққаны туралы ешқандай жазба жоқ. Клавдиан Стилихонның Британияны пикттер мен скоттардың шабуылынан қорғау үшін бекіністер мен легионмен қамтамасыз еткенін айтады. Дегенмен, оның мадақтау өлеңін талдау жағдайдың жаман болғанын көрсетеді.
Stilicho also fought a war in Britain in this time period, likely in the year 398, dubbed Stilicho's Pictish War. The campaign against the Picts is highly disputed. The troops defending the British provinces probably defeated an invasion by the Picts without any support from Stilicho – who is never recorded to have left Italy in 398. Claudian refers to Stilicho providing Britannia with forts and a legion to protect it from incursions by Picts and Scots. However, a critical analysis of his panegyric suggests that things went badly.
Готика соғысы
401 жылы Стилихон вандалдар мен аландардың шабуылына жауап ретінде Италиядан Раетия және Норикумға императорлық әскерді бастап барды. Аларик бұл мүмкіндікті пайдаланып Италияға шабуыл жасап, Онорий тұратын Медиоланды (Милан) қоршауға алды. 402 жылы Стилихон Италияға қайтып оралып, өзінің негізгі күштерінен бұрын таңдалған алғы шеппен жылдамдап, Медиолан қоршауын бұзып, қоршаудағы императорды құтқарды. Оның бір сардары Аларикке Италиядан кетуге кеңес берді, бірақ ол бас тартты. 402 жылы Пасха күні күтпеген шабуыл жасап, Стилихон Аларикті Полентия шайқасында жеңіп, оның лагерін және әйелін тұтқынға алды. Аларик өзінің көптеген әскерлерімен қашып құтылуға үкіп отырды. Бұл шайқас – Римде жеңіспен аяқталған соңғы салтанатты шеру болды, соның арқасында Рим осы уақытқа дейін сақталды. Веронада Стилихон Аларикті тағы да жеңді, ол азайған күшімен қашып құтылды. Бітім шарты жасалып, Аларик Иллирияға барып, өзі мен әскерлері Норикум мен Паннонияның (вероятно, Паннония Секунда) шекаралық аймақтарына орналасты.
In 401 Stilicho led the praesental army from Italy into Raetia and Noricum in response to an invasion by Vandals and Alans. Sensing an opportunity Alaric invaded Italy and lay siege to Mediolanum (Milan) where Honorius was residing. In 402 Stilicho returned to Italy and hastened forward with a selected vanguard in advance of his main body, breaking the siege of Mediolanum and rescuing the besieged emperor. One of his chieftains implored him to retreat from Italy, but Alaric refused. In a surprise attack on Easter Sunday in 402, Stilicho defeated Alaric at the Battle of Pollentia, capturing his camp and his wife. Alaric himself managed to escape with most of his men. This battle was the last victory celebrated in a triumphal march in Rome, which was saved for the time being. At Verona, Stilicho again bested Alaric, who managed to escape with a diminished force. A truce was made and Alaric went to Illyricum where he and his men were settled in the border provinces of Noricum and Pannonia (probably Pannonia Secunda).
Солтүстік Италиядағы науқан
405 жылы Дунайдың солтүстігіндегі гот тайпаларының бірінің патшасы Радагайс готтар, аландар, суэвтер және вандалдардың біріккен күштерін Дунай мен Альп таулары арқылы Италияға бастап келді. Бұл Стилихонның Аларик көмегімен Шығыс империясынан Иллирикті қайтарып алу жоспарларын қиындатты. Стилихон түрлі қиындықтарға қарамастан, шамамен 20 000 сарбаздан (римдік әскерлердің отыз тобы, аландар мен гундардың қолдау бөлімшелерімен бірге) әскер жинады, оның ішінде құлдарды бостандықтары үшін әскерге қабылдауға тырысты. 406 жылы Тицинумда (Павия) Радагаиске қарсы жорылдың басында ол осы күшті басқарды. Стилихон үшін бақыты, Радагайс әскерін үш бөлікке бөлді; екеуі Италияның ауылдарын тонады, ал ең ірі бөлігі – Радагайс өзі Флоренцияны қоршауға алды. Стилихон Флоренциядағы Радагаиске қарсы бүкіл әскерін жіберіп, оны толықтай таңқалдырып, дерлік барлық күшін тұтқындады. Стилихон Радагаисты өлімге кесті және оның 12 000 жауынгерін әскеріне қосты. Қалғандары құл ретінде сатылды. 406 жылдың соңында Стилихон Теодосий Константинопольге әкімшілік басқаруға тапсырған Иллириктің шығыс бөлігін қайтаруды талап етті, Шығыс Рим империясы қарсылық көрсетсе соғыс жасайтынын мәлімдеді. Мұның нақты себептері белгісіз, бірақ бірнеше теория бар: 1) Стилихон Иллирикті әскер жинау орыны ретінде пайдалануды қалады (батыс провинцияларында әскер жинау қиын болды, өйткені көптеген еңбекке жарамды адамдар батыс элитасының қызметінде болды, оларға қарсы шығуға ол мүдделі емес еді). 2) Стилихон егер ол епархияны өзі бақылап алмаса (тікелей немесе Аларик арқылы), Италияға Иллириядан шабуыл болуы мүмкін деп қорқынышпен қарады. 3) Стилихон Аларикті оның және оның шайқаста шыңдалған әскерлерін Батыс империясының қорғанысына жұмылдырып, оны бейтараптандыруды жоспарлады және оны Illyricum бойынша comes et magister militum (Стилихон мен Аларик Иллирикті Шығыс империясынан алады, Аларик Иллирикті қорғайды, ал Стилихон солтүстікке назар аударуға мүмкіндік алады) етеді деп ойлады. Мүмкін, бұл үш фактордың жиынтығы болды.
In 405 Radagaisus, the king of one of the Gothic tribes north of the Danube, led a combined force of Goths, Alans, Sueves, and Vandals across the Danube and the Alps and into Italy. This disrupted Stilicho's plans to re take Illyricum from the Eastern Empire with the help of Alaric. Stilicho, scraping together a force of c. 20,000 men (thirty numeri of Roman troops with supporting units of federates of Alans and Huns) through a variety of desperate methods, including efforts to enroll slaves in the army in exchange for their freedom, at Ticinum (Pavia) led this force at the beginning of the campaigning season in 406 against Radagaisus. Fortunately for Stilicho, Radagaisus had split his forces into three divisions; two were pillaging the Italian countryside while the largest contingent – under Radagaisus himself – was laying siege to Florentia. Stilicho marched his entire army against Radagaisus at Florentia, managed to surprise him and captured almost his entire force. Stilicho executed Radagaisus and enrolled 12,000 of his warriors in his army. The rest were sold off as slaves. In late 406, Stilicho demanded the return of the eastern half of Illyricum (which had been transferred to the administrative control of Constantinople by Theodosius), threatening war if the Eastern Roman Empire resisted. The exact reasons for this are unclear, but there are several theories: 1) Stilicho wanted Illyricum as a recruiting ground for his army (recruiting troops in the western provinces proved difficult because most able bodied men were employed by the western elite which he could not afford to antagonize). 2) Stilicho feared that Italy could be invaded from Illyricum if he did not control the Diocese himself (directly or indirectly through Alaric). 3) Stilicho planned to neutralize Alaric as a threat by employing him and his battle hardened troops in the Western Empire's defences and made him comes et magister militum per Illyricum (Stilicho and Alaric would take Illyricum from the Eastern Empire, Alaric would defend Illyricum, leaving Stilicho free to concentrate on the north). A combination of all three is also a possibility.
Төмендеу
Италияны Аларик (401–402) және Радагаис (405–406) шапқыншылығынан қорғау үшін Стилихон Рейн шебін қорғаған рим әскерін күрт азайтты. Ол оны тек «немістердің сенімімен және рим есімінің ежелгі қорқынышымен» қорғалған күйде қалдырды, – делінген Гиббонның айтуынша. 406 жылы Орталық Еуропадан вандалдар, аландар және суэвтер (квадтар, маркоманндар және алеманндар) коалициясы Рейн шебіне жетті. Римнің Солтүстік Рейндегі одақтасы франктар вандалдардың империяға енуіне кедергі келтіруге тырысып, Рейннің қарсы жағасында олармен шайқасты. Аландардың көмегімен вандалдар франктарды жеңіске жеткізді, бірақ олардың патшасы Годигизель қаза тапты. Осы жаңа көшпенділер Галлия провинцияларын қиратты, сонымен қатар онда және Британияда әскери бүліктерді тудырды. Стилихонның беделі осы апаттан ешқашан қалпына келмеді. Галлиядағы қиратулар және Равеннадағы соттың тиімді жауап беруге келмеуі Британиядағы Константин III-нің көтерілісіне дем берді, оны Стилихон басаңдата алмады. Константин Галлияға әскерін жеткізгенде, Стилихон оған қарсы тұру үшін өзінің қолбасшысы Сарусты жіберді. Сарус бастапқыда сәттілікке жетіп, маңызды жеңіске қол жеткізіп, Константиннің екі әскери саяхатшысын (magistri militum) өлтірді, бірақ қосымша күштер оны кері шегіндіріп, көтерілісті құтқарды. Сарус қайтарылды, ал Стилихон Константиннің Италияға қауіп төндіруіне жол бермеу үшін Альпі тауларын жапты. Темдеуде Константиннің көтерілісі Аларик пен Стилихонның Иллирияға бірлескен шабуыл туралы келіссөздерін үзіліске ұшыратты, Аларик өзіне тиесілі төлемді талап етті және көп мөлшерде алтын алмаса, Италияға қайта шабуыл жасаймын деп қорқытты. Гиббон айтқандай, «өздерінің аталарының даналығынан гөрі батылдығына сүйенген» сенат, Стилихон оларды Алариктің талаптарына келісуге көндіргенге дейін Аларикпен соғыс жақтады. Олар осы үшін Стилихонға ашуланды, ал олардың арасындағы ең ашық айтқан Лампадий: «Non est ista pax, sed pactio servitutis (Бұл бейбітшілік емес, құлдық шарты)» деді. Стилихон Равеннаға қайтып келді, онда ол тұтқынға алынды. Стилихон қарсылық көрсетпеді және 408 жылдың 22 тамызында, оның ұлы Евхерий сияқты, жазаланды.
In order to protect Italy from invasions by Alaric (401–402) and Radagaisus (405–406), Stilicho had seriously depleted the Roman forces defending the Rhine frontier. He left it defended "only by the faith of the Germans and the ancient terror of the Roman name", as Gibbon put it. In 406 a coalition of Vandals, Alans, and Suevi (Quadians, Marcomanni, and Alemanni) from central Europe arrived at the Rhine frontier. The Franks, Rome's allies on the northern Rhine, tried to stop the Vandals from entering the Empire and fought them on the far bank of the Rhine. The Vandals defeated the Franks with the help of the Alans, but lost their king Godigisel. These new migrants proceeded to devastate the provinces of Gaul, as well as triggering military revolts there and in Britannia. Stilicho's reputation would never recover from this disaster. The destruction that occurred in Gaul and the lack of an effective response from the court in Ravenna lent support to the rebellion of Constantine III in Britain, which Stilicho proved unable to quash. As Constantine moved his forces into Gaul, Stilicho sent his subordinate Sarus to oppose him. Sarus had some initial success, winning a major victory and killing both of Constantine's magistri militum, but a relief force drove him back and saved the rebellion. Sarus withdrew and Stilicho decided to seal off the Alps to prevent Constantine from threatening Italy. Meanwhile, Constantine's rebellion having interrupted the negotiations between Alaric and Stilicho for the joint attack on Illyria, Alaric demanded the payment he was owed, threatening to attack Italy again if he did not receive a large amount of gold. The senate, "inspired by the courage, rather than the wisdom, of their predecessors", as Gibbon put it, favored war with Alaric until Stilicho persuaded them to give into Alaric's demands. They were angry at Stilicho for this, and one of the most outspoken of them, Lampadius, said "Non est ista pax, sed pactio servitutis (This is not peace, but a pact of servitude)." Stilicho retired to Ravenna, where he was taken into captivity. Stilicho did not resist and was executed on August 22, 408, as was his son, Eucherius, shortly afterwards.
Салдары
Одан кейінгі дүрбелеңдерде Италиядағы варварлық федераттардың әйелдері мен балалары жергілікті римдіктер тарапынан өлтірілді. Оның табиғи салдары ретінде бұл адамдар (саны шамамен 30 000-ға жетеді деген болжам бар) жауларына қарсы соғыс үшін жетекшілік етуді талап етіп, Алариктің қорғанысына жиналды. Визиготтардың әскербасы Юлиан Альпінен өтіп, Италияның ортасымен науқан бастады. 408 жылдың қыркүйегіне қарай варварлар Рим қабырғаларының алдында тұрды. Стилихо сияқты күшті генерал болмағандықтан, Гонорий қоршауды бұзуға тырыса алмады және Аларикті күту стратегиясын қабылдады, осы уақытта күштерін қайта жинап, вестготтарды жеңуді үміттенеді. Одан кейін готтардың патшасы Аларик екі жыл бойы саяси және әскери маневрлер жасады, тұрақты бейбіт келісімге қол жеткізуге және римдік жерде қоныстану құқығын алуға тырысты. Ол Римді үш рет қоршады, бірақ Италияның рим армиясы көмектеспей, қарап қалды. Тек төртінші сәтсіз келісімнен кейін ғана Алариктің қоршауы сәтті аяқталды. Айлар бойы қоршауда болған Рим халқы аштықтан қаза болды, ал кейбіреулері каннибализмге жүгінді. Содан кейін гот әскері қақпаларды бұзып, 410 жылдың тамызында қаланы тонады. Көптеген тарихшылар Стилихонның қызметтен алынуы осы тарихи оқиғаның, шамамен сегіз ғасырдан бері Римді басып алған алғашқы варварлардың және Батыс Рим империясының құлауына әкелген басты себеп болды деп санайды.
In the disturbances which followed, the wives and children of barbarian foederati throughout Italy were slain by the local Romans. The natural consequence was that these men (estimates describe their numbers as perhaps 30,000 strong) flocked to the protection of Alaric, clamoring to be led against their enemies. The Visigothic warlord accordingly crossed the Julian Alps and began a campaign through the heart of Italy. By September 408, the barbarians stood before the walls of Rome. Without a strong general like Stilicho, Honorius could do little to break the siege, and adopted a passive strategy trying to wait out Alaric, hoping to regather his forces to defeat the Visigoths in the meantime. What followed was two years of political and military manoeuvering, Alaric, king of the Goths, attempting to secure a permanent peace treaty and rights to settle within Roman territory. He besieged Rome three times without attacking while the Roman army of Italy watched helplessly, but only after a fourth failed attempt at a deal was Alaric's siege a success. After months under siege the people of Rome were dying of hunger and some were resorting to cannibalism. Then, the Gothic army broke through the gates and sacked the city in August of 410. Many historians argue that the removal of Stilicho was the main catalyst leading to this monumental event, the first barbarian capture of Rome in nearly eight centuries and a part of the fall of the Western Roman Empire.
Негізгі дереккөздер
Клаудиан. "De Bello Gildonico"
Клаудиан. "De Consulatu Stilichonis"
Клаудиан. "In Eutropium"
Клаудиан. "In Rufinum"
Зосимус. Жаңа тарих.
Claudian. "De Bello Gildonico"
Claudian. "De Consulatu Stilichonis"
Claudian. "In Eutropium"
Claudian. "In Rufinum"
Zosimus. Historia Nova.