Кіріспе

АҚШ-тың Кубамен сауда-саттыққа қатысты шектеулері АҚШ-тың Кубаға қарсы эмбаргосы АҚШ бизнесіне, сондай-ақ АҚШ заңдары бойынша құрылған немесе АҚШ азаматтарының көпшілік үлесіне тиесілі бизнеске Куба тарапымен сауда жасауға тыйым салады. Бұл – қазіргі заманғы тарихтағы ең ұзақ сақталған сауда эмбаргосы. АҚШ алғаш рет 1958 жылдың 14 наурызында Фульхенсио Батиста режимі кезінде Кубаға қару-жарақ сатуға эмбарго енгізді. 1960 жылдың 19 қазанында, Куба революциясы Батиста режимін құлатып, шамамен екі жыл өткен соң, АҚШ Кубаға азық-түлік пен дәрі-дәрмектен басқа экспортты тоқтатып, эмбарго салды. Бұл Кубаның АҚШ-қа тиесілі мұнай өңдеу зауыттарын компенсациясыз мемлекеттік меншікке алғаннан кейін болды. 1962 жылдың 7 ақпанында эмбаргоның ауқымы дерлік барлық экспорттық тауарларға тарады. Біріккен Ұлттар Ұйымының Бас Ассамблеясы 1992 жылдан бері жыл сайын АҚШ-тың Кубаға қатысты экономикалық эмбаргосын тоқтату туралы резолюция қабылдап келеді, АҚШ және Израиль ғана осы резолюцияларға қарсы дауыс береді. 2024 жылғы мәліметтер бойынша, эмбаргоның күші негізінен 1917 жылғы «Дұшпанмен сауда» заңы, 1961 жылғы «Шетелдік көмек» заңы, 1963 жылғы «Куба активтерін бақылау ережелері», 1992 жылғы «Куба демократиясы» заңы, 1996 жылғы «Хелмс-Буртон» заңы және 2000 жылғы «Сауда санкцияларын реформалау және экспортты жандандыру» заңы арқылы қамтамасыз етіледі. 1992 жылғы «Куба демократиясы» заңының мақсаты – Куба үкіметі «демократияны нығайтуға және адам құқықтарын құрметтеуге» бағытталған қадамдар жасамайынша, Кубаға қатысты санкцияларды сақтау болып табылады. «Хелмс-Бёртон» заңы АҚШ азаматтарының Кубамен немесе Кубада сауда жасауына шектеу қойды және Куба үкіметіне қатысты белгілі бір талаптар орындалмаса, Гаванадағы кез келген келесі үкіметке мемлекеттік немесе жеке көмек көрсетуге тыйым салды. 1999 жылы президент Билл Клинтон АҚШ компанияларының шетелдегі еншілес фирмаларының Кубамен сауда жасауына да тыйым салып, эмбаргоны кеңейтті. 2000 жылы Клинтон Кубаға азық-түлік пен гуманитарлық көмек тауарларын сатуға рұқсат берді. Уильям М. ЛеоГранде Кубаға қатысты эмбаргоны «жарты ғасырдан астам уақыттан бері әлемдегі кез келген елге қарсы АҚШ-тың ең толық және ең ұзақ сақталған экономикалық санкциялар режимі» деп сипаттады. ЛеоГранде пікірінше, «эмбарго өзінің басты мақсатына – Кубаның революциялық режимін биліктен құлатуға немесе оны Вашингтонның ықпалына бағынуға мәжбүрлеуге ешқашан қол жеткізе алмады».

Кубамен жақындасу

АҚШ азаматтарының Кубаға саяхаттауына қойылған шектеулер 1977 жылдың 19 наурызында күшін жойды; бұл ереже әр алты ай сайын жаңаруға тиіс болған, бірақ президент Джимми Картер оны жаңартпады, ал АҚШ долларын Кубада жұмсау ережесі көп ұзамай алынып тасталды. Президент Рональд Рейган 1982 жылдың 19 сәуірінде сауда эмбаргосын қайта орнатты, бірақ ол енді тек бизнес және туристік сапарларға ғана қатысты, ал АҚШ үкіметінің өкілдерінің, жаңалықтар немесе кино түсіру ұйымдарының қызметкерлерінің, кәсіби зерттеулер жүргізетін адамдардың немесе жақын туыстарын зиярат ететін адамдардың саяхаттарына қолданылмады. Бұл – Куба активтерін бақылау ережелері, 31 C. F. R. 515 бөлімі. Қазіргі ереже АҚШ азаматтарының Кубаға саяхаттауына тікелей тыйым салмайды, бірақ көптеген жағдайларда АҚШ үкіметінің Шетел активтерін бақылау бюросынан лицензия алмай Кубада транзакциялар (ақша жұмсау немесе сыйлық алу) жасауды заңсыз деп санайды. Тіпті Куба әуежайына төленетін билет салығы да осы транзакция заңын бұзу болып саналады, сондықтан қарапайым туристердің ақша транзакциялары ережесін бұзбай Кубаға баруы іс жүзінде мүмкін емес.

Заңнаманы кеңейту

1992 жылы қазанда Куба демократиясы заңымен, ал 1996 жылы Кубаның бостандық және демократиялық ынтымақтастық заңымен (Хелмс-Буртон заңы деп аталады) эмбарго күшейтілді. Бұл заң Кубада бизнес жүргізетін шетелдік компанияларды АҚШ-та бизнес жүргізуден тыйып, жазалайды. Бұл шектеулердің негіздемесі осы компаниялардың ұрланған АҚШ мүлігімен айналысқаны және оларды АҚШ-тан шығарып тастау қажеттігі болды. Президент Барак Обама эмбаргоны алып тастауға тырысты, бірақ Конгресс рұқсат бермеді. Еуропалық Одақ Хелмс-Буртон заңына наразылық білдірді, себебі АҚШ басқа елдердің саудасын қалай жүргізу керектігін белгілеп отыр деп санайды және осы негізде оған қарсы шықты. ЕС соңында мәселені келіссөздер арқылы шешуге ұмтылды. 1996 жылы Куба Hermanos al Rescate (Құтқарушы бауырлар) ұшақтарын атып түсіргеннен кейін үш америкалық және АҚШ тұрғыны қаза тапқаннан кейін, АҚШ Конгресіндегі екіпартиялық коалиция Хелмс-Буртон заңын бекітті. Осы заңның III тармағында сондай-ақ, "АҚШ азаматынан өтемақысыз тартып алынған Кубадағы мүлікті кез келген АҚШ емес компания заңға қарсы іс-қимылға тартылуы мүмкін және компания басшылығына АҚШ-қа кіруіне тыйым салынуы мүмкін" делінген. Кубамен сауда жасайтын АҚШ емес компанияларға да санкциялар қолданылуы мүмкін. Бұл шектеу теңіз тасымалына да қатысты, Куба порттарына тоқтаған кемелерге алты ай бойы АҚШ порттарына тоқтауға рұқсат берілмейді. Бұл тармаққа президенттің оның қолданылуын тоқтата тұруға құқығы бар бас тарту өкілеттігі де кіреді. Бұл рұқсат әр алты ай сайын жаңаруы керек және дәстүрлі түрде 2019 жылға дейін АҚШ президенті Дональд Трамп осылай істеді. Кейбір американдық фермерлер мен агробизнес өкілдерінің қысымына жауап ретінде, 2000 жылдың қазан айында Конгресс қабылдаған және президент Билл Клинтон қол қойған Сауда санкцияларын реформалау және экспортты жандандыру заңы арқылы эмбарго жеңілдетілді. Бұл жеңілдету гуманитарлық мақсаттармен Кубаға ауыл шаруашылығы өнімдерін және дәрі-дәрмектерді сатуға мүмкіндік берді. Куба бастапқыда мұндай саудаға қатысудан бас тартса да (бұрын АҚШ-тың азық-түлік көмегін қабылдамады, оны АҚШ мүддесіне қызмет ететін жартылай шара деп қарады), 2001 жылдың қараша айында "Мишель" дауылынан кейін Куба үкіметі АҚШ-тан азық-түлік сатып алуға рұқсат берді. Осыдан бері сатып алу көлемі артты, тіпті барлық сауда ақшамен жүзеге асырылса да. 2007 жылы АҚШ Кубаға ең көп азық-түлік жеткізген ел және оның бесінші ірі сауда серігі болды. Аралдағы кейбір туристік орындарда Coca-Cola сияқты американдық брендтерді сатып алуға болады. Ford танкерлері әуежайларда ұшақтарға жанармай құяды және кейбір компьютерлер Microsoft бағдарламалық қамтамасын пайдаланады. Мұндай тауарлардың қаржыландырылу көзі әрқашан да анық болмайды. Тауарлар көбінесе АҚШ-тан тыс елдерде орналасқан үшінші тараптар арқылы келеді, тіпті егер сауда жасалатын өнімнің бастапқыда АҚШ акционерлері немесе инвесторлары болса да. Мысалы, Кубада конвертируемый песомен (CUC) сатып алуға болатын Nestlé өнімдерін қарастыруға болады (олардың 10% АҚШ меншігінде). Бұл CUC песолары АҚШ доллары, евро және басқа валюталарға қарсы айырбасталатын қатты валюта болып табылады.

Кубалық еріту

2009 жылдың 13 сәуірінде президент Барак Обама Кубаға саяхаттауға рұқсат беретін шектеулерді жеңілдетті; ал 2011 жылдың 14 қаңтарында ол студенттер мен діни миссионерлерге белгілі бір талаптар орындалған жағдайда Кубаға саяхаттауға мүмкіндік беріп, тыйымды одан әрі жеңілдетті. 2012 жылдың 16 шілдесінде "Ана Сесилия" Майамиден Кубаға жүзуге ресми түрде рұқсат алған алғашқы тікелей кеме болды. Ол Кубалық американдықтар отбасыларына жіберген азық-түлік, дәрі-дәрмек және жеке гигиена заттарын тасыды. 2014 жылы Обама әкімшілігі Кубамен қарым-қатынасты жаңартпақ ниетін жариялады. 2015 жылдың қаңтарында әкімшілік АҚШ азаматтарының Кубаға саяхаттауына қатысты шектеулерді жеңілдетті. Миссионерлік қызмет пен білім беру мақсатындағы сапарларға қойылған шектеулер азайтылса да, туристік сапарларға тыйым салынды. 2015 жылдың 11 сәуірінде Обама мен Куба президенті Рауль Кастро кездесті, бұл екі елдің басшыларының 50 жылдан астам уақыттан бергі алғашқы ресми кездесуі болды. АҚШ Қаржы министрлігінің өкілі лицензиялар беруді бастағанын растады. Қазірге дейін Кубаға саяхатқа қойылған жалпы тыйым күшінде, сондықтан Кубаға саяхаттау үшін арнайы рұқсат алмаған американдықтар паром қызметін пайдалана алмайды. 2015 жылдың 21 қыркүйегінде Сауда және Қаржы департаменттері президенттің Куба саясатын қолдау мақсатында бірлескен шаралар қабылдады. Бұл шараларға Сауда департаментінің Индустрия және қауіпсіздік бюросы (BIS) жариялаған ереже кірді, ол Куба үшін қолданыстағы лицензиялық ерекшеліктердің шарттарын өзгертті, Куба үшін қолданыстағы лицензиялық ерекшеліктердің санын арттырды, азаматтық авиацияның және коммерциялық жолаушылар ұшақтарының қауіпсіз жұмысын қамтамасыз етуге бағытталған жаңа Куба лицензиялау саясатын жасады, сондай-ақ Кубаға экспорт және қайта экспорт лицензия талаптарын басқа санкцияланған елдермен үйлестірді. 2016 жылдың ақпан айында АҚШ үкіметі Алабамадан келген екі американдыққа Кубада жеке фермерлерге сату үшін жылына 1000-ға дейін шағын трактор құрастыратын зауыт салуға рұқсат берді. 5 миллионнан 10 миллион долларға дейін құны бар бұл зауыт 1959 жылдан бері Куба аумағындағы алғашқы маңызды американдық бизнес-инвестициясы болды. Бірақ сол жылы Куба билігі келісімді бекітпеді, себебі меншік иелерінің бірі жақында Куба азаматтығын алған еді. Кубада зауытқа иелік ету әлі де заңсыз. 2014 жылдың 17 желтоқсанында президенттер Обама мен Кастро тұтқын алмасумен бірге дипломатиялық қарым-қатынастарды жаңартпақ және саяхат және экономикалық саясатты жеңілдетпек ниетте екенін жариялады. Куба Алан Гросс атты американдық тұтқынды гуманитарлық негізде босатып, оның орнына Куба бесінің қалған үш мүшесін аты-жөні белгісіз американдық тыңшыға алмастырды. Обама сондай-ақ Кубаның террористік мемлекет мәртебесін қарауға және Конгрестен эмбаргоны толық жоюды сұрауға ниеттенгенін мәлімдеді. Куба 53 саяси тұтқынды босатуға және Қызыл Крест пен БҰҰ адам құқықтары жөніндегі тергеушілерге кіруге келісті. 2015 жылдың 29 мамырында АҚШ Мемлекеттік департаментінің мәлімдемесіне сәйкес, "Кубаның терроризмді қолдайтын мемлекет ретінде тағайындалуы күшін жойды". Президент Обаманың жариялаған өзгерістеріне сәйкес, Куба азаматтарымен және бизнеспен, соның ішінде Кубаның қаржы институттарымен сауда жасау мүмкіндігі артады. Бұдан бөлек, АҚШ банктері Куба банктерінде аккредитивтік шоттар аша алады. 2017 жылдың 12 қаңтарында Обама өкілеттігінің соңғы күніне жеті күн қалғанда "ылғалды аяқ, құрғақ аяқ" саясатын тоқтатуды жариялады. Куба үкіметі Куба азаматтарын қайтарып алуға келісті. 2014 жылдан бастап, саясаттың аяқталуына байланысты күткендіктен Кубадан көшіп келушілердің саны артты.

Шектеулерді күшейту және жаңа санкциялар

2017 жылдың 8 қарашасында президент Трамп әкімшілігі Обама әкімшілігі жеңілдеткен бизнес және саяхат шектеулерін қайта күшіне енгізетін жаңа ережелерді қабылдағаны жарияланды. Бұл ережелер 9 қарашадан бастап күшіне енді. 2021 жылдың шілдесінде президент Джо Байден басшылығымен АҚШ 2021 жылғы Кубалық наразылықтарға жауап ретінде Куба полициясына және Кубаның екі жетекшісіне санкциялар салды.

Гуманитарлық және денсаулыққа әсері

Эмбарго Куба халқының азық-түлік, таза су, дәрі-дәрмек және басқа да экономикалық қажеттіліктеріне тигізген әсері үшін сынға ұшырады. Фидель Кастро мен Рауль Кастро, Куба азаматтары мен топтары, халықаралық ұйымдар мен көшбасшылар бұл мәселеге сын айтты. АҚШ дипломаты Лестер Д. Мэллори 1960 жылғы 6 сәуірде жазған құпия хаттамасында, эмбаргоны қолдау себебін "Кубаға қаржы мен жабдықтау ағынын тоқтату, номиналды және нақты жалақыны төмендету, аштық пен отчаяние тудырып, үкіметті құлату" екендігімен түсіндірді. Кубадан тыс медицина ғалымдары эмбаргоны медициналық құралдар мен қарапайым гигиеналық заттардың, мысалы, сабынның жетіспеушілігімен байланыстырып, оның нәтижесінде бірнеше медициналық дағдарыстар мен жұқпалы аурулардың өршуіне себеп болғанын айтады. Медицина ғалымдары эмбаргоны неврологиялық аурулар және нашар тамақтанудан туындаған соқырлық сияқты нақты аурулардың эпидемияларымен де байланыстырды. 1997 жылы жарық көрген мақалада тамақ пен дәрі-дәрмек бағасының өсуінен туындаған дұрыс тамақтанбау мен аурулар, әсіресе, Кубаның рациондау жүйесіне байланысты ерлер мен қарт адамдарға қатты әсер еткені жазылған, себебі бұл жүйе әйелдер мен балаларға басымдық береді.

Саяси әсері

2021 жылы Кубадағы наразылықтар аясында жазған, Колумбиядағы Хавериана университетінде сабақ беретін Кубаның бұрынғы Орталық банкі экономисі Павел Видальдың пікірінше, Кубадағы экономикалық реформалар "эмбаргоға тәуелді емес, ал эмбарго Кубадағы реформалардан тәуелсіз түрде біржақты жойылуы керек. Екеуі де мәселе туғызады". Amnesty International ұйымының 2009 жылғы баяндамасында Кубаға қатысты эмбарго Кубадағы адам құқықтарына кері әсер еткені және "мемлекеттер салған санкциялардың әсерін, экономикалық, әлеуметтік және мәдени құқықтарды қамтамасыз етуге тигізетін әсерін ескеруі керек" делінген.

Экономикалық әсерлері

АҚШ-тың Кубаға қатысты санкциялары және олардың экономикалық салдары 1960 жылдары алғаш қолданылған кезден бастау алады. Куба 2020 жылғы Біріккен Ұлттар Ұйымына ұсынған баяндамасында, АҚШ-тың эмбаргосынан Кубаның алғашқы күндерінен бергі жалпы шығыны 144 миллиард долларға бағаланатынын мәлімдеді. Тереза Лозано Лонг Латын Америкасы зерттеулер институтына ұсынған бакалавр диссертациясына сәйкес, 1954 және 1959 жылдар аралығында Куба мен АҚШ арасындағы сауда көлемі 2003 жылғы көрсеткіштен жоғары болды. Кубаның жалпы экспортының 65% АҚШ-қа жіберілсе, американдық импорт Кубаның халықаралық сатып алуларының 74% құрады. Эмбаргоның ресми түрде енгізілуімен және 3355 нөміріндегі жарлықтың қабылдануымен Кубаның қант квотасы 95% төмендеді, бұл бұрын АҚШ-қа бөлінген 3 119 655 тоннаның шамамен 700 000 тоннасын жойды. Бір жыл өткен соң, президент Эйзенхауэр 3383 нөміріндегі жарлықты шығарғанда Кубаның қант квотасы нөлге дейін төмендетілді. Бұл Кубаның жалпы экспортына айтарлықтай әсер етті, өйткені Куба сол кезде әлемдегі ірі қант экспорттаушыларының бірі болды. Эмбаргоны қолдаушылар мен көптеген халықаралық экономистер Кеңес Одағының ыдырауы және одан туындаған экономикалық дағдарыстың Фидель Кастро үкіметінің құлауына әкеледі деп сенді. Алайда Куба үкіметі макроэкономикалық түзетулер мен либерализация саясатын жүргізіп, экономикалық жағдайды жақсартуға қол жеткізді. 1998 жылғы АҚШ Мемлекеттік департаментінің "Зенит және Күлтегін: Кастроға дейінгі және қазіргі Кубадағы әлеуметтік-экономикалық жағдайлардың салыстырмалы шолуы" атты баяндамасында Кубаның экономикалық қиындықтарының себебі эмбарго емес, кеңестік кезеңдегі мол көмектің тоқтатылуына байланысты шетел валютасының жетіспеушілігі екені айтылды. Сондай-ақ, Куба кеңестік кезеңде жапондық, еуропалық және латын американдық сауда серіктестеріне қарызы бар еді. 2001 жылғы АҚШ Халықаралық сауда комиссиясының АҚШ Өкілдер палатасының сұрауы бойынша дайындалған баяндамасына сәйкес, АҚШ санкциялары болмаған жағдайда АҚШ-тың Кубаға таңдалған ауыл шаруашылығы өнімдерін, жартылай дайын және дайын өнімдерін экспорттау құны 1996 және 1998 жылдар аралығында 146 және 658 миллион долларға бағаланды, ал АҚШ-тың Кубадан импорттау құны осы көрсеткіштерге жуық болды. 2000 жылғы саяси экономика профессоры Хорхе Антонионың зерттеу жұмысы бойынша, эмбаргоның Кубаның экономикалық дамуына тигізетін әсері мардымсыз. Зерттеуде былай делінген: "Шын мәніндегі кастроизмнің жағдайында жауап қысқа болады: ешқандай әсер жоқ. Эмбарго Куба экономикасына зиян келтірген жоқ. АҚШ пен Куба арасындағы ынтымақтастық Революцияның басынан бастап заңдық, саяси, идеологиялық, стратегиялық және экономикалық себептермен мүмкін болмас еді, тіпті философиялық немесе моральдық факторларды ескермесек". АҚШ-тың эмбаргосы және Куба экономикасының сәтсіздігі.

2002 жылы Куба саясаты қоры (CPF) эмбаргоның АҚШ экономикасына жыл сайын 3,6 миллиард долларға шығын келтіретінін есептеді. 2007 жылы АҚШ Сауда министрлігінің Индустрия және қауіпсіздік бюросы (BIS) Кубаға қатысты санкцияларды жеңілдетіп, ауыл шаруашылығы тауарларын экспорттауға лицензия алу процедурасын жеңілдетті. Нәтижесінде, 2000 жылдан 2006 жылға дейін АҚШ-тың Кубаға экспорттауы 6 миллион доллардан 350 миллион долларға дейін өсті. Осы кезеңде АҚШ-тың Кубаға экспорттаған тауарларының құны 1,5 миллиард доллардан асты. 2006 жылғы мәліметтерге сәйкес, АҚШ-тың Кубаға экспорттаған тауарларының 98% ауыл шаруашылығы өнімдерінен тұрды. 2009 жылы АҚШ Сауда палатасы эмбаргоның АҚШ экономикасына жыл сайын 1,2 миллиард долларға сатылым мен экспорттан айырылуға себеп болатынын есептеді, ал Куба үкіметі эмбаргоның аралға 753,69 миллиард долларға шығын келтіргенін мәлімдеді. Куба саясаты қоры (CPF) одан да жоғары көрсеткіштерді ұсынды: олардың бағалауынша, эмбаргоның құны жылына 4,84 миллиард долларды құрайды, ал Кубаға жылына 685 миллион доллар шығын тиеді. Эмбаргоны сынға алатындардың пікірінше, эмбаргоның басты мәселесі – АҚШ-тың Кубаға қатысты осындай санкция салмаққа ие жалғыз ірі мемлекет екендігі. Куба басқа елдерден туристер мен сауда-саттық қабылдауын жалғастыруда, бұл эмбаргоның заңдылығына күмән тудырады. 2015 жылғы Al Jazeera баяндамасында эмбаргоның инфляцияны ескергенде, 55 жыл ішінде Куба экономикасына 1,1 триллион долларға шығын келтіргені айтылды.

Туристік шектеулер

Кубаның активтерді бақылау ережелеріне сәйкес, АҚШ юрисдикциясына бағынатын тұлғалар Кубаға, одан және Куба ішіндегі саяхаттармен байланысты кез келген операциялар жасау үшін лицензия алуы тиіс. Тек туристік саяхаттарға қатысты операциялар лицензиялауға жатпайды. Кубадағы пайдаланылмаған өнімге деген сұраныстың күшеюіне байланысты, Конгресте еркін нарық жақтастарының саны артып, оларды Батыс және Ұлы жазықтардың агробизнес өкілдері қолдап, 2000 жылдан бері жыл сайын американдықтардың Кубаға саяхаттауына қатысты шектеулерді жеңілдетуге немесе жоюға тырысып келеді. Осы кезеңде АҚШ Өкілдер палатасы төрт рет саяхатқа тыйым салуды жою туралы заңды қабылдады, ал 2003 жылы АҚШ Сенаты да осы қадамды жасады. Әр жолы президент Джордж Буш бұл заң жобасына вето қоюы мүмкін екенін ескертті. Вето қаупіне тап болған Конгресс жыл сайын президентке заңды жібермей, саяхатқа тыйым салуды жою әрекетінен бас тартты. Кейбір АҚШ азаматтары Мексика, Багам аралдары, Канада немесе Коста-Рика сияқты басқа елдер арқылы Кубаға саяхат жасап, тыйымды айналып өтеді. Кубалық иммиграциялық органдар әдеттегідей паспортқа мөр баспайды, оның орнына тұрақты тіркелмейтін кубалық виза бетіне мөр қояды. Дегенмен, бұл практика АҚШ азаматтарын АҚШ үкіметі тарапынан қудалау және айыппұл салу қаупіне әлі де ұшыратады. 2015 жылдың 20 шілдесіне дейін Кубада АҚШ елшілігі немесе консулдығы болған жоқ, ал АҚШ өкілдігі АҚШ мүдделері бөлімімен шектелді. АҚШ Қаржы министрлігінің Шетелдік активтерді бақылау кеңсесі (OFAC) бір күннен астам сапарды заң бұзудың куәлігі деп санайды. OFAC сондай-ақ АҚШ азаматтарының Кубалық азаматтардан тегін тауар немесе қызмет алуына жол бермейді, бұл осы ережеге негізделген ережелерді айналып өту әрекеттерін болдырмайды. 2011 жылдың 25 шілдесінде OFAC Обама әкімшілігінің саяхатқа қатысты шектеулерді жеңілдетуі туризмді қолдау мақсатында емес екенін мәлімдеді. 2006 жылдың 10 қазанында АҚШ Кубаға қарсы сауда эмбаргосын бұзушылықтарды күшпен тергеу үшін арнайы топ құрылғанын жариялады, бұл қатаң жазалармен қамтылған. Бұл ережелер әлі де күшінде және оларды OFAC басқарады. Эмбаргоны бұзу үшін қылмыстық жаза он жылға дейін бас бостандығынан айыру, корпорацияларға 1 миллион доллар айыппұл, ал жеке тұлғаларға 250 000 доллар айыппұл салуды көздейді; азаматтық жазалар әрбір бұзушылық үшін 55 000 долларға дейін жетеді. 2016 жылдың қыркүйегінде Newsweek журналы болашақ президент Дональд Трамптың қонақ үй компаниясының 1998 жылы Кубаға жасаған сапасы үшін АҚШ үкіметінің келісімінсіз кемінде 68 000 доллар жұмсағандығын хабарлады, бұл эмбаргоны бұзу құрады. Трамптың білуімен, басшылар Куба сапарына арналған қаражатты Seven Arrows Investment and Development Corp. деп аталатын американдық консалтингтік фирма арқылы жіберді. Бизнес-консультанттар Кубаға барып, жобаға қатысты шығындарды төлегеннен кейін, Seven Arrows Трамптың компаниясының жоғары лауазымды қызметкерлеріне – сол кезде Trump Hotels & Casino Resorts деп аталған – бұл операцияны кейіннен қайырымдылық шарасымен байланыстырып, заңды көрсетуге нұсқау берді.

Америка Құрама Штаттары

2000 жылы Сауда санкцияларын реформалау және экспортты жандандыру туралы заң қабылданғаннан бері азық-түлік пен дәрі-дәрмек тауарларының саудасы эмбаргодан босатылған. Дегенмен, күрделі лицензиялау және нормативтік талаптар АҚШ-та өндірілген немесе патенттелген қандай да бір затты қамтитын дәрі-дәрмектердің, медициналық жабдықтар мен құрал-жабдықтардың Кубаға экспортталуын күрт шектейді. 2020 жылы АҚШ Кубаға 176,8 миллион долларлық тауар экспорттады, ал Кубадан АҚШ-қа 14,9 миллион долларлық тауар импортталды.

Біріккен Ұлттар Ұйымы

1992 жылдан бері БҰҰ Бас Ассамблеясы 2020 жылды қоспағанда, әр жыл сайын эмбаргоның жалғасып жатқан әсерін айыптап, оны Біріккен Ұлттар Ұйымының Жарғысы мен халықаралық құқықты бұзады деп жариялаған міндетті емес резолюцияны қабылдады. 2020 жылы COVID-19 пандемиясына байланысты бұл мәселе бойынша дауыс беру өткізілген жоқ. Израиль – бұл резолюцияға қарсы дауыс берген АҚШ-қа қосылған жалғыз ел. Бұрын қарарға қарсы дауыс берген басқа елдер: 1992 жылы Румыния, 1993 жылы Албания және Парагвай, 1995 жылдан 1997 жылға дейін Өзбекстан, 2000 жылдан 2007 жылға дейін Маршалл аралдары, 2004 жылдан 2009 жылға дейін Палау, 2012 жылы бір рет және 2019 жылы Бразилия. 2023 жылы резолюцияны 187 ел қолдады, тек АҚШ пен Израиль оған қарсы дауыс берді, Украина дауыс беруден бас тартты.

БҰҰ Кубаға АҚШ-тың эмбаргосына қарсы резолюциялар:

| Жыл | Күні | Резолюция нөмірі | Сілтеме | Қарсы дауыс бергендер | Бас тартқандар |
|---|---|---|---|---|---|
| 1992 | 24 қараша | 47/19 | https://undocs.org/A/RES/47/19 | АҚШ, Израиль, Румыния | - |
| 1993 | 3 қараша | 48/16 | https://undocs.org/A/RES/48/16 | АҚШ, Израиль, Албания, Парагвай | - |
| 1994 | 26 қазан | 49/9 | https://undocs.org/A/RES/49/9 | АҚШ, Израиль | - |
| 1995 | 2 қараша | 50/10 | https://undocs.org/A/RES/50/10 | АҚШ, Израиль, Өзбекстан | - |
| 1996 | 12 қараша | 51/17 | https://undocs.org/A/RES/51/17 | АҚШ, Израиль, Өзбекстан | - |
| 1997 | 5 қараша | 52/10 | https://undocs.org/A/RES/52/10 | АҚШ, Израиль, Өзбекстан | - |
| 1998 | 14 қазан | 53/4 | https://undocs.org/A/RES/53/4 | АҚШ, Израиль | - |
| 1999 | 9 қараша | 54/21 | https://undocs.org/A/RES/54/21 | АҚШ, Израиль | - |
| 2000 | 9 қараша | 55/20 | https://undocs.org/A/RES/55/20 | АҚШ, Израиль, Маршалл аралдары | - |
| 2001 | 27 қараша | 56/9 | https://undocs.org/A/RES/56/9 | АҚШ, Израиль, Маршалл аралдары | - |
| 2002 | 12 қараша | 57/11 | https://undocs.org/A/RES/57/11 | АҚШ, Израиль, Маршалл аралдары | - |
| 2003 | 4 қараша | 58/7 | https://undocs.org/A/RES/58/7 | АҚШ, Израиль, Маршалл аралдары | - |
| 2004 | 28 қазан | 59/11 | https://undocs.org/A/RES/59/11 | АҚШ, Израиль, Маршалл аралдары, Палау | - |
| 2005 | 8 қараша | 60/12 | https://undocs.org/A/RES/60/12 | АҚШ, Израиль, Маршалл аралдары, Палау | - |
| 2006 | 8 қараша | 61/11 | https://undocs.org/A/RES/61/11 | АҚШ, Израиль, Маршалл аралдары, Палау | - |
| 2007 | 30 қазан | 62/3 | https://undocs.org/A/RES/62/3 | АҚШ, Израиль, Маршалл аралдары, Палау | - |
| 2008 | 29 қазан | 63/7 | https://undocs.org/A/RES/63/7 | АҚШ, Израиль, Палау | - |
| 2009 | 28 қазан | 64/6 | https://undocs.org/A/RES/64/6 | АҚШ, Израиль, Палау | - |
| 2010 | 26 қазан | 65/6 | https://undocs.org/A/RES/65/6 | АҚШ, Израиль | - |
| 2011 | 25 қазан | 66/6 | https://undocs.org/A/RES/66/6 | АҚШ, Израиль | - |
| 2012 | 13 қараша | 67/4 | https://undocs.org/A/RES/67/4 | АҚШ, Израиль, Палау | - |
| 2013 | 29 қазан | 68/8 | https://undocs.org/A/RES/68/8 | АҚШ, Израиль | - |
| 2014 | 28 қазан | 69/5 | https://undocs.org/A/RES/69/5 | АҚШ, Израиль | - |
| 2015 | 27 қазан | 70/5 | https://undocs.org/A/RES/70/5 | АҚШ, Израиль | - |
| 2016 | 26 қазан | 71/5 | https://undocs.org/A/RES/71/5 | АҚШ, Израиль | - |
| 2017 | 17 қараша | 72/4 | https://undocs.org/A/RES/72/4 | АҚШ, Израиль | - |
| 2018 | 17 қараша | 73/8 | https://undocs.org/A/RES/73/8 | АҚШ, Израиль | - |
| 2019 | 7 қараша | 74/7 | https://undocs.org/A/RES/74/7 | АҚШ, Израиль, Бразилия | - |
| 2021 | 23 маусым | 75/289 | https://undocs.org/A/RES/75/289 | АҚШ, Израиль | - |
| 2022 | 3 қараша | 77/7 | https://undocs.org/A/RES/77/7 | АҚШ, Израиль | - |
| 2023 | 27 қараша | 78/38 | https://undocs.org/en/A/78/L.5 | АҚШ, Израиль | - |

Басқа сыншылар

Кейбір сыншылар ембаргоның Кубаның барлық қиындықтары үшін айыпты табуға мүмкіндік бере отырып, оған зиян келтіргеннен гөрі көмектесетінін айтады. Хиллари Клинтон ембарго Кастроларға көмектеседі деген пікірін ашық білдірді: "Менің жеке пікірімше, Кастролар ембаргоның аяқталуын және АҚШ-пен қарым-қатынастың жақсаруын қаламайды, өйткені олар соңғы 50 жылда Кубада болмаған нәрсеге барлық сылтауларын жояды". Клинтон сол сұхбатта "біз олармен бірге өзгергенге дайынбыз" деді. 2005 жылы берген сұхбатында Рейган әкімдігінде мемлекеттік хатшы болған Джордж П. Шулц ембаргоны "ақылға сыймас" деп атады. Като институтының сауда саясатын зерттеу орталығының директоры Дэниел Грисуолд 2009 жылдың маусым айында жазған мақаласында ембаргоны сынға алды: "Бұл ембарго Куба үкіметінің бағытын да, мәнін де өзгертпеді. Ол бірде-бір кубалық азаматты азат етуге жеткізбеді. Шындығында, ембарго кубалық халқының жағдайын нашарлатты, бірақ оларды азат етуге көмектеспеді. Сонымен қатар, ол американдықтардың саяхаттау еркіндігінен айырды және АҚШ фермерлері мен басқа да өндірушілерге миллиардтаған долларлық экспорттық мүмкіндіктерден бас тартты". 2009 жылдың маусым айында "Ньюсуик" журналында Венесуэлалық комментатор Моисес Найм былай деп жазды: "Бұл ембарго – Америкаға қарсылардың барлық жердегі супердержаваның екіжүзділігін көрсету үшін пайдаланатын тамаша мысал, ол кішкентай аралды жазалап, басқа жердегі диктаторлармен жақын қарым-қатынас жасайды". Комментаторлар Сауд Арабиясы, Түркия және Қытай сияқты АҚШ-тың экономикалық байланыстары әртүрлі болатын елдерді мысалға келтіреді. Кейбір АҚШ бизнес лидерлері ембаргоны тоқтатуды ашық түрде талап етеді. Олардың пікірінше, ембарго жалғасқанша, ембаргоны бұзатын АҚШ-қа жат шетелдік компаниялар АҚШ компанияларымен бәсекелесе алмайды, сондықтан ембарго алынған жағдайда олар үстемдікке ие болады. Кейбір діни лидерлер ембаргоға түрлі себептермен қарсы шығады, соның ішінде гуманитарлық және экономикалық шектеулер кубалықтарға салған әсері. Папа Иоанн Павел II 1979 жылы Мексикаға жасаған пасторлық сапарында ембаргоны тоқтатуға шақырды. Патриарх Варфоломей I 2004 жылдың 25 қаңтарында аралға барған кезде ембаргоны "тарихи қателік" деп атады. Пастор Джесси Джексон, пастор Ал Шарптон және министр Луис Фаррахан да ембаргоға қарсылық білдірді. 2002 жылдың 15 мамырында Гаванада сөйлеген сөзінде бұрынғы президент Картер ембаргоны тоқтатуға шақырып, былай деді: "Біздің екі ел 42 жыл бойы құрылымдық қарым-қатынаста тұтқындалып отыр, енді қарым-қатынасымызды өзгертудің уақыты келді". АҚШ епископтары 2012 жылы Папа Бенедикт XVI аралға келгеннен кейін Кубаға салынған ембаргоны тоқтатуға шақырды. Фильм режиссері Майкл Мур ембаргоға қарсы шығып, денсаулық сақтауға мұқтаж болған 11 қыркүйектегі құтқарушыларды Кубаға алып келіп, субсидияланған медициналық көмек алды. 2011 жылдың маусым айында 1972 жылы президенттікке демократтардың үміткері болған Джордж Макговерн "Майамидегі наразы кубалық эмигранттарды" ембаргоны сақтап қалуға кінәлады. Кубаға барар алдында ол: "Бұл ақымақ саясат. Бізге кубалықтармен дос болуға және керісінше дос болуға ешқандай себеп жоқ. Олардың көптегенінің АҚШ-та туыстары бар, ал кейбір американдықтардың Кубада туыстары бар, сондықтан бізге саяхаттау еркіндігі болуы керек. Біз Қытайдағы миллиард коммунистерге есікті ашу қауіпсіз деп ойлаймыз, бірақ қандай да бір себептермен біз кубалықтардан қатты қорқамыз". Барак Обама 2008 жылы АҚШ президентіне үміткер болған кезде ембаргоны жеңілдету туралы мәселені көтерді, бірақ оны сақтап қалуға уәде берді. 2014 жылдың желтоқсанында ол ембаргоны сәтсіздік деп атады және Конгрестен оны толығымен алып тастау туралы заң қабылдауын сұрады.

АҚШ-тағы сауалнамалар мен қоғамдық пікірлер

2008 жылы USA Today/Gallup сауалнамасы көрсеткендей, америкалықтар Кубамен дипломатиялық қарым-қатынасты қайта жаңарту керек деп ойлады, оның 61% қолдады және 31% қарсы болды. 2012 жылдың қаңтар айында Ангус Ридтің қоғамдық пікір сауалнамасы көрсеткендей, американдықтардың 57% көптеген америкалықтардың Кубаға баруына тыйым салған саяхат шектеуін жоюға шақырды, 27% келіспеді және 16% шешімді емес еді. Флорида халықаралық университетінің Куба зерттеу институты Флорида штатының Дейд округіндегі кубалық американдықтар арасында он үш сауалнама жүргізді (1991 жылдан 2020 жылға дейін). 1991 жылы, Суық соғыс аяқталғаннан кейін, эмбаргоға қолдау 67,9% (5,5% білмейді) құрады, ал 2016 жылы кубалық жағдайлардың жақсару кезеңінде 31,6% (9,4% білмейді) болды, және Трамп әкімшілігі жағдайды кері қайтарғаннан кейін 2020 жылы 54% (8% білмейді) дейін өсті. АҚШ-та Engage Cuba сияқты лоббилік топтар эмбаргоны жоюға үндеуде.