Кіріспе
Қайың түрлері
Грекиялық қайың (Testudo graeca), сонымен қатар, жиі кездесетін тікенді қайың деп аталады, Testudinidae тұқымдасына жататын қайыңның бір түрі. Testudo graeca – Жерорта теңізінің бес қайың түрінің (Testudo және Agrionemys туыстары) бірі. Қалған төрт түрі – Герман қайыңы (T. hermanni), Мысыр қайыңы (T. kleinmanni), жиекті қайың (T. marginata) және орыс қайыңы (A. horsfieldii). Грекиялық қайың өте ұзақ өмір сүретін жануар, оның өмір сүру ұзақтығы 125 жылдан асып, кейбір расталмаған мәліметтерде 200 жылға дейін жетеді.
Географиялық ауқым
Грекиялық тасбақаның географиялық ареалы Солтүстік Африка, Оңтүстік Еуропа және Оңтүстік-Батыс Азияны қамтиды. Ол Кавказдың Қара теңіз жағалауында (Ресейдің Анапа қаласынан оңтүстікке қарай Сухуми, Абхазия, Грузияға дейін) және Грузияның, Арменияның, Иранның және Әзірбайжанның басқа да аймақтарында кең таралған.
Эволюция
Ең ежелгі белгілі анық қазба Грекияның ерте плиоцен дәуірінен табылды, бірақ Testudo cf. graeca деп аталатын үлгілер Грекия мен Түркиядағы соңғы және орта миоцен дәуірлерінен белгілі.
Кіші түрлер
Грекиялық тасбақаны түршелерге бөлу қиын және шатастырады. Оның үш континентте кең таралғандығын ескерсек, әртүрлі жер бедері, климат және биотоптар көптеген нұсқаларды тудырды, жаңа түршелер үнемі ашылып отырады. 2023 жылға дейін кем дегенде 20 түрше жарияланды, оның ішінде келесі 12-сі жарамды деп танылды. T. g. graeca – Солтүстік Африка, Оңтүстік Испания; T. g. soussensis – Оңтүстік Марокко; T. g. marokkensis – Солтүстік Марокко; T. g. nabeulensis – Тунис тасбақасы, Тунис; T. g. cyrenaica – Ливия; T. g. ibera – Түркия; T. g. armeniaca – Армян тасбақасы, Армения; T. g. buxtoni – Каспий теңізі; T. g. terrestris – Израиль, Иордания, Ливан; T. g. zarudnyi – Әзірбайжан, Иран; T. g. whitei – Алжир; T. g. perses – Түркия, Иран, Ирак. Бұл толық емес тізім түршелерге бөлудегі қиындықтарды көрсетеді. Формадағы айырмашылықтар негізінен мөлшері мен салмағында, сондай-ақ қара қоңырдан ақшыл сарыға дейінгі түсінде, және дақтардың түрлерінде – біртекті түстерден көптеген нүктелерге дейін байқалады. Сондай-ақ, қабықтарының жиектерінің иілуі минималдан айқынға дейін өзгереді. Түршелердің көптігінде адаспау үшін, жақында бұрын T. graeca деп жіктелген бірнеше тасбақалар басқа түрлерге, тіпті басқа туыстарға жатқызылды. T. graeca-ның генетикалық байлығы оның будандасу қабілетінде де көрінеді. Әртүрлі формалық топтарға жататын тасбақалар жиі жұптасып, пішіні мен түсі әртүрлі ұрпақтар тудырады. Болашақта анықтаудың ең жақсы тәсілі, мүмкін, шығу тегі болуы мүмкін. Ең кішкентай, және әлдеқанда әдемі түрше – Тунис тасбақасы. Оның ерекше жарқын және көзге түсетін түсі бар. Дегенмен, олар осы түрдің ең осал тасбақалары, сондықтан оларды қоңыржай климатта ашық ауада ұстауға болмайды, өйткені суық және жаңбырлы жаз тез ауруға шалдықтырады. Олар сондай-ақ ұзақ қысқы ұйқыға түсе алмайды. Солтүстік-шығыс Түркиядан алынған жануарлар, мысалы, Герман тасбақасы сияқты, өте төзімді. Ең ірілері Болгариядан табылған. 0,7 кг салмаққа дейін жететін үлгілер тіркелген. Салыстыру үшін, Тунис тасбақасының максималды салмағы 0,7 кг (1,5 фунт) құрайды. T. graeca сонымен қатар шеттелген тасбақаға (T. marginata) жақын туыс. Бұл екі түр де будандаса алады, көбейе алатын ұрпақтар тудырады.
T. g. soussensis – southern Morocco
T. g. marokkensis – northern Morocco
T. g. nabeulensis – Tunisian tortoise, Tunisia
T. g. cyrenaica – Libya
T. g. ibera – Turkey
T. g. armeniaca – Armenian tortoise, Armenia
T. g. buxtoni – Caspian Sea
T. g. terrestris – Israel, Jordan, Lebanon
T. g. zarudnyi – Azerbaijan, Iran
T. g. whitei – Algeria
T. g. perses – Turkey, Iran, Iraq
This incomplete listing shows the problems in the division of the species into subspecies. The differences in form are primarily in size and weight, as well as coloration, which ranges from dark brown to bright yellow, and the types of flecks, ranging from solid colors to many spots. Also, the bending up of the edges of their carapaces ranges from minimal to pronounced. So as not to become lost in the number of subspecies, recently, a few tortoises previously classified as T. graeca have been assigned to different species, or even different genera. The genetic richness of T. graeca is also shown in its crossbreeding. Tortoises of different form groups often mate, producing offspring with widely differing shapes and color. Perhaps the best means of identification for the future is simply the place of origin. The smallest, and perhaps the prettiest, of the subspecies, is the Tunisian tortoise. It has a particularly bright and striking coloration. However, these are also the most sensitive tortoises of the species, so they cannot be kept outdoors in temperate climates, as cold and rainy summers quickly cause the animals to become ill. They are also incapable of long hibernation. At the other extreme, animals from northeastern Turkey are very robust, such as Hermann's tortoise. The largest specimens come from Bulgaria. Specimens of have been reported. In comparison, the Tunisian tortoise has a maximum weight of 0.7 kg (1.5 lb). T. graeca is also closely related to the marginated tortoise (T. marginata). The two species can interbreed, producing offspring capable of reproduction.
Жыныстық қатынас
Т. graeca аталықтары аналықтарынан алты негізгі белгісімен ерекшеленеді. Біріншіден, олар көбінесе кішідірек болады. Олардың құйрықтары аналықтардың құйрықтарынан ұзын, біркелкі тіктеп бітеді және клоакалық тесігі құйрықтың табанынан алыс орналасқан. Аталықтарының ішкі жағы сәл иіліңкіреу, ал аналықтарының ішкі жағы жалпақ қабықшамен жабылған. Аталықтың қабығының артқы жағы ұзындығынан кеңірек. Соңында, қабықтың артқы жақтары көбінесе сыртқа қарай кеңейеді.
Қысқы ұйқы
Testudo graeca суық айларда қыстайды, ыстық жағалау аймақтарында ақпан айының өзінде пайда болып шығады. Жеке басы торғайлар қыс айларында да жылы күндері шығуы мүмкін. Бұл жабайы дарақтарды жергілікті үй жануарлары саудасы үшін және экспортқа алып кетуге алып келуі мүмкін, бұл жағдай тұрақты емес. Сондай-ақ, осы саудамен байланысты жануарлардың денсаулығына қатысты алаңдаушылықтар бар, себебі жануарлар сатылатын кезде тиісінше күтімге алынбайды, нәтижесінде тұтқындық жағдайында өлім-жітім көрсеткіші жоғары болады.
Тағам
Тұтқында Грек тасбақасы ақжебектің жапырақтарын және басқа да жапырақты өсімдіктерді жақсы көреді. Дегенмен, олар көкбаздан да ләззат алады, бірақ тасбақалардың тірі қалуы үшін қажетті қоректік заттардың жетіспеуіне байланысты оларға ұсынбау ұсынылады.