Соломон аралдарына көмек көрсету миссиясы

Кіріспе

Соломон аралдарынан келген көмек сұрауына жауап

Соломон аралдарына өңірлік көмек миссиясы (RAMSI), сондай-ақ «Helpem Fren» операциясы, «Anode» операциясы және Жаңа Зеландия тарапынан «Rata» операциясы деп те белгілі, 2003 жылы Соломон аралдарының генерал-губернаторының халықаралық көмек сұрауына жауап ретінде басталды. «Helpem Fren» Соломон аралдары пиджин тілінде «досқа көмектес» деген мағынаны білдіреді. Миссия 2017 жылдың 30 маусымында ресми түрде аяқталды.

Халықаралық жауап

2003 жылдың 24 шілдесінде Австралия (Австралия Федералдық полициясы мен Австралия қорғаныс күштері "Анод операциясы" деген атаумен) және Жаңа Зеландия бастаған, 2200 полиция қызметкері мен әскерден тұратын, сондай-ақ шамамен алты Тынық мұхиты елдерінің өкілдерінен құралған ауқымды халықаралық қауіпсіздік контингенті келді. Ник Уорнер RAMSI-дің басшысы ретінде арнайы үйлестіруші рөлін атқарды, ол Соломон аралдары үкіметімен тығыз жұмыс істеді, ал оған Жаңа Зеландияның арнайы үйлестірушісінің орынбасары Питер Нобл және Фиджидің арнайы үйлестірушісінің көмекшісі Секове Накиолеву көмектесті. RAMSI-ге ең көп үлес қосқан елдерге Австралия (операцияны басқарған), Фиджи, Жаңа Зеландия, Папуа-Жаңа Гвинея және Тонга кірді. RAMSI-ге Тынық мұхиты елдерінен де үлес болды, олардың ішінде Кук аралдары, Микронезия Федеративтік Штаттары, Фиджи, Кирибати, Маршалл аралдары, Науру, Ниуэ, Палау, Папуа-Жаңа Гвинея, Самоа, Тонга, Тувалу және Вануату кірді. Тынық мұхиты елдерінің қызметкерлерінің көп бөлігі полиция қызметкерлері болды және RAMSI-дің Біріккен Полиция күшінің (PPF) құрамында қызмет етті. Бастапқыда "635 Біріккен Арнайы Топтың" (CTF 635) командирі – Миссияның әскери бөлігінің командирі – подполковник Джон Фревен, 2-ші батальонның командирі, Корольдік Австралиялық полкі (2 RAR) және Линтоннан келген Жаңа Зеландия армиясының майоры Верн Беннетт болды. Құрлықтық бөлімге Таунсвиллдегі 2 RAR штабы, 2 RAR-дан 200 австралиялық жаяу әскер, Фиджинің мылтық ротасы (вероятно, 3 Фиджилік жаяу әскер полкі, Сувадағы Королева Елизавета казармасы), және австралиялық рота командирінің басқаруындағы Тонга, ПНГ және Австралиялық мылтық взводтарынан тұратын Тынық мұхиты аралдарының ротасы кірді. Қосалқы бөлімдерге сегіз Iroquois тікұшағы (3 SQN, Жаңа Зеландия Корольдік Әуе күштерінен төрт және Австралия армиясының 171 операциялық қолдау эскадрильясынан төрт), ПНГ инженерлік тобы, Жаңа Зеландия инженерлік және медициналық бөлімдері, Австралияның жауынгерлік қызметтік қолдау тобы (Сиднейден келген армия деңгейіндегі қызметкерлер және Жаңа Зеландиядан келген логистикалық қызметкерлер), сондай-ақ бақылау үшін төрт Австралиялық "Нервана" жобасының адамсыз әуе кемесі кірді. 2004 жылы Джеймс Батли арнайы үйлестіруші рөлін қабылдады, ал 2006 жылдың соңында оны Тим Джордж алмастырды. 2005 жылы Жаңа Зеландиялық Пол Эш арнайы үйлестірушінің орынбасары болды, ал 2007 жылы оны доктор Джонатан Остин алмастырды. Матаиси Ломалома 2005 жылдың соңында Накиолевудің орнын басып, арнайы үйлестірушінің көмекшісі болды. Әскери қызметкерлер Соломон аралдары үкіметінің заңдылық пен тәртіпті қалпына келтіруіне көмектесетін полиция күштеріне қауіпсіздік, материалдық және логистикалық көмек көрсетті. 2003 жылдың қарашасынан бастап әскери бөлімдердің саны азайтылды, елдегі жағдай жақсарып, экономистер, дамуға көмек көрсету мамандары және бюджет кеңесшілерінен тұратын үлкен азаматтық контингент Соломон аралдарының үкіметін, экономикасын және қаржысын қайта құруды бастады. Азаматтық контингент қазірде көптеген Тынық мұхиты елдерінен шамамен 130 адамнан тұрады, олардың ішіндегі ең үлкен үлесі Австралия мен Жаңа Зеландияға тиесілі. Алғашқы табыстарға мемлекеттік қаржыны тұрақтандыру, қарызды қалыпқа келтіру және бірқатар экономикалық реформалар кірді. RAMSI-дегі азаматтық қызметкерлер қазір Соломон аралдарының азаматтарының қабілетін арттыруға басымдық беріп жатыр. Қиындықтардың бірі – Соломон аралдарында білікті мамандардың жетіспеушілігі. Бұрынғы Соломон аралдары премьер-министрі Манасс Согаваре RAMSI-ді сынап, оның Австралияның үстемдігімен және Соломон аралдарының егемендігін бұзумен айыптады. Керісінше, оның орнын басып алған премьер-министр Дерек Сикуа RAMSI-ді қолдайтынын мәлімдеді және өзінің алдыңғысын сынға алды, 2008 жылдың қаңтарында: "Менің ойымша, соңғы 18 айда Соломон аралдары үкіметі RAMSI-де кемшіліктерді табумен айналысты". Сикуа былай деді: "[Біз] Соломон аралдарының ұзақ мерзімді пайдасына нақты айқындалған және келісілген мақсаттарға жету үшін RAMSI-мен тығыз жұмыс істейтін басшылықты қамтамасыз етеміз. [ ] RAMSI біздің шақыруымыз бойынша келді. [ ] [Миссия] Соломон аралдары үшін қауіпсіздікті қамтамасыз ету, полиция қызметімізді дамыту және мемлекеттік институттардың қабілетін күшейту үшін маңызды". Сикуа сонымен қатар RAMSI-ден Соломон аралдарының ауылдық аймақтарына "денсаулық сақтау және білім беру салаларында, сондай-ақ инфрақұрылым және табыс табумен және экономикалық қызметпен байланысты басқа да салаларда" көмек көрсетуді сұрады. 2013 жылы Майкл Бэйнбридж мен Марк Пауэр режиссерлік еткен, шиеленісті кезең мен RAMSI-дің араласуы туралы деректі фильм түсірілді.

A sizeable international security contingent of 2,200 police and troops, led by Australia (under the Australian Federal Police and Australian Defence Force name "Operation Anode") and New Zealand, and with representatives from about six other Pacific nations began arriving on 24 July 2003. Nick Warner assumed the role of Special Coordinator as leader of RAMSI, working with the Solomon Islands Government and assisted by a New Zealand Deputy Special Coordinator, Peter Noble, and Fijian Assistant Special Coordinator, Sekove Naqiolevu. Major contributing nations to RAMSI include Australia (which directed the operation), Fiji, New Zealand, Papua New Guinea, and Tonga. Pacific countries contribute to RAMSI including Cook Islands, Federated States of Micronesia, Fiji, Kiribati, Marshall Islands, Nauru, Niue, Palau, Papua New Guinea, Samoa, Tonga, Tuvalu and Vanuatu. Personnel from the Pacific countries are predominantly police officers served as part of RAMSI's Participating Police Force (PPF). Initially, the commander of "Combined Task Force 635" (CTF 635) – the military element of the Mission – was Lieutenant Colonel John Frewen, commanding officer of the 2nd Battalion, Royal Australian Regiment (2 RAR), and the deputy commander Major Vern Bennett, New Zealand Army, from Linton. The Land Component included HQ 2 RAR from Townsville, 200 Australian infantry from 2 RAR, a Fijian rifle company, probably from 3 Fiji Infantry Regiment, Queen Elizabeth Bks, Suva, and a Pacific Islands Company, under an Australian Company commander, with Tongan, PNG, and Australian rifle platoons. Supporting elements included eight Iroquois Helicopters, four each from 3 SQN, Royal New Zealand Air Force and 171 Operational Support Squadron, Australian Army, a PNG engineer troop, New Zealand engineer and medical elements, an Australian Combat Service Support Team, with some personnel from Army level troops from Sydney plus logistics personnel from New Zealand, and four Australian Project Nervana Unmanned Aerial Vehicles for surveillance. In 2004, James Batley took over as Special Coordinator, followed by Tim George in late 2006. In 2005 New Zealander Paul Ash became Deputy Special Coordinator, followed by Dr Jonathan Austin in 2007. Mataiasi Lomaloma succeeded Naqiolevu as Assistant Special Coordinator in late 2005. Military personnel provide security, material and logistical assistance to police forces assisting the Solomon Islands Government in the restoration of law and order. From November 2003, the military component was reduced, as stability gradually returned to the country, and a sizeable civilian contingent, composed of economists, development assistance specialists and budget advisors commenced the reconstruction of the government, economy and finances of Solomon Islands. The civilian contingent is now made up of around 130 personnel from many pacific countries, the most sizeable being Australia and New Zealand. Early successes included the stabilisation of government finances and normalisation of debt, as well as a number of economic reforms. Civilians in RAMSI are now focussing on capacity building of Solomon Islanders to take over the roles. Difficulties include the lack of available skilled Solomon Islanders. Former Solomon Islands Prime Minister Manasseh Sogavare was outspoken in his criticism of RAMSI, which he accused of being dominated by Australia and of undermining the Solomons' sovereignty. By contrast, his successor Prime Minister Derek Sikua has stated he supports RAMSI, and has criticised his predecessor, saying in January 2008: "I think for some time in the last 18 months, the Solomon Islands government was preoccupied with finding fault in RAMSI." Sikua has stated:
"[We will] provide leadership that will work closely with RAMSI to achieve clearly stated and agreed objectives for the long term benefit of Solomon Islands. [ ] RAMSI is here on our invitation. [ ] [The mission] is important to Solomon Islands as it provides security, development of our police service, and the strengthening of the capacity of government institutions." Sikua has also asked RAMSI to assist the Solomons' rural areas "in the health sector and in the education sector as well as in infrastructure and other sectors to do with income generation and economic activities". A documentary film about the tension times and the RAMSI intervention was filmed in 2013, directed by Michael Bainbridge and Mark Power.

Австралиялық өлім

2004 жылдың 22 желтоқсанының таңертеңгісінде Австралияның қорғау қызметі офицері Адам Даннинг Хониарада тағы бір офицермен бірге ресми көлікпен патрульдеу кезінде шабуылға ұшырап, қаза тапты. 24 сағат ішінде 1-ші батальонның дайын күш тобы Соломон аралдарына жеткізілді. 2005 жылдың қаңтар айының басында Корольдік Соломон аралдары полициясы (RSIP) мен қатысушы полиция күштерінің (PPF) бірлескен операциясы нәтижесінде Джеймс Татау тұтқындалды. Татау Даннингті өлтіргені, оның әріптесіне қастандық жасауға тырысқаны және қатысушы полиция күштерінің (PPF) көлігіне жасалған бұрынғы оқ жарылысы үшін айыпталды, сол оқиғада екі PPF офицеріне оқтан шағылысып, құтылып қалған. Тұтқындалғаннан кейін RAMSI-дегі әскери контингент тағы да азайтылды. 2005 жылға қарай әскерін үлестірген бес ел (Австралия, Жаңа Зеландия, Папуа-Жаңа Гвинея, Фиджи және Тонга) PPF-ті қолдау үшін барлығы шамамен 40 адамды ұсынды. 2007 жылдың мамыр айында Адам Даннингті өлтіргені үшін сотта өткеннен кейін Соломон аралдарының азаматтары Джеймс Татау мен Джон Хен Оме ақталды. 2005 жылы Соломон аралдарында бейбітшілік сақтаушы ретінде қызмет етіп жүргенде, шұңқырға құлап, австралиялық сарбаз Джейми Кларк қаза тапты.

2006 жылғы жалпы сайлаудан кейінгі тәртіпсіздіктер

2006 жылдың 18 сәуірінде Снайдер Рини жалпы сайлауда Соломон аралдарының премьер-министрі болып сайланды. Бұл Хониарада Қытай бизнесмендерінен алынған ақшамен сайлаудың бұрмаланғаны туралы айыптауларға байланысты тәртіпсіздіктерге әкеп соқты. Хониараның бір бөлігі өртенді және тоналды, әсіресе қытайларға тиесілі мүлік нысанаға алынды. Қытай қалашығындағы дүкендердің шамамен 90 пайызы өртенгендіктен, көптеген қытайлар жеке қауіпсіздіктеріне қатысты алаңдаулардың салдарынан елден эвакуацияланды. Снайдер Рини 26 сәуірде премьер-министр болып қызмет еткеніне бар болғаны сегіз күннен кейін, депутаттар оған сенімсіздік білдіру үшін дауыс беруге дайындалып жатқанда парламентте отставкасын берді. Жауап ретінде 2006 жылдың 20 сәуірінен бастап RAMSI күштері тағы 220 австралиялық әскермен күшейтілді. Жаңа Зеландия өз RAMSI үлесін 160 әскер мен 67 полицейге дейін жеткізу үшін тағы бір мотострелок ротасы мен 30 полицей жіберді. PPF құрамына 15 Тынық мұхиты елдерінен келген полицейлер кірді: Австралия, Жаңа Зеландия, Папуа-Жаңа Гвинея, Фиджи, Маршалл аралдары Республикасы, Палау, Микронезия Федеративтік Штаттары, Ниуэ, Тонга, Самоа, Кук аралдары, Вануату, Науру, Кирибати және Тувалу.

2013 жылғы әскери шегіну

2013 жылдың 1 шілдесінде Австралия, Жаңа Зеландия, Тонга және Папуа-Жаңа Гвинея күштері Соломон аралдарынан "кезең-кезеңмен қайта орналасуды" бастады, себебі елдегі қауіпсіздік жағдайы тұрақтанған деп бағаланды. Соңғы австралиялық әскерлер 2013 жылдың 1 тамызында Австралияға оралды. 2013 жылдың қыркүйегіне дейін барлық австралиялық қызметкерлер мен жабдықтар шығарылуы жоспарланған. 2003 жылдың 24 шілдесінде келгеннен бастап, RAMSI-ге қолдау көрсету кезеңінде барлығы 7 270 австралиялық қызметкерлер аттанды. Олардың ішінде 2 122-сі резервтегілер болды.

Құны

2011–12 жылы RAMSI-ге Австралияның үлесіне 43,5 миллион доллар жұмсалды. 2014 жылы Лоуи институтындағы Дженни Хейвард Джонс Австралия үкіметінің RAMSI-ге жұмсаған шығындарын сол кезге дейін нақты есептегенде 2,6 миллиард долларға жетеді деп бағалады.