Кіріспе
Кореялық қайғы концепциясы. Хан (хангул=한), немесе хаан – эмоцияның түсінігі, оны кейде қайғы-қасірет, кейде наразылық сияқты түрлі сезімдермен сипаттайды. Кейбір адамдар оны корей халқының өзіндік ерекшелігінің маңызды бөлігі деп санайды, ал басқалары – жапон отаршылдығынан кейінгі заманауи ұлттық сананың бір көрінісі деп қарастырады. Кореяның осы ханға дейінгі тарихы күмәнді. Ханға байланысты ұлттық мәдениет ежелгі Кореяда болған жоқ. Ханның қазіргі түсінігі, яғни корей халқының ұлттық қасиеті – бұл жапон отарлау кезінде қалыптасқан және Янаги Соэцудың «қайғының сұлулығы» теориясында корей өнері мен мәдениетін «қасіретті» деп бейнелеу арқылы дамыған заманауи құбылыс. Ханның корей халқына тән ерекшелік екені туралы идеяны корейлер 20 ғасырда қабылдап, таратуға көшкен.
Han (hangul=한), or haan, is a concept of an emotion, variously described as some form of grief or resentment, among others, that is said to be an essential element of Korean identity by some, and a modern post colonial identity by others. The historicity of han in premodern Korea is disputed. A national culture of han did not exist in premodern Korea. The contemporary concept of han, that it is a national characteristic of the Korean people, is a modern phenomenon that originated during the Japanese occupation of Korea from Japanese colonial stereotypes and the characterization of Korean art and culture as "sorrowful" in Yanagi Sōetsu's theory of the "beauty of sorrow". The idea that han is a specifically Korean characteristic was adopted and popularized by Koreans in the 20th century.
Қазіргі заманға дейінгі Корея
"Хан" 1897 жылы Джеймс С. Гейл жариялаған алғашқы корей-ағылшын сөздігінде кездеспейді және классикалық корей әдебиетінде сирек кездеседі. Корей әңгімелері көбінесе бақытты аяқталады. Ким Йол Кюдың сөзіне қарағанда, корейлер ханды жеңілдету үшін юморды пайдаланған, сондықтан халық музыкасы мен пансориде хан әрқашан юмормен байланысты болады. Бірінші наурыз қозғалысынан кейін, япониялық полиция мен әскерилердің қолынан шамамен 7000 корейдің қаза болуымен аяқталған тәуелсіздік қозғалысынан соң, жапон өнер сыншысы Янаги Соэцу 1919 және 1920 жылдары корей халқына деген ықыласын білдіріп, корей өнерін бағалайтын мақалалар жазды. 1920 жылғы мақаласында Янаги былай деді: "Кореяның ұзақ, қатал және ауыр тарихы олардың өнерінің жасырын жалғыздығы мен қайғысы арқылы көрінеді. Ол әрқашан қайғылы сұлулық пен жалғыздыққа толы, көз жасыңызды келтіретіндей. Оған қарағанда, жүрегімді толтыратын сезімді баяндау қиын. Мұндай қайғылы сұлулықты қайдан табуға болады?" Кореяны қайғылы және тоқыраған ел ретінде бейнелеу Императорлық Жапонияда кең таралған еді. Корея тарихнамасы Кореяның тоқырағандығы туралы идеяға негізделген. Кореяны отарлауды ақтау үшін жапондықтар корейлерді нашар, цивилизацияланбаған, тәуелсіздікке қабілетсіз және жаулап алу мен қысымға бейім халық ретінде көрсетті. Жапондықтар Кореяның "қасіретін" "ұлттық тарихтың аяқсыз апаттармен толы болуымен" байланыстырды. Янагидің Кореяға деген көзқарасы сол кездегі жапон отаршылдық саясатын көрсетеді. Янаги Корея тарихының тұрақсыздық, жаулап алу және бағыныштылықпен сипатталатынын айтты. Корея тарихының "қайғысы" корей өнерінде көрініс тапқан, ол, Янагидің сөзіне сәйкес, "қайғының сұлулығын" бейнелейді. Янаги Кореядағы жапон отаршылдығын қалыпқа келтіруге үлес қосты. Соңғы корей императоры Суньчжон ханмен тікелей байланысты болды. 1926 жылы қайтыс болғаннан кейін жарияланған мақалада оның "ханға толы өмірі" қайғымен аяқталғаны айтылды. "Донг а Ильбо" газеті былай деп жазды: "Ішкі ашу, азап және қайғы бірігіп кетті, сондықтан Юнхуэй императорының [Суньчжон] қазасы Чосон халқының жүрегіне тиіп, олардың жиналған қайғысын босатты." Суньчжонның өлімі корей тарихының аяқталуын білдіргендіктен, хан саяси мәнге ие болды. "Қайғының сұлулығына" негізделген хан тұжырымын корей ғалымдары мен жазушылары таратып, Янагидің мұрасын жалғастырды. Марк Петерсон Корея көптеген жаулап алуларға ұшырады деген пікірмен келіспейді, бұл пікірдің 20 ғасырда жапон отаршылдық кезеңінде пайда болған құбылыс екенін айтады, сонымен қатар Корея өте аз жаулап алуларға ұшырап, ұзақ бейбітшілік пен тұрақтылыққа ие болды деп мәлімдейді. Питерсон сондай-ақ Кореяны жапон отаршылдығы тұрғысынан тұрақсыз, тиімсіз және сыбайлас жемқор деп қарастыруға қарсы. Джон Дункан Кореяның үнемі жаулап алуларға ұшырағаны немесе Кореяның "азап тарихы" (수난의 역사) бар деген идеяны миф деп атайды және корей тарихының қазіргі заманға дейінгі кезеңі ұзақ бейбітшілікпен сипатталатынын айтады. Дэвид Кангтың сөзіне қарағанда, корей тарихын "шетелдік шабуылдардың бірінен кейін бірі" деп бейнелейтін басым әңгіме 20 ғасырда пайда болған мем. Минсу Канг шетелдік жаулап алулармен қалыптасқан корейлік мінез туралы идеяны бүгінгі күнге дейін таралып жатқан заманауи миф деп атайды.
Mark Peterson disagrees with the view that Korea experienced many invasions, a view that he says is a 20th century phenomenon that was advocated during the Japanese colonial period, and argues that Korea experienced very few invasions and had long periods of peace and stability. Peterson also disagrees with the Japanese colonial view of Korea as stagnant, inefficient, and corrupt. John Duncan calls the idea that Korea experienced constant invasions or that Korea has a "history of suffering" (수난의 역사) a myth, and argues that premodern Korean history is characterized by very long periods of peace. According to David C. Kang, the dominant narrative depicting Korean history as "one of almost incessant foreign incursions" is a meme that emerged in the 20th century. Minsoo Kang calls the idea of a Korean character shaped by foreign invasions a modern myth that is still circulating today.
Танымал мәдениетте
Хан тақырыбы ретінде, қазіргі пансориде көрініс береді. 20-ғасырдың соңында пансоридің қайғылы "Батыс стилі" күшті "Шығыс стилін" басып өтті, содан бері пансориді "хан дыбысы" деп атай бастады. Құтқарылып қалған пансори эпостарының барлығы бақытты аяқталады, бірақ қазіргі пансори кейіпкерлердің ауыр сынақтары мен қиындықтарына баса назар аударады, көбінесе үзінді қойылымдардың кең таралғандығына байланысты бақытты аяқталуға жетпейді. Пансоридің 20-ғасырдың соңындағы тарихы, соның ішінде ханның жақында қасиетті деп жариялануы, пансори қауымдастығында үлкен алаңдаушылық тудырды. Американдық БАҚ-та хан Энтони Бурденнің "Корретаун, Лос-Анджелес" және "The West Wing" телесериалдарында айтылды. Marvel Comic Book комиксінің "New York State of Mind" оқиғасында Маурин Гу жазған, Линн Йоши салған және Marvel's Voices: Identity (Vol.1#1; 2021 жылдың 25 тамызында жарық көрді) корей батырлары Браун мен Силк "хан" ұғымын талқылайды: Силк оны "құйрықтап келе жатқан ұжымдық қайғы мен наразылық, осы қысымнан туындаған" деп түсіндіреді. Зұлымдықпен күрескенде (өзінің қылмыстарына Аңсатушылардың назары аудармағаны үшін көрінбейтіндей сезінетін), Силк пен Браун азиялық американдықтар жиі кездесетін көптеген әділетсіздіктерді тізімдейді. Аяқталуда Браун нокаут соққысын беріп, былай дейді: "Біз корейлікпіз. Біз ашулы болып дүниеге келдік!"
Корей америкалық қоғамдастығында
Корей-американдық ғалым Элейн Х. Ким 1992 жылғы Лос-Анджелес көтерілісіне қатысты «Үй – ханның қайда екені» атты 1993 жылғы эссесінде хан туралы жазды. Корей-американдық ғалым және ақын Со Ён Чу «постмемори хан» терминін 2008 жылғы «MELUS» журналында жарияланған «Қазіргі корей-американдық әдебиетіндегі ғылыми фантастика және постмемори хан» атты эссесінде қолданды. Солтүстік Кореяда өзі дүниеге келмей тұрып жоғалған туысын жоқтаған екінші буын корей-американдық үшін бұл не білдіреді? Екінші дүниежүзілік соғыста мыңдаған жұбаныш әйелдерін зорлаған сарбаздардың әрекетінен жеке өзі қорланғанын екінші буын корей-американдық қалай сезінеді? Олардың адамдық қадір-қасиетін төмендетуі оған соншалықты күшті әсер етуіне себебі не? Екінші буын корей-американдық демилитаризацияланған аймақтан (ДМЗ) жараланғандай сезінуі мүмкін бе – жарасы әлі де жаңадай, 38-ші параллель оның денесін екіге бөліп өткендей? Ол ешқашан бармаған Солтүстік Кореяның тауларын сағынуы мүмкін бе? Со Ён Чудың 2008 жылғы эссесіне сәйкес, көптеген корей-американдық әдеби шығармаларда (мысалы, Тереза Хак Кён Чаның «Дикция», Джейн Чжон Тренканың «Қан тілі», Суджи Квок Кимнің «Бөлінген елден жазбалар» және Нора Окжа Келлердің «Жұбаныш әйел») корей тегіндес американдықтар кейде «американызданған» немесе екінші буын ханның сезімін бастан өткергендей бейнеленеді. Соңғы кезде, 2023 жылы «The Margins / Asian American Writers' Workshop» журналында жарияланған «Мен, Discomfort Woman: F Minor Fugue» атты гибридтік көркем-публицистикалық өлеңінде Чу ханға қатысты сынға жауап беріп, былай деп жазады: «Мен ханды әділетсіздікке қарсы корей-американдық жауап ретінде қайтарып алып, жаңадан анықтаймын» және «Хвабюнгті саяси белсенділік пен шығармашылық күшті сезінудің катарсистік жолы ретінде қайтарып алып, жаңадан анықтаймын». Минсу Канның сөзіне қарағанда, оңтүстік кореялықтар мен корей-американдықтардың ханға деген көзқарастары әртүрлі: оңтүстік кореялықтар ханға көп мән бермейді, оны өткеннің бір бөлігі деп есептейді, ал корей-американдықтар ханға үлкен мән береді, оны өзінің жекелігін қалыптастырудың бір жолы деп санайды.
Хвабьонг
1994 жылғы жеке сұхбаттарға негізделген зерттеуде ханға ұшырау хвабьённың басты себептерінің бірі деп есептелді.