Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Кеміргіштердің түрі
Species of rodent
Мүйізді егеуқұйрық (немесе африкалық қабырғалы егеуқұйрық) (Lophiomys imhausi) – түнгі өмір салған, ұзын және қалың жүнді, құйрығы бұталы Шығыс Африка кеміргіші, сыртқы түрімен кірпіге ұқсайды. Әлемдегі жалғыз улы кеміргіш – мүйізді егеуқұйрық, жыртқыштардан қорғану үшін өсімдіктерден у іздейді.
The maned rat or (African) crested rat (Lophiomys imhausi) is a nocturnal, long haired and bushy tailed East African rodent that superficially resembles a porcupine. The world's only known venomous rodent, the maned rat borrows toxins from plants to fend off predators.
Сипаттама
Ер қасқырдың денесі шамамен 60-90 см-ге дейін өсе алады, немесе басынан құйрығына дейін 60-90 см арасында болады. Оның терісі ұзын, күміс және қара ұштармен аяқталатын қорғаныш түктерінен тұрады, ал оның астында тығыз, жүнді, сұр және ақ түсті түктер болады, ал беті мен аяқ-қолдарында қысқа, қара түктер өседі. Жануардың басынан құйрығының табанына дейін созылатын, ұзын, жалпақ, қара және ақ жолақты түктерден тұратын шашы бар. Бұл шаш кең, ақ жиекті түк жолағымен шектеледі, ол безді тері аймағын жабады. Алдыңғы және артқы аяқ-қолдарында қысқа қара түктер болады. Алдыңғы аяқтары ірі, ал алдыңғы аяқтың бірінші саусағында тырнақ жоқ, ал екіншіден бесінші саусақтарында жақсы жетілген тырнақтар бар. Жануар қорқытылғанда немесе жабырқанғанда, шашы тік тұрады және бұл жолақ ажырасып, безді аймақты ашып береді. Бұл аймақтағы түктер ұштарында қалыпты түктерге ұқсас, бірақ қалған бөлігінде кеуекті, талшықты және сіңіргіш, бал ұясы сияқты құрылымға ие. Бұл қасқыр Acokanthera schimperi – улы жебе ағашының қабығынан алынған уды түктеріне жағу арқылы өзін қорғау механизмін жасайды, ол онымен қоректенеді, осылайша оған шабуға тырысатын жыртқыштарды ауруландырады немесе тіпті өлтіреді. Табиғатта өзін қорғау үшін басқа түрден уды пайдаланатын және сақтайтын жалғыз кеміргіш ол, ал олардың өзіне ешқандай зиянды әсері байқалмаған. L. imhausi типтік Muridae-ден сопақша ойығы жұқа сүйек табанымен жабылған, нашар дамыған кіндік сүйектерімен және қарсыласатын бауырсақпен ерекшеленеді. Бас сүйектің жоғарғы беті кішкентай сүйекті өскіндермен жабылып, оған тасты көрініс береді. Бұл өскіндердің ені 0,3 мм және олар 0,3 мм қашықтықта орналасқан. Осы себепті ол отбасының типтік өкілі саналады; алайда, оның тіс құрылымы типикалық Cricetine-ге тән. Тіс формуласы 1/1, 0/0, 0/0, 3/3, яғни барлығы 16 тіс. Молярлардың төбелері екі қатарға орналасқан және бойлық эмаль жолақтары арқылы орталық бөлігімен байланысқан.
The maned rat's body can grow up to long, or from head to tail. The coat consists of long, silver and black tipped guard hairs over a dense, woolly, grey and white undercoat, with the face and limbs having short, black fur. A mane of longer, coarser black and white banded hairs extends from the top of the animal's head to just beyond the base of the tail. This mane is bordered by a broad, white bordered strip of hairs covering an area of glandular skin. The forelimbs and hind limbs have short black fur. The forefeet are large and digit 1 of the forefeet does not have a claw while digits 2 5 have a well developed claw. When the animal is threatened or excited, the mane erects and this strip parts, exposing the glandular area. The hairs in this area are, at the tips, like ordinary hair, but are otherwise spongy, fibrous, and absorbent with a honeycomb structure. The rat is known to deliberately smear these hairs with poison from the bark of the Acokanthera schimperi, the poison arrow tree, on which it chews, thus creating a defense mechanism that can sicken or even kill predators which attempt to bite it. It is the only rodent known to utilize and store toxins from a different species in nature to protect itself, with no known adverse effects to themselves. L. imhausi differs from typical Muridae in having the temporal fossa roofed over a thin plate of bone, rudimentary clavicles, and an opposable hallux. The dorsal surface of the skull is covered with small bony projections which gives it a pebbled look. The projections are 0.3mm across and are separated every 0.3mm. On these grounds, it has been made the type of a family; its dentition, however, is typical Cricetine. The dental formula is 1/1, 0/0, 0/0, 3/3, giving it a total of 16 teeth. The cusps of the molars are arranged biserially and connected medially by longitudinal enamel crests.
Диета
Табиғи ортада оның рационы көбінесе жапырақтардан, жемістерден және басқа да өсімдік материалдарынан тұрады, бірақ ол тұтқындықта ет, дәнділер, тамыр жемістері және жәндіктерді жейтіні белгілі. Ол отырып, артқы аяқтарына сүйеніп, алдыңғы лапаларын тамақты аузына жеткізу үшін пайдаланады. Бұл Muroidea суперотбасындағы асқазаны күрделі бөлінген жалғыз түр. Асқазаны анатомиялық тұрғыдан бөлек бес бөлімнен тұрады, олар сырттай шайнайтын парноқұйрықтыларға тән қаптық құрылымға ұқсайды. Өлшемі мен биомассасының арқасында L. imhausi алдыңғы ішегінде симбиоздық микрофлораны сақтай алатын және целлюлозаның асқазандық ашытылуынан метаболикалық пайда көре алатын сирек муроид кеміргіштердің бірі болуы мүмкін.
Its diet in the wild consists largely of leaves, fruit, and other plant material, but it has been known to eat meat, cereals, root vegetables, and insects in captivity. Food is eaten by sitting on its haunches and using its forepaws to bring food items to its mouth. It is the only species in the super family Muroidea whose stomach is highly compartmentalized. The stomach contains five anatomically discrete sections that superficially resemble the sacculated configuration characteristic of ruminant artiodactyls. By virtue of its large size and biomass, L. imhausi may be one of the few muroid rodents that can harbor a symbiotic microflora in the foregut and profit metabolically from gastric fermentation of cellulose.
Тіршілік ету ортасы
Адамды тышқанның мекен ету аймағы Эфиопия мен Сомалидегі теңіз деңгейіне жуық жерлерден басталып, көбінесе Сомали, Эфиопия, Судан, Танзания, Уганда және Кенияның құрғақ, жоталы орманды және бұталы жерлеріне дейін созылады. Дегенмен, олардың қазба қалдықтары Израильдің солтүстігіне дейін табылған. Олар көбінесе тасты далаларда, ағаштардың ішіне салынған қуыстарда, шатқалдардың үстіндегі ойыстар мен тесіктерде кездеседі, сондай-ақ тік жарлардағы тастар арасында ұялары табылған.
The habitat of the maned rat ranges from nearly sea level, in Ethiopia and Somalia, to more typically the drier, highland forests and woodlands of Somalia, Ethiopia, Sudan, Tanzania, Uganda, and Kenya. Fossil remains have been found as far north as Israel, however. They are often found in rocky areas or in hollow tree trunks and holes along the tops of ravines, and have also been found nesting among rocks on cliff faces.
Көбею
Жалмансақ егеуқұйр тышқан жалғыз өмір сүретін жануар деп есептелген, бірақ қазір бірнеше жануардың бір аумақта ұсталғаны белгілі болды, олардың араласы бар екені анықталды; олар бір-бірін қысып, күтім жасайды. Осылайша, олар бір еркек, бір әйел және балаларынан тұратын отбасылық топтар құруы мүмкін. Бір туындыда 1–3 бала болады. Балапандар туған кезде аз ғана түктері болады, ал денесіндегі ақ дақтар мен қара жолақтар 9 күннен кейін көріне бастайды. 13 күнге келгенде көздері ашылады. Түктері жеткілікті ұзын болғандықтан, 20 күнге қарай оның қылшығы тік тұра алады. Жаңа туған балапандар 23 күнге келгенде қимылдай бастайды және 40 күнге қарай ана сүтінен айырылады.
The maned rat was believed to be solitary, but is now known to be somewhat sociable, with multiple animals trapped in the same territory; they purr and groom one another. Thus it is possible they form family groups of a male, female, and offspring. The litter size is 1–3. The young are slightly haired at birth and white markings and black stripes on the body are visible after 9 days. By day 13, the eyes open. The hair is sufficiently long that the crest can be erectile by day 20. The newborns become mobile by day 23 and are weaned by day 40.