Пэр Андерс Нудер: Швеция саяхатшысы және саяси өмір жолы

Кіріспе

Pär Anders Nuder (27 ақпан 1963 жылы туған) – швед социал-демократы саясаткері. Ол 2004–2006 жылдары қаржы министрі, саясатты үйлестіру министрі және 1997–2002 жылдары премьер-министр Геран Перссонның мемлекеттік хатшысы және кеңсе жетекшісі болды. Бүгінде Нудер Швецияның жетекші зейнетақы компанияларының бірі – Үшінші швед Ұлттық зейнетақы қорының (AP3) төрағасы, сондай-ақ AMF және Hemsö компанияларында, және бірнеше скандинавиялық компаниялардың директорлар кеңесінде қызмет етеді. Ол Albright Stonebridge Group компаниясының аға кеңесшісі және EQT Partners жеке капитал фирмасының өнеркәсіптік кеңесшісі.

Өмірбаян

Пэр Нудер Остеракерде өсті, ол әлі күнге дейін сонда тұрады. Оның әкесі Антс Нудер, Екінші дүниежүзілік соғыстың соңында Кеңес Одағының басқындығынан қашып Швецияға келген көптеген эстондық босқындардың бірі болды. Бала кезінде Нудер бірнеше жазды Израильде өткізді, бұл оның Таяу Шығыс бейбітшілік процесіне деген берік жеке құлшынысына әкелді. Стокгольм университетінде білім алып, заң бакалавры дәрежесін алды.

Саясат

Оның саяси жолы жергілікті шведтік социал-демократиялық жастар лигасының клубында басталды. 1986 жылдан 1989 жылға дейін ол ұйымның Стокгольм округі филиалының төрағасы, ал 1987 жылдан 1990 жылға дейін ұлттық кеңестің мүшесі болды. Сонымен қатар ол 1982 жылдан 1994 жылға дейін Өстерåкер муниципалитетінің атқару комитетінің мүшесі болды. 1986 жылы ол саяси кеңесші ретінде мансабын бастады, алдымен әділет министріне (совет шпионы Стиг Берглингтің қамаудан қашуының саяси салдарынан 1987 жылдың қазан айында отставкаға кетуге мәжбүр болғанға дейін) және кейін премьер-министрге, алдымен Ингвар Карлссонға, ал оның ізбасары Геран Перссонға. Бірнеше жыл бойы ол Социал-демократиялық парламенттік партия тобының саяси хатшысы болып та жұмыс істеді. 1994 жылы парламент мүшесі болып сайланды. 1997 жылы оған премьер-министр кеңсесінде мемлекеттік хатшы лауазымы ұсынылды. Ол кезде ол көпшілікке көп танымал болмаса да, Перссонның жақын одақтасы және партия басшысы және премьер-министр лауазымында оны алмастыруға ең лайықты деп саналды. Перссонның 2002 жылы Нудерді өзінің кабинетіне саясатты үйлестіру министрі ретінде тағайындауы осы әсерді күшейтті, бұл сахна артындағы ықпалды лауазым болды. Марита Ульвског 2004 жылдың қыркүйегінде мәдениет министрі лауазымынан кеткеннен кейін ол портфельді қабылдады, бірақ бұл ұзақ мерзімді шешім емес екені айтылды. Премьер-министрдің ниеттері 2004 жылдың 21 қазанында Перссон өзінің үкіметін қайта құру туралы жариялағанда белгілі болды, онда Нудер Боссе Рингольмнан кейін қаржы министрі лауазымын иеленді. Ол бұқаралық ақпарат құралдарының келесі премьер-министр болуды жоспарлап отыр ма деген сұрақтарына "осы туралы ойланбадым" деп жауап берді және қаржы министрі ретіндегі міндеттеріне назар аударып отырғанын мәлімдеді. Ол үкіметтің ашық жұмыссыздық деңгейін қайтадан 4 пайызға дейін төмендету мақсатын да қайталады. 2004 жылдың желтоқсанындағы сөйлеген сөзінде ол 1940 жылдары туған "бейбіт буынды" сипаттау үшін "көтберг" (ет тауы) деген даулы терминді енгізді. Бұл сөйлеу Швеция алдында тұрған зейнетақы дағдарысын қозғады. 2008 жылдың басында партия басшысы Мона Сахлинмен туындаған дауларға байланысты ол социал-демократтардың қаржы министрі кандидаты лауазымынан бас тартты. Нюдер өзі: "Егер [Мона Сахлин] Швецияның социал-демократиясының экономикалық саясатын жариялауға менің ойымша, жақсырақ болатын адам бар деп сенсе, онда мен осы адамға жол беруге дайынмын" деді. Оның орнына 2010 жылғы сайлауда социал-демократиялық партияның экономикалық кеңесшісі және қаржы министрі кандидаты бұрынғы білім министрі Томас Острос тағайындалды.

His political path began in the local Swedish Social Democratic Youth League club. From 1986 to 1989, he was the chairman of the Stockholm County branch of the organisation and from 1987 to 1990 he was a member of the national board. At the same time he was a member of the Österåker municipal executive committee, from 1982 to 1994. In 1986, he started his career as a political adviser, first to the minister for justice (before being forced to resign in October 1987 as a result of the political fallout of the Soviet spy Stig Bergling's escape from custody) and later to the prime minister, first to Ingvar Carlsson, and to his successor, Göran Persson. For a few years he also worked as a political secretary to the Social Democratic parliamentary party group. In 1994, he was elected a member of parliament. In 1997, he was offered the position of state secretary in the prime minister's office. Although he was more or less unknown to the general public at the time, he was generally believed to be Persson's close ally and one of his personal favourites to succeed him as party leader and prime minister. This impression was trengthened by Persson's move to let Nuder join his cabinet as minister for policy co ordination in 2002, an influential behind the scenes post. When Marita Ulvskog stepped down as minister for culture in September 2004, he took over the portfolio, although it was explicitly stated that this was not a long term solution. The prime minister's intentions instead became public on 21 October 2004, when Persson announced a restructuring of his government in which Nuder was to take over as minister of finance after Bosse Ringholm. Responding to media questions on whether his plan was to be the next prime minister, he simply answered that he did not "think about it" and was concentrating on his tasks as minister of finance. He also restated the government's goal to reduce the rate of open unemployment below four percent again. During a speech in December 2004, he introduced the controversial term köttberg (mountain of meat) to describe the baby boomer generation (born in the 1940s). This speech addressed the potential pension bomb Sweden is facing. During early 2008, he lost his position as Social Democratic candidate for finance minister due to quarrels with party leader Mona Sahlin. Nuder himself said, "If [Mona Sahlin] believes there is another person better suited to speak for the economic policy of Social Democracy in Sweden, then I won't hesitate to step aside for that person." He was succeeded as economic advisor for the Social Democratic party and its candidate for finance minister for the election in 2010 by Thomas Östros, earlier minister of education.

Жеке сектор

Қазіргі уақытта Нудэр Үшінші Ұлттық зейнетақы қорының (AP3) төрағасы және Швециядағы бірнеше компаниялардың басқарма мүшесі. Ол Albright Stonebridge Group стратегиялық фирмасының аға кеңесшісі, клиенттерге қаржылық тенденциялар туралы кеңес береді және Еуропа нарығына енуді көздейтін клиенттерге стратегиялық кеңес береді. Сондай-ақ ол EQT жеке капитал қорының кеңесшісі және бірнеше скандинавиялық компаниялармен жұмыс істейді, Токио университеті Президентінің кеңесшілер тобының мүшесі. Ол Dagens industri бизнес газетінде колонна жазады және "Stolt men inte nöjd: en kärleksförklaring till politiken" атты өмірбаяндық кітабын жазған.