Гректің мифологиясында Тиест патшасы

Кіріспе

Грекия мифологиясында Тиест (/θ/aɪ/'/ɛ/s/t/iː/z/, ,) – Олимпия патшасы және Атрейдің бауыры. Грекия мифологиясында Тиест және оның бауыры Атрей Олимпия тағына ие болу ниетімен жартылай бауыры Хрисипті өлтіргені үшін әкесінен қуылған. Олар Микенаға қашып, Гераклидтермен соғысып жатқан Евристей патшаның болмауынан кейін таққа отырды. Евристей олардың билігі уақытша болсын деген еді; ол соғыста қаза тапқандықтан, билік тұрақты болды. Тиесттің ең танымал бейнесі – Сенеканың б.з. 62 жылы жазған «Тиест» пьесасы. Бұл пьеса өшпенділік трагедиясы жанрының бастауларының бірі. Сенеканың нұсқасы грек мифологиясы мен аңыздарына негізделгенімен, ерекшеленеді. ТОК

Отбасы

Тиест Пелопс пен Гиподамияның ұлы, Пелопия мен Эгисттың әкесі еді. Оның нимфадан туған үш ұлы – Аглаус, Орхомен және Калей Атрейдің қолынан қаза тапты.

Аңыз

Пелопс пен Гиподамия Тиесттің ата-анасы. Бірақ, Гипподамияның әкесі Оенома патшаның қызметшісі Мыртил оларды қарғады. Мыртилге Гипподамияның тазалығын және Пелопс патшалығының жартысын беруге уәде берілген еді, бірақ Пелопс оның екеуін де бермеді және оны теңізге лақтырып өлтірді. Өлім алдындағы демімен Мыртил олардың әулетін қарғады, содан Тиест пен Атрей пайда болды. Тиесттің інісі және Микен патшасы Атрей, өзінің ең жақсы қойын Артемидаға құрбан етуге ант берді. Бірақ, малын тексергенде, Атрей әйелінен жасыру үшін әйелі Аэропаға берілген алтын қойды тапты. Ол оны өзінің жақыны Тиестке берді, ол Атрейді кімде болса, соның патша болуына келісуге көндірді. Тиест қойды көрсетіп, таққа отырды. Атрей құдайлардың кеңесімен тақты қайтарып алды. Зевс Герместі жіберіп, Тиестке егер күн батыстан шығып, шығыстан батса, Атрей тағын қайтарып алатынын айтты. Атрей солай жасады, ал Гелиос Тиесттің іс-әрекеттеріне ашуланып, әдеттегі бағытын өзгертті. Содан Атрей Тиест пен Аэропаның адалсыздығын біліп, кек алу жоспарын жасады. Ол Тиесттің ұлдарын өлтіріп, тек қолдарын және басын қалдырып, пісірді. Ол Тиестке өз ұлдарын тамақ етіп берді, содан кейін оны қолдарымен және бастарымен қорлады. Осыдан "Тиест мейрамы" деген сөз пайда болды, ол адам еті ұсынылатын той. Той біткен соң Тиест қатты ішек қышыды, ол қанағат пен ләззатты, және өзін-өзі бақылауын жоғалтуды білдіреді. Сосын бір қасіреткер Тиестке егер ол өзінің қызы Пелопиядан ұл таба алса, ол Атрейді өлтіретінін айтты. Тиест Пелопияны зорлап (одан кім екенін жасырып) ұл табады, ол ұл Эгист Атрейді өлтірді. Бірақ, Эгист дүниеге келген кезде анасы оны тастап кетті, өйткені ұлының тегінен ұялды. Бір шабандоз Эгистті тауып, Атрейге берді, ол оны өз ұлы ретінде өсірді. Тек ересек болғанда ғана Тиест Эгистке шындықты айтты, ол баланың әкесі де, атасы да екенін, ал Атрей оның інісі екенін мәлімдеді. Эгист Атрейді өлтірді. Тиест Микенді билеген кезде Атрейдің ұлдары Агамемнон мен Менелай Спартаға қуылды. Сол жерде патша Тиндарей оларды патшалыққа лайық деп қабылдады. Біраз уақыттан кейін ол бауырларына Микенге қайтып, Тиестті құлатуға көмектесті, оны Китираға жер аударды, онда ол қайтыс болды.

Pelops and Hippodamia are parents to Thyestes. However, they were cursed by Myrtilus, a servant of King Oenomaus, the father of Hippodamia. Myrtilus was promised the right to Hippodamia's virginity and half of Pelops' kingdom, but Pelops denied both to him and killed him by throwing him into the sea. With his dying gasp, Myrtilus cursed their line, which is where Thyestes and Atreus come in. Thyestes' brother and King of Mycenae, Atreus, vowed to sacrifice his best lamb to Artemis. Upon searching his flock, however, Atreus discovered a golden lamb which he gave to his wife, Aerope, to hide from the goddess. She gave it to her lover, Thyestes, who then convinced Atreus to agree that whoever had the lamb should be king. Thyestes produced the lamb and claimed the throne. Atreus retook the throne using advice he received from the gods. Zeus sent Hermes to him, advising him to get Thyestes to agree that should the sun rise in the west and set in the east, Atreus could have his throne back. Atreus did so, and Helios reversed his normal course, in anger over Thyestes' actions. Atreus then learned of Thyestes' and Aerope's adultery and plotted revenge. He killed Thyestes' sons and cooked them, save their hands and heads. He served Thyestes his own sons and then taunted him with their hands and heads. This is the source of modern phrase "Thyestean feast", meaning one at which human flesh is served. When Thyestes was done with his feast, he released a loud belch, which represents satiety and pleasure and his loss of self control. An oracle then advised Thyestes that, if he had a son with his own daughter Pelopia, that son would kill Atreus. Thyestes did so by raping Pelopia (his identity hidden from her) and the son, Aegisthus, did kill Atreus. However, when Aegisthus was first born, he was abandoned by his mother, ashamed of the origin of her son. A shepherd found the infant Aegisthus and gave him to Atreus, who raised him as his own son. Only as he entered adulthood did Thyestes reveal the truth to Aegisthus, that he was both father and grandfather to the boy and that Atreus was his uncle. Aegisthus then killed Atreus. While Thyestes ruled Mycenae, the sons of Atreus, Agamemnon and Menelaus, were exiled to Sparta. There, King Tyndareus accepted them as the royalty that they were. Shortly after, he helped the brothers return to Mycenae to overthrow Thyestes, forcing him to live in Kythira, where he died.