Кіріспе

Архаикалық желкенді балық аулау қайығының түрі. Well smack – Ұлыбританияда, содан кейін Фарер аралдарында 18-шы ғасырдың соңынан шамамен 1920 жылға дейін пайдаланылған дәстүрлі балық аулау қайығының түрі. Оның кемесінің ортасында құдық болған. Құдық сыртқы сумен толтырылып, айналмалы түрде жаңартылып тұрды, бұл балықты жағаға жеткізіп сатуға дейін тірі ұстауға мүмкіндік берді. Бұл – балық аулауға арналған шмактың өңделген түрі.

Тарих

Шамамен 1775-1875 жылдар аралығында "well smack" – балық, линг, турбот және басқа да теңіз түбінде тіршілік ететін балықтарды ұзын желімен аулауға қолданылатын 50 футтық гаф кескіш болған. Бұл кемелер сондай-ақ балық аулайтын қайықтар деп те аталатын. Шамамен 1875 жылдан 1920 жылға дейін олардың ұзындығы 80 футқа дейін ұзартылып, гаф кетчтерге айналдырылды, кейде кесіп біріктіру арқылы. Бірқатары 80 футтық "well smack" жаңадан салынды, ал кейбіреулері мұзбен жұмыс істеу үшін құрғақ кемелерге түрлендірілді.

Құрылымы мен қолданылуы

Бұл кемелер екі фатом сусыру тереңдігімен ауыр қабықты болды. Олардың алдыңғы және артқы бөліктері жақсы жүзуге арналған, ал балық сақтау шұңқыры кеменің ортасында орналасқан. Қабықтың екі жағына да судың еркін ағып, қайтадан оттегімен толуы үшін тесіктер салынған. Шұңқырдағы балықты өзенмен жоғары, нарыққа (1750 жылдан бастап, әсіресе Биллингсгейт, Лондон; 1900 жылдан бастап Фарер аралдары) таза күйде тасымалдауға болады. 1854 жылға қарай Темза өзені тым ластанғандықтан, балық аулаушылар балықты Ипсвичке жақын Темза сағасындағы жүзбелі балық жәшіктеріне салуға мәжбүр болды. Көптеген балықшылар Темзадағы Бакинг сияқты балық аулау порттарынан шығыс жағалауға, әсіресе Гримсби мен Лоустофтқа көшіп кетті. Кейбір балық аулау кемелері, соның ішінде шұңқыры бар кемелер, 1900 жылға дейін Бакингтен балық аулауды жалғастырды. Дегенмен, олардың көпшілігі Лондон портының LO порттық тіркелімін сақтап қалды. 1870 жылдарға дейін бұл кемелер жазда Лондоннан Исландияға сапар шегіп, Солтүстік теңіз порттары, соның ішінде Голландия арқылы қайтып келді. 1870 жылдардан бастап құрғақ кетчтерге айналғандары Солтүстік теңізде, әсіресе күміс шұңқырларда қолданылды. 1900 жылдан 1920 жылға дейін соңғы шұңқыры бар кемелер Фарер аралдарына сатылды. Соңғы шұңқыры бар кемелер шамамен 1920 жылы Фарер аралдарында суға батып кетті.

Теңіз археологиясы және зерттеулері

Қазіргі таңда Ұлыбританияда жасалған "уэллд смек" кемесін көрудің немесе қолмен ұстаудың еш мүмкіндігі жоқ, Эдгар Дж. Марчтың 1950 жылғы кітабындағы суреттерден және бірнеше бұлыңғыр, алысқа түсірілген фотосуреттерден басқа. Оның түсірілген фильмі, палубаның суреті, теңіз кемесінің апатқа ұшыраған жері немесе естелік заттары белгілі емес. "Уэллд смек" кемесінің ерекше жұмыс істеген корпусының құрылысынан апат орнында оңай анықталуы тиіс. Британдық кино институтында "су уэстер" киген балықшылардың "уэллд смек" кемесінің дөңгелек палубасында жүзгіш қаптарды тесіп, балықты құдыққа салатын Фарер аралдарының түсірілген фильмінің бір данасы болуы мүмкін, бірақ оны зерттеушілер растау үшін қолдануға болады. Алайда, Жаңа Англияда Эмма С. Берри сақталған.