Кіріспе

Спарта патшасы

Грек мифологиясында Тиндарей (/tɪ/n/'d/ɛ/r/i/ə/; ежетегі грекше: Τυνδάρεος, Tundáreos; аттикше: Τυνδάρεως, Tundáreōs;) – Спарта патшасы болған.

Отбасы

Тиндарий – Оебалдың (немесе Периердің) және Горгофонның (немесе Батеяның) ұлы. Ол Аэтолиялық ханшайым Ледаға үйленді, одан Кастор, Клитемнестра, Тимандра, Фибе және Филоноя туды, сонымен қатар Троялық Елена мен Поллукске әке болды.

Алғашқы жылдар

Тиндарейдің Иппокоон есімді бауыры болды, ол билікті тартып алып, Тиндарейді шеттетуге мәжбүр етті. Оны Геракл қайта орнатып, Иппокоон мен оның ұлдарын өлтірді. Тиндарейдің тағы бір бауыры – Пенелопаның әкесі Икарий еді. Тиндарейдің әйелі Леда Зевстің құланға айналып келгенде, оның сүйіс көргеніне ие болды. Ол екі жұмыртқалады, олардың әрқайсысынан екі бала дүниеге келді: Кастор мен Поллукс, сондай-ақ Троялық Елена мен Клитемнестра. Тиест Микенді басып алғанда, қуылған екі ханзада – Агамемнон мен Менелай Спартаға келді, олар қонақ ретінде қабылданып, бірнеше жыл тұрды. Соңында ханзадалар Тиндарейдің қыздары Клитемнестра мен Еленаға үйленді.

Құдайымның қарғысы

Стезихордың айтуынша, құдайларға құрбандық шалып жатқанда Тиндарей Афродитаны құрметтеуді ұмытып, осылайша қаһарлы құдай оның қыздарын екі-үш рет үйлендіріп, күйеулерін тастап кетуге мәжбүр етті. Гесиодтың айтуынша:
Күлкіге ғашық Афродита оларға қарап қызғанышпен толды және оларды жаман атқа шығарды. Содан Тимандра Эхемусты тастап, өлімсіз құдайларға жақын Филейге кетті; сондай-ақ Клитеемнестра да құдай сияқты Агамемнонды тастап, Эгистпен бірге болды және одан да нашар серікті таңдады; тіпті сондай-ақ Елена алтын шашты Менелайдың төсегін ұятқа баптады.

Хелен және Троя соғысы

Елена әлемдегі ең сұлу әйел еді. Оның тұрмысқа шығар уақыты келгенде, көптеген грек патшалары мен ханзадалары оның қолын сұрауға келді немесе өз атынан елшілер жіберді. Одиссей, Ұлы Аякс, Диомед, Идомен, Менелай мен Агамемнон да осы талапкерлердің арасында болды. Одиссейден басқа барлығы көптеген құнды сыйлықтар әкелді. Еленаның сүйіктісі Менелай еді, ол кейбір деректерге сәйкес, жеке келмей, інісі Агамемнон арқылы өкілдік еткен. Агамемнон ағасының ісіне қолдау көрсетіп, өзі Еленаның жарты қарындасы Клитемнестраға үйленді. Тиндарий ешқандай сыйлықты қабылдамады, сондай-ақ оларды ренжітіп, жанжал тудырудан қорқып, талапкерлердің ешқайсысын жібермеді. Одиссей Тиндарий Икарийдің қызы Пенелопаға қолдау көрсетсе, мәселені қанағаттандырарлық шешімге келтіретініне уәде берді. Тиндарий келісім берді, ал Одиссей шешім қабылдамас бұрын барлық талапкерлер таңдалған күйеуді дауласушыларға қарсы қорғауға қасты ант беруді ұсынды. Бұл амал сәтті аяқталып, Елена мен Менелай үйленді. Ақырында Тиндарий күйеу баласы үшін тақтан бас тарды, ал Менелай патша болды. Бірнеше жыл өткен соң, троялық ханзада Париж Еленаға үйлену үшін Спартаға келді, оны Афродита уәделеген еді. Елена онымен бірге кетті – көзқарастың айырмашылығына байланысты, ол оған ғашық болғандықтан кеткені немесе Париж оны күштеп алып кеткені белгісіз. Олар Менелай мен тоғыз жасар қызы Гермионаны қалдырып кетті. Менелай Еленаны қайтарып алу үшін бұрынғы талапкерлердің барлығына анттарын орындауға шақырды, бұл Троя соғысына себеп болды.

Кейінгілер

Еврипидтің «Орест» пьесасында айтылғандай, Тиндарей Менелай қайтып келген кезде әлі тірі болған және немересі Оресттің анасын, сонымен қатар Тиндарейдің қызы Клитемнестраны өлтіргені үшін өлім жазасын алуға тырысқан. Бірақ басқа деректерде ол Троя соғысынан бұрын қайтыс болғандығы айтылады. Мифтің кейбір нұсқаларында Тиндарей Асклепиймен қайта тірілтілгендердің бірі болған.