Жаңа Зеландия Білім Министрлігінің тарихы мен реформалары

Кіріспе

Жаңа Зеландияның білім беруге жауапты министрлігі Білім беру министрлігі (маори тілінде: Te Tāhuhu o te Mātauranga) – Жаңа Зеландияның білім беру жүйесін басқарумен және қадағалаумен жүктелген мемлекеттік орган. Министрлік 1989 жылы бұрынғы, барлық салаларды қамтитын Білім беру департаментінің таратылып, алты жекелеген мекемеге бөлінуі нәтижесінде құрылды.

Пико баяндамасы

Министрлік 1987 жылғы шілдеде Жаңа Зеландияның білім беру жүйесін қарау үшін Лейбористік үкімет құрған Пикоттың жұмыс тобының нәтижесінде құрылды. Оның мүшелері: бизнесмен Брайан Пикот, Вайкато университетінің білім беру саласының доценті Питер Рамзи, Веллингтон білім беру колледжінің аға оқытушысы Маргарет Роземерги, Маори істері департаментінің әлеуметтік зерттеушісі Вэтумарама Верета және тағы бір бизнесмен Колин Вайс. Жұмыс тобына Қаржы министрлігі және Мемлекеттік қызмет комиссиясы (МҚК) қызметкерлері көмек көрсетті, олар жұмыс тобына басқа мемлекеттік қызметтерде болғандай, білім беруді жекешелендіруге ықпал етуі мүмкін. Топтың міндеті басқару құрылымдарын және шығын тиімділігін тексеру болды, бірақ оқу бағдарламасы, оқыту әдістемесі немесе тиімділігі кірмейді. Тоғыз ай ішінде комиссия 700-ден астам адам мен ұйымнан ұсыныстар алды. Пикот жұмыс тобы 1988 жылдың мамырында «Үздік әкімшілік: білім берудегі тиімді басқару» атты есебін жариялады. Есеп Білім министрлігін тиімсіз және жауапсыз деп сынады. Жұмыс тобы мектеп хартасын мектеп басқармалары, жергілікті қоғам және орталық билік арасындағы келісімшарт ретінде қарастырды, ал үкімет көптеген ұсыныстарды қабылдады, олар кейін «Ертеңгі мектептер» атты құжатта жарияланды. Бұл әр мектептің негізінен тәуелсіз болуын, негізінен ата-аналардан тұратын басқармамен басқарылуын ұсынды, бірақ мамандандырылған мемлекеттік органдардың тексерулеріне және бағалауларына бағынатын болады. Тағы бір ұсыныс – сенімділер кеңесі Білім министріне жауапты болуы керек, ол кеңестерді тарату құқығына ие болады. Пикоттың есебі 1989 жылдан бастап Жаңа Зеландиядағы білім беру реформасының ұзақ процесіне негіз болды. 1990 жылдың қазан айында Ұлттық партия сайланғаннан кейін, «Білім беру саясаты: Адамдарға инвестициялау, біздің ең бағалы активіміз» атты құжатты жариялаған білім беруді тағы бір рет қарау жүргізді. Бұл білім беру реформасының құрылымына қосымша өзгерістер енгізді және бір ғалымның пікірінше, «Пикоттың мақсатынан мүлдем өзгеше жүйе» құрылды. Білім беру саласында хаос, шатасу және үлкен бейхабарлық тудырған өзгерістер мен қайта бағалаулар тоқтамай келеді.

The Ministry was established as a result of the Picot task force set up by the Labour government in July 1987 to review the New Zealand education system. The members were Brian Picot, a businessman, Peter Ramsay, an associate professor of education at the University of Waikato, Margaret Rosemergy, a senior lecturer at the Wellington College of Education, Whetumarama Wereta, a social researcher at the Department of Maori Affairs and Colin Wise, another businessman. The task force was assisted by staff from the Treasury and the State Services Commission (SSC), who may have applied pressure on the task force to move towards eventually privatizing education, as had happened with other government services. The mandate was to review management structures and cost effectiveness, but did not include curriculum, teaching or effectiveness. In nine months the commission received input from over 700 people or organisations. The Picot task force released its report Administering for Excellence: Effective Administration in Education in May 1988. The report was critical of the Department of Education, which it labelled as inefficient and unresponsive. The task force conceived of the school charter as a contract between school boards, the local community and central authority and the government accepted many of the recommendations subsequently published in their response – Tomorrow's Schools. This recommended a system where each school would be largely independent, governed by a board consisting mainly of parents, although subject to review and inspection by specialized government agencies. Another recommendation was that boards of trustees were made responsible to the Minister of Education, who gained the power to dismiss boards. The Picot report became the basis for a drawn out process of educational reform in New Zealand starting in 1989. When National was elected in October 1990, it carried out a further series of educational reviews culminating in the publication Education Policy: Investing in People, Our Greatest Asset. This resulted in further modifications to the structure of education reform, and according to one academic, created "a system which is a far cry from the Picot intentions There has been an ongoing series of changes and reassessments that has caused chaos, confusion and massive insecurity throughout the education sector".

ХХІ ғасырдың басында

Соңғы жылдары Білім министрлігі білім сапасын арттыру мақсатында Жаңа Зеландияның жас ұрпағы үшін оқу бағдарламасы стандарттарына кең ауқымды өзгерістер енгізді. Министрлік бұл өзгерістердің балалардың жақсы болашағы үшін оқу стилін жан-жақтырақ және оқушыға бағытталған етіп жаңартуға арналғанын мәлімдеді. 2023 жылы Үкімет Жаңа Зеландияның оқу бағдарламасында сауаттылық және математикаға көбірек назар аудару қажеттігіне байланысты осы білім беру саласындағы дамуды уақытша тоқтатты. 2024 жылдың сәуір айында Министрлік Ұлттық жетекшіліктегі коалициялық үкіметтің мемлекеттік органдар мен агенттіктерге бюджеттен 7,5%-ға дейін үнемдеуді жүзеге асыру туралы тапсырмасын орындау үшін 565 жұмыс орнын қысқартатынын хабарлады.

Жауапкершілік

Министрліктің рөлі – «әділетті және сапалы нәтижелер беретін білім беру жүйесін қалыптастыру». Министрлік білім беру ұйымы емес. Бұл рөлді лицензияланған балабақша қызметтері, мемлекеттік мектептердің сайланған басқармалары, мемлекеттік-жеке интеграцияланған мектептердің иелері, тіркелген жеке мектептер және жоғары білім беру ұйымдары атқарады. Министрліктің көптеген функциялары бар: үкіметке кеңес беру, білім беру саласына ақпарат ұсыну, оқу ресурстарын қамтамасыз ету, салалық реттеуді және қаржыландыруды басқару, сондай-ақ мамандандырылған қызметтер көрсету. Министрлік басқа білім беру мекемелерімен де жұмыс істейді, олардың ішінде Білімділікті бағалау кеңсесі, Жаңа Зеландия біліктілігінің басқармасы, Жоғары білім беру комиссиясы, Education New Zealand және Жаңа Зеландия оқыту кеңесі бар. Министрлік пен білім беру саласының тиімді жұмыс істеуі үшін үкіметтен түсетін салық төлеушілердің қаржысына тәуелді. Үкімет қаржыландыруды арттырғанда немесе қаржыны қысқартуды талап еткенде, бұл Министрліктің өзінің міндеттерін орындау мүмкіндігіне де әсер етеді. 2013 жылы үкімет Жаңа Зеландиядағы білім беруді қаржыландыруға шамамен 12,2 миллиард доллар бөлді. 2021 жылға қарай білім беру бюджеті шамамен 16,3 миллиард долларды құрады. 2024 жылдың сәуір айында Министрлік 565 штатты қысқартуды ұсынды.