Корея халқы: «Минджуң» ұғымының тарихы мен маңызы

Кіріспе

Корей тіліндегі "халық" сөзі – минджунг. Минджунг – екі ханча таңбасын біріктіретін корей сөзі: мин (民) және джунг (衆). Мин сөзі инминнен (хангул=인민) шыққан, оны "халық" деп аударуға болады, ал джунг – даэчжуннан (хангул=대중), оны "көпшілік" деп аударуға болады. Осылайша, минджунг сөзін "көпшілік" немесе "халық" деп аударуға болады. Алайда, корей саяси және мәдени контекстінде "көпшілік" аудармасы жеткіліксіз, ал "халық" сөзі коммунистік коннотацияға ие, сондықтан антикоммунистік Оңтүстік Кореяда оны қолдану қауіпті. Дегенмен, "халық" сөзі минджунгтың социологиялық және саяси тұрғыдан білдіргісі келетін мағынаға жақын. Кореялықтар үшін минджунг – саяси тұрғыдан қысымға ұшыраған, экономикалық тұрғыдан пайдаланылған, әлеуметтік тұрғыдан шеттетуге ұшыраған, мәдени тұрғыдан жек көрілген және діни тұрғыдан айыпталып, жазаланған адамдар. Мысалы, 2017 жылдың қазан айында құрылған Минджун партиясы. Осылайша, минджунг ұғымы Оңтүстік Кореядағы демократия үшін күресті анықтауға және түсіндіруге мүмкіндік берді. Басқаша айтқанда, минджунг ұғымы – әлеуметтік шындықты ұйымдастыратын және түсіндіретін категорияларды ұсынатын бір түбіртек дүниетанымы. Бұл дүниетанымының негізгі қағидаларының бірі – тарихты минджунгтың көзқарасынан түсіну керек, яғни минджунг тарихтың субъектісі (жәбірленуші емес). Минджунг идеясының тамыры Жосон әулетінің соңғы кезеңіндегі Силхак қозғалысына, Чон Як Ён мен И Хванның еңбектеріне дейін жетеді.

Өмірбаян

Корея соғысы аяқталғаннан кейін және Оңтүстік Корея алғашқы президенті Сингман Ри басқаруымен тәуелсіз үкімет құрғаннан соң, бірнеше әскери төңкеріс болды, сондай-ақ жаңа үкіметті реформалауға қатысқан күштер де болды. Ерекше атап өтуге болады, президент Пак Чун Хи (1961–1979, атап айтқанда Үшінші және Төртінші Республика) және президент Чун Ду Хван (1980–1988, атап айтқанда Бесінші Республика).

YH компаниясының наразылығы

1979 жылдың тамызында YH Trading Company компаниясының 200-ге жуық жас әйел жұмысшысы компанияның жабылу шешіміне қарсы шықты. YH компаниясы 1960-шы жылдары үлкен перука экспорттаушы компанияға айналған болатын, бірақ 1970-ші жылдардың соңына қарай компанияның жағдайы күрт нашарлаған. 1979 жылдың 7 тамызында YH компаниясы жабылды. Жас әйел жұмысшылар компанияның жабылуына наразылық білдіріп, аштанды. Полиция іске қосылып, әйелдерді ғимараттан күшпен шығарды. Осы зорлық шарасы кезінде бір жас жұмысшы қаза болды. Оның өлімі маңызды оқиға болды және Оңтүстік Кореяның барлық аймандарында көптеген наразылық қозғалыстарын тудырды. Бұл оқиға президент Пак Чун Хиге қарсы оппозицияның күшеюіне және оның президенттік лауазымынан кетуіне себеп болған маңызды жағдайлардың бірі саналады.

Гванджу демократиялық қозғалысы

Гванчжу демократиялық қозғалысы, 1987 жылы ресми түрде Гванчжу көтерілісі деп аталды, 1980 жылдың 18 мамырында басталды. Гванчжу тұрғындары әскери жағдайды жою және генерал Чун Ду Хванның отставкасын талап ете отырып, қозғалысты бастады. Генерал Чун Ду Хван мен әскерилер әскери жағдайды сақтап қалуға тырысқанда студенттер мен азаматтардың бір бөлігі өз наразылықтарын білдіру үшін жиналды. 18 мамырда 200 студент ресми тұлғалардың мәжбүрлеуімен жабылып қалған мектепке кіруге тырысты. Осы әрекет кезінде студенттер ауыр жарақат алды. Бұған куә болған азаматтар да қосылуға шешім қабылдады, бірақ әскери күштер оларды тоқтатты. Нәтижесінде көптеген азаматтар жарақаттанып, қаза тапты, осылайша Гванчжу қозғалысы басталды. 19 мамырда қозғалысқа 5000 азамат қатысқанда, әскерилер бронетранспортерлерді кіргізіп, мылтықтарында байнеттерімен шабуыл жасады. 20 мамырда 200 000 азамат әскери күштердің арасынан өтіп, қаладағы барлық байланыс жүйелерін тоқтатты, осылайша әскери күштерге қосымша күштер келтіруге мүмкіндік бермеді. Осылайша Гванчжу азат болды. Чун Ду Хван – Корея Республикасы армиясының генералы және 1980-1988 жылдар аралығында Оңтүстік Корея президенті. Чун өзінің төңкерісін KCIA басшысы болып тағайындалып, сонымен қатар Қорғаныс қауіпсіздік басқармасының басшысы лауазымын сақтап бастады. Халық (минжунг) Чунның әрекеттеріне наразылық білдіру үшін көшелерге жиналды. 1980 жылдың 17 мамырында Чун төңкерісті аяқтау үшін әскери жағдай жариялады. Чун өзінің әрекеттеріне қарсы шыққан жоғары лауазымды шенеуніктерді және студенттерді жұмыстан босатып, тұтқындады. Келесі күні әскери жағдай жарияланды және шамамен 500 адам Гванчжу көшелеріне жиналып, әскери жағдайды жоюды талап етті. Әскерилер наразылық білдіріп, үйлеріне қайтудан бас тартқан адамдарды атып тастады. Гванчжу көтерілісі көптеген наразылық білдірушілердің қаза болуына байланысты Гванчжу қырғыны деп те аталады. Гванчжу көтерілісінде қанша адам қаза тапқаны нақты белгісіз, бірақ бір дерек көзі 1980 жылдың мамыр айында 2300-ден 4900-ге дейін адам қаза тапқанын көрсетеді. Осы оқиғалардың нәтижесінде Чун 37 000-ға жуық журналист, студент, мұғалім, еңбек ұйымдастырушысы және мемлекеттік қызметкерді таулы аймақтардағы лагерьтерге оқшаулады, олардың "ақыл-жаны тазалануы" үшін. Чун бұл қозғалыстарды жол бермейтінін және оларға төзбейтінін көрсеткісі келді. Ол бұл лагерьлерді "көптеген жаттығулар, марафондық жүгіріс, шағын топтардағы сын және өзін-өзі сын, идеологиялық насихаттан кейін өздерінің қателіктерін түсінгендер" үшін құрғанын айтты.

The Gwangju Democratization Movement, officially renamed the Gwangju Uprising in 1987, began on May 18, 1980. The citizens of Gwangju, seeking the abolition of martial law and the resignation of General Chun Doo hwan, initiated the movement. As General Chun Doo hwan and the military tried to maintain martial law, students and some civilians came together to demonstrate their disapproval. On May 18, 200 male students tried to enter a school that was forced into closure by officials. During the attempt, the students were heavily injured. Seeing this, civilians decided to join in but were stopped by military forces. In the end, many civilians were injured and killed, thus starting the Gwangju Movement. On May 19, as the movement grew to 5000 civilians, the military brought in an armoured motorcar and marched in with guns wielding fixed bayonets. On May 20, 200,000 civilians marched through the military force and stopped all communications systems in the city so the military would not bring in reinforcements. Thus, Gwangju was freed. Chun Doo hwan was the ROK army general and president of South Korea from 1980 to 1988. Chun started his coup by making himself head of the KCIA and keeping his position as head of the Defense Security of Command. Minjung gathered to the streets to protest and demonstrate their opinions about Chun's action. On May 17, 1980, Chun declared martial law to finalize his coup. Chun fired and arrested high officials and students who were opposed to his actions. On the next day, martial law was declared and about 500 people came together to Gwangju's streets to protest and demand the repeal of the martial law. The soldiers shot and killed people who kept protesting and refused to go home. Gwangju Rebellion is also called Gwangju massacre because of the number of casualties inflicted on the protesters. It is unclear how many people actually died in the Gwangju Rebellion, but one source indicates the number to be between 2,300 and 4,900 deaths in May 1980. As a result of this chaos, Chun took it upon himself to isolate about 37,000 journalists, students, teachers, labor organizers, and civil servants in condemned and confined camps up in the mountain areas to promote "a time of cleansing their minds and spirits." Chun was not willing to let these movements go without making it very clear that he was not going to tolerate this. He said he was setting up these boot camps for those "who would see the error of their ways after lots of push ups, marathon running, small group criticism and self criticism, and ideological exhortation."

Дүниежүзілік демократияландыру

1980 жылдары әлем бойынша демократиялық үрдіс күшейді. Совет Одағы блогының әлсіреуі 1989 жылы Еуропаның коммунистік режимдерінің құлауына себеп болды. Польшаның "Тілдік бірлік" қозғалысы – 1980 жылдардағы маңызды төңкерістердің бір мысалы. Латын Америкасындағы көптеген диктатуралар да құлады. Филиппинде диктатор Фердинанд Маркостың биліктен тайдырылуы және одан кейінгі "сары төңкеріс" демократияға жол ашты. Бұл жағдайлар әлемдік деңгейде Чун режимінің құлауымен ұқсас, ал төңкерістер Гванчжу оқиғасына жақын (адам шығыны көрсеткіштерінде айырмашылықтар бар болғанымен). Ғалым Сэмюэл П. Хантингтон осы кезеңді "Демократияның үшінші толқыны" деп атады.

Америкаға қарсы сезімдер

Америка Құрама Штаттарының Гуанчжудағы демократиялық күреске қатысы бар деген болжам американдыққа қарсы сезімдердің жылдам таралуына әкеп соқты. Наразылар американдықтардың олардың жағына араласатынын күткен. Бірақ, көтеріліске жауап ретінде Корея Республикасы Армиясының 20-шы дивизиясы аймаққа жіберілді. Көптеген корейлер, әсіресе қозғалысты қолдағандар немесе қатысқандар, АҚШ үкіметін осы әскерлерді ДМЗ маңындағы қызметтерінен "босатқаны" үшін айыптады. Солтүстік Кореяға (КДРК) қарсы қорғанысқа жауапты американдық генерал олардың жылжытылатындығын білмеді. Ол түнгі сағаттарда Корея президентінен телефон қоңырауы алды, ол 20-шы дивизия ДМЗ бойындағы бекеттерінен алынғанын, солтүстіктен ірі масштабты шабуыл болған жағдайда қорғаныс желісінде үлкен олқылық туындағанын және оңтүстікке, Гуанчжуға жіберілгенін хабарлады. Дегенмен, АҚШ қолбасшылығы номиналды түрде бірлескен күштерді басқарғандықтан, АҚШ көтерілісті әскери күшпен басуға жауапты деген қалалық аңыз әлі де жалғасуда. Осы себепті, АҚШ кінәнің бір бөлігін өз мойнына алды:

Гванджу тұрғындарына бейтарап қалудың басқа жолы болмаған шығар. Бірақ, Америка Құрама Штаттарының Оңтүстік Кореяның Біріккен Күштерінің басқаруымен американдық операциялық бақылау АҚШ-тың жауапкершілігінен қашуға мүмкіндік бермеді, ал жедел әскерлерді босату Картердің адам құқықтары саясатын құлатты. АҚШ кейіннен корей халқының көзқарасында екеуі үшін де қымбат төледі. Либералдық партияның бұрмаланған жеңісіне наразылық білдірген ашулы азаматтар мен студенттер көшеде демонстрациялар ұйымдастырды. 1960 жылдың 19 сәуірінде И Суджонг үкіметтің билігін теріс пайдалануын айыптап былай деді: "Біз еліміздің шөлейт топырағына ақыл-ойы, шындық, бостандық және университет рухының тұқымын себуді қалаймыз". Осы наразылық арқылы студенттер Корея халқы арасында ықпалды күшке айналды. Оңтүстік Корея үкіметі өзін "демократиялық" мемлекет деп жарияласа да, оның іс-әрекеттері демократиялық принциптерді көрсетпеді. Студенттер Оңтүстік Кореяда маңызды қозғалысты бастады. Бұл наразылықтар студенттердің өз күштерін және елге ықпал ету қабілеттерін түсінгенін көрсетеді. Студенттер өз құқықтарын іздеуде белсенді болды, себебі олар тарихтан сабақ алды. Ким Чу Ёль есімді орта мектеп оқушысы азаттық үшін жасалған құрбандықтардың символына айналды. Олар өздерінің әкелері сияқты өз құқықтары үшін күресуі керек еді. "Біз көтеріп тұрған азаттық ұшқынына қараңыз! Осы қараңғы сағаттарда, біз де аталарымыз бен ағаларымыз сияқты, жапон империализмінің темір мойынтұрығы астында азаттық қоңырауын тоқылдатып тұрмыз!" Бұл үкіметтік органдардың, әсіресе КЦИА-ның, шіркеуге қарсы әскери күш қолданудан тартынғандығына байланысты болды. Демократия және діни нанымдар мәселелері бірікті, ал кейбір шіркеу басшылары тіпті авторитарлық режимге қарсы наразылықтарға жетекшілік етті. Минжунг қозғалысы теологиялық аргументтерді демократиялық мемлекетке қадам жасауды қолдау және заңдылау үшін пайдаланды. Кореядағы христиандардың салыстырмалы түрде жоғары пайыздық үлесіне байланысты Бостандық теологиясының моделі тиімді болды. (2005 жылы корей халқының шамамен 1/3 бөлігі өзін христиан деп жариялады). Шіркеу авторитарлық қарсылықтың дамуына ерекше орта жасады.

There may not have been an alternative to turning a cold shoulder to the citizens of Gwangju But American operational control under the United States South Korean Combined Forces Command made U. S. responsibility inescapable, and the release of frontline troops made hash of Carter's human rights policies; the United States paid dearly for both in Korean attitudes thereafter. In reaction to the Liberal Party's rigged victory, the outraged citizens and students of all ages protested through street demonstrations. As a declaration indicting the government's abuse of power, on April 19, 1960, Yi Sujong expressed: "We want to plant the seeds of reason, truth, freedom, and the spirit of the university in the barren soil of our country." Through the protest, the students became a power of influence among the people of Korea. Although the South Korean government had claimed to be a "democratic" nation, its actions did not display the exercise of democracy. The students sparked a vital movement in South Korea. These protests are evidence of students understanding of their own power and capabilities to influence the nation. Students were fervent in their search for their own rights because they learned from history. A middle schooler by the name of Kim Chu yol in a sense became a symbol of the sacrifice for freedom. They needed to fight for their rights just like their fathers. "Look at the torch of freedom that we are now raising! Listen, in these hours of darkness, as we proudly toll the bell of freedom, just as our fathers and elder brothers did under the iron yoke of the Japanese imperialist". This was largely due to governmental agencies', particularly the KCIA, reluctance to use military force against the church. The issues of democratization and evangelism were conflated, and some church leaders went so far as to lead protests against the authoritarian regime. The Minjung movement utilized theological arguments to support and legitimize the move towards a more democratic state. The model of Liberation Theology was viable in Korea due to the relatively high percentage of Koreans who practiced Christianity. (In 2005, approximately 1/3 of the Korean population claimed to be practicing Christians). The church provided a unique haven for anti authoritarian dissent to develop.

Ким Чиха

Оңтүстік-батыс Чолла провинциясында туған Ким Чиха Пак режиміне елеулі үлес қосып, сыншы ретінде танымал. Үкіметке қарсы әрекеттерге қатысқандығы салдарынан ол бірнеше рет тұтқындалды, бұл оған эксперименталды пан'сори түрінде "Бес қарақшы" (хангул=오적) атты сатира жазуға мүмкіндік берді. Бұл өлеңде ол сыбайлас жемқорлыққа бой алған авторитарлық үкіметке қарсылығын білдіреді. "Поэма Пак режимінің бес негізгі күш орталығын – ірі бизнесмендерді, Оңтүстік Корея Ұлттық Ассамблеясының (заң шығарушы орган) депутаттарын, жоғары лауазымды мемлекеттік қызметкерлерді, генералдарды және министрлерді – заңсыз жолмен байлық жинаған "бес қарақшы" деп баяндады". Өлеңнің жарияланғаннан кейін Ким Чиха Солтүстік Кореяның "пропагандалық бағыттарын қолдауға қатысқандығы" айыбымен тұтқындалды. 1974 жылы Ким Чиха Ұлттық қауіпсіздік заңын бұзғаны және бүлікке ұйытқы болғаны үшін өлім жазасына кесілді. Бірақ Вилли Брандт, Жан-Поль Сартр және Оэ Кензабуро сияқты наразылық білдіргендердің арқасында ол 1979 жылы босатылды.

Ким Дэ Чжун

Бұл істің ең ірі көшбасшыларының бірі Ким Дэ Чжун (немесе Ким Тхэ Чжун) болды, ол экономикалық даму демократия мен саяси еркіндікті құрбан етумен байланысты емес деп мәлімдеді. Ким Дэ Чжун көбінесе "қатыгез және шешен сыншы" деп сипатталады. Ким билікті теріс пайдалану, сыбайлас жемқорлық және осының салдарынан туған әлеуметтік теңсіздіктер үшін үкіметті айыптады, сондай-ақ экономикалық өсімге қатысы жоқ немесе адам құқықтарын бұзудың құрбаны болғандарға шақыру жасады. Ким Дэ Чжун сияқты қатал сыншылар Оңтүстік Корея халқы арасында кең танымалдылыққа ие болды. Ұлтты демократиялық елге бағыттауға деген адалдығымен осындай адамдар студенттер мен кеңсе қызметкерлерін бүгінгі "Минжунг" қозғалысын құруға жетеледі. "Студенттер, жұмысшылар және орта таптың көптеген өкілдерін қамтитын, демократия үшін жаппай қозғалыс" Минжунгтың күш-жігерінің арқасында Кореяда демократиялық прорысты жасады. Әділетсіз үкіметке деген адалдығы мен сындық пікірі үшін ол "жалған айыппен өлім жазасына кесілді", бірақ кейін АҚШ-тың араласуымен жазасы жеңілдетілді. Егер ол осылай күреспеген болса, Ким Дэ Чжун қатал және ұлы көшбасшылардың бірі ретіндегі беделін алмас еді. Ол үш рет президенттікке кандидат болып түсті және 1997 жылы "Оңтүстік Кореяда оппозициялық партиядан шыққан кандидаттың президент сайлауында жеңіске жеткені алғашқы рет болды" деп танылды.

Демократия

Ким Дэ Чжунның айтуынша, демократия Оңтүстік Корея халқы үшін маңызды, себебі ол халыққа өз мемлекетіне иелік ету сезімін сыйлайды. Ол оларға еркіндік береді және оны қорғауға ынталандырады. Ким Дэ Чжун Корея тарихы мен мәдениетінің, буддизм мен конфуциандыққа күшті тәуелді болғандықтан, Оңтүстік Кореяның демократияға бейімделуі қиын екенін мойындайды. Демократия – Батыс өркениетінің тудырған идеясы. Алайда, егер Оңтүстік Корея халқы демократияның – еркіндік, әділдік және адамдық қадір-қасиет принципіне бағынуға дайын болса, бұл құрал Оңтүстік Кореяда қолданылуы мүмкін. Ким Дэ Чжун Оңтүстік Кореяның демократияға құштар екенін айтады. Мысалы, Тунхак көтерілісінің тарихын қарасақ, оның себебі шаруалардың теңдік және сыбайлас жемқорлықтың азаюын қалауында болды. Оңтүстік Корея демократиялық мемлекет болуы алдында да, халық осы саяси жүйені қалаған. Ким Дэ Чжун демократиялық мемлекет үшін ең тиімді экономикалық жүйе – еркін кәсіпкерлік екенін санайды. Бірақ, Оңтүстік Корея өзін демократиялық және еркін кәсіпкерлік мемлекет деп жариялағанымен, ол өз принциптерін сақтамайды деп мәлімдейді. Еркін бәсекелестік жоқ. Оңтүстік Кореяда үкімет қорғаған монополия құрған ірі корпорациялар көп, бұл бәсекелестікті жояды. Сонымен қатар, ол еркін кәсіпкерлік жүйесінде қоғам мен үкімет жұмысшы табын қамтамасыз етуге және қорғауға тиіс екенін айтады. Ол тіпті «біздің еліміздегі жұмысшылар – маңызды рөл атқаратын екінші күш» дейді. Алайда, авторитарлық үкімет осы жұмысшыларды және олардың еркіндігін зәбірлейді. Оларға әділетсіз қаралады және лайықты сыйақы алмайды. Әлеуметтік топтар арасында да теңгерімсіздік бар. Шаруалар, жұмысшылар және шағын кәсіпкерлерден құралған төменгі топ пен жоғары топ арасында үлкен айырмашылық бар. Оңтүстік Кореяның өзінің қабығынан шығуы үшін теңгерімді даму қажет.