Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Самсудитана, өзінің қызметшілерінің мөрлерінде тілдік жазумен "са ам су ди та на" деп жазылған, аморлықтардың немесе Вавилонның бірінші династиясының 11-ші және соңғы патшасы, 31 жыл билік құрды, б.з.д. 1625 – 1595 жылдары (орташа хронология) немесе б.з.д. 1562 – 1531 жылдары (қысқа хронология). Оның билігі, ең алдымен, хетттердің қолынан Бабылдың күрт құлауымен есте қалады.
Samsu ditāna, inscribed phonetically in cuneiform sa am su di ta na in the seals of his servants, the 11th and last king of the Amorite or First Dynasty of Babylon, reigned for 31 years, 1625 – 1595 BC (Middle Chronology) or 1562 – 1531 BC (Short Chronology). His reign is best known for its demise with the sudden fall of Babylon at the hands of the Hittites.
Тарих
Ол Хаммурабидің шөбересінің шөбересі болды және Вавилон мемлекеті осы даңқты әулет өкімінің кезінде өркендегеннен бері едәуір кішірейгенімен, ол Вавилон мен Евфраттан солтүстікке қарай Мари және Терқаға дейін созыла берді. Ол көбінесе соғысқа түспеген және патшалығының орталығында отырып қана болғанға көңіл бөлген сияқты, өйткені оның жылнамаларының ешқайсысы соғыс жүргізуді немесе ескереорны салынғанын көрсетпейді. Олар құдайларға құрбандықтар шалу және өзіне ескерткіштер орнату туралы. Оның ең бір де болжамсыз жазуларының да бірі жоқ. Вавилонның екінші әулетінің алтыншы патшасы, Теңіздік әулетінің өкілі Гүлкишардың патшалық дастаны Самсудитанаға деген антагонизмін сипаттайды. Самсудитана шабуылдан қорқып, Šamaš және Адад құдайларына бағытталған болжамдық сұрақтарда жеті «бунтар» жаудың есімдерін атаған, бұл туралы тамиту мәтіндерінен дәлелдеуге болады. Алайда, ол оған қарсы тұруға күші жетпеді, себебі Вавилон мемлекеті құлдырап, лауазымдар мұрагерлікке айналып, патшалық құқықтарын иеленді және әскери қызмет орнына ақшалай төлемдер қабылданды, бұл үлкен бюрократияны қаржыландыруға жұмсалды. Соңғы соққы күтпеген жерден келді және оның билігі хетт патшасы Муршили I-нің б.з.д. 1595 жылы (Орта мерзімдеме), б.з.д. 1531 жылы (Қысқа мерзімдеме) жасаған шабуылынан кейін күрт аяқталды, нәтижесінде Вавилон тоналып, толығымен қирады. Ерте патшалар жылнамасында қысқаша жазылған: «Самсудитананың тұсында хетттер Аккадқа жорық жасады». Муршили олжа мен тұтқындарды алу үшін ғана жаулап алды, содан кейін ұзақ мерзімді оккупация жасауға тырыспады, бұл стратегияны ол бұрын Халпаға (көне Алеппоға) қарсы жасаған өзінің мүмкіндікті пайдаланушы төңкерісі кезінде қолданған. Хетт есебі Телепину жарлығында келтірілген: «Содан кейін ол Вавилонға жорық жасады және Вавилонды қиратты, хурит әскерлерін жеңіп, Вавилонның тұтқындарын және мүліктерін Хаттусаға әкелді».
He was the great great grandson of Hammurabi and, although the Babylonian kingdom had shrunk considerably since its peak under this illustrious ancestor, it still extended north from Babylon and the Euphrates to Mari and Terqa. For the most part, he appears to have been non belligerent and content to stay at home at the seat of his kingdom as none of his year names describe the waging of war or the building of monumental edifices. They are about pious gifts to the gods and the erection of statues dedicated to himself. None of his inscriptions have survived. A royal epic of Gulkišar, the 6th king of the 2nd Dynasty of Babylon, the Sealand Dynasty, describes his enmity against Samsu ditāna. Samsu ditāna apparently feared an attack as evidenced in extant tamitu texts, oracle questions addressed to the gods Šamaš and Adad, which name seven “rebel” enemies. However, he was powerless to prevent it, as the Babylonian state was in decay, with offices becoming hereditary, usurping royal prerogative, and payments accepted in lieu of military service to fund the bloated bureaucracy. The eventual coup de grace came from an unexpected quarter and his reign was brought to an abrupt end by a raid by the Hittite king, Muršili I in 1595 BC (Middle Chronology), 1531 BC (Short Chronology), which resulted in the sacking and complete devastation of Babylon. The Chronicle of Early Kings tersely reported: “At the time of Samsu ditāna, the Hittites marched against Akkad.” Muršili conquered just to seize loot and captives, without attempting any lasting occupation, a strategy he had previously employed in his opportunistic putsch against Halpa (ancient Aleppo). The Hittite account appears in the Edict of Telepinu, which relates: “Subsequently he marched to Babylon and he destroyed Babylon, and defeated the Hurrian troops, and brought captives and possessions of Babylon to Hattusa.”
Ол Вавилонның қасиетті құдайы Мардук пен оның жұбайы Сарпатиниумның мүсіндерін тартып алып, оларды Ḫаниге тасыды, онда олар кассит патшасы Агум Какриме билік құрғаннан кейін 24 жылдан соң ғана қайта табылды. Вавилон қираған күйде қалды және кассит әулеті билікке келгенге дейін қайтадан қоныстанбады, онда Телл Мұхаммедтен алынған құжаттар Шиптаулзи билігі кезінде қайта қоныстанғаннан бергі жылдар санымен даталанды.
He seized the statues of the Babylonian tutelary deity Marduk and his consort Sarpatinum and transported them to Ḫani where they would not be recovered until the reign of the Kassite king Agum Kakrime some 24 years later. Babylon was left in ruins and was not reoccupied until the advent of the Kassite dynasty, where documents from Tell Muhammad are dated by the number of years after it was resettled for the reign of Šipta'ulzi.