Кіріспе

Ежелгі Римде қолданылған қолжазбаның түрі. Римдік дөңгелек жазу (немесе латын дөңгелек жазуы) – ежелгі Римде және орта ғасырлардың белгілі бір кезеңінде қолданылған қолжазбаның (немесе жазудың) бір түрі. Ол әдетте ескі (немесе ежелгі) дөңгелек жазу және жаңа дөңгелек жазу деп бөлінеді.

Ежелгі римдік қаріп

Ежелгі Римнің қарқынды жазуы, сондай-ақ үлкен қарқынды және капиталистік қарқынды деп те аталады, – хаттар жазу, саудагерлердің шаруашылық есептерін жүргізу, мектеп оқушыларының латын әліпбиін үйрену және тіпті императорлардың жарлықтар шығару үшін қолданылатын күнделікті қолжазба түрі. Жазудың формалды стилі римдік төртбұрышты әріптерге негізделген, бірақ қарқынды жазу жылдам және бейресми жазу үшін пайдаланылды. 79 жылы болған жанартаудың атқылауынан сақталған Помпейдегі көптеген жазулар осы жазумен жазылған. Бұл жазу б.з.б. 1-ші ғасырдан біздің заманымыздың 3-ші ғасырына дейін жиі кездеседі, бірақ одан бұрын да болған болуы мүмкін. Жазуда көптеген лигатуралар қолданылады (мысалы, Тирония жазбалары), ал кейбір әріптерді тану қиын – "а" әрпі унциал "а" әрпіне ұқсайды, бірақ сол жақтан түсетін сызығы тік болып қалады, "b" және "d" әріптерін ажырату қиын, "e" әрпі толық биіктіктегі әріп (мысалы, "s" сияқты), "p" және "t" әріптері өте ұқсас, ал "v" әрпі негізден жоғары жазылып, қысқа дауыс белгісіне (breve) ұқсайды.

Жаңа римдік қаріп

І және ІІ ғасырларда римдік ресми курсив стилі күрт өзгерді. Осы кезеңдегі құжаттарда римдік курсив әріптерінің көптеген нұсқалары кездеседі; көптеген құжаттарда бір мәтіннің ішінде әртүрлі курсив әріптерінің вариациялары болады. Бұл процесс 2-3 ғасырларда жазушылар бірыңғай, кәсіби курсив жазуын қабылдағанға дейін жалғасты. Бұл көбірек стандартталған стиль әдетте төменге бағытталған сызықтардан, одан кейін оңға еңкейген жоғары бағытталған сызықтардан тұратын. Бұл ерекшеліктердің жиынтығы стильге екі сызықты пішін берді. Кәсіби жазуда кең таралған болса да, бұл стильдің курсиві римдік курсивпен жазылған барлық құжаттарда бірдей қолданылмады. Кемінде ресми емес құжаттар әлі де ұйымдаспаған ерекшеліктерін сақтап, лигатуралар жасауға жарамсыз болды. ІІІ ғасырда ресми емес курсив стильдері жазушылардың курсивтерін тіпті ресми жағдайларда да толыққанды ауыстырды. Бұл әріп формалары 7 ғасырға қарай Испаниядағы вестгот жазуы, Оңтүстік Италиядағы Беневант жазуы немесе Солтүстік Франциядағы Меровинг жазуы сияқты өңірлік сипаттамалары бар әртүрлі жазуларға біртіндеп айналды. Олар сондай-ақ унциал және жартылай унциал жазуларының негізін құрады, әсіресе "a", "g", "r" және "s" әріптері үшін, ал олар өз кезегінде гэль тіліндегі шрифттердің негізі болды.