Кіріспе

Американдық романист (1852–1930)

Мэри Элеонор Уилкинс Фримен (31 қазан 1852 – 13 наурыз 1930) – американдық жазушы.

Өмірбаян

Фриман 1852 жылдың 31 қазанында Массачусетс штатының Рэндольф қаласында Элеонора Лотроп пен Уоррен Эдвард Уилкинстің отбасында дүниеге келді. Оның ата-анасы қатаң тәртіп орнатқан, ортодоксалды конгрегационалистер болған. Оның кейбір шығармаларында діни шектеулер маңызды рөл атқарады. 1867 жылы отбасы Вермонт штатының Браттлборо қаласына көшіп, онда Фриман 1870-1871 жылдары Массачусетс штатының Оңтүстік Хэдли қаласындағы Маунт Холиок колледжін (бұрынғы Маунт Холиок әйелдер семинариясы) бітірді. Кейін ол білімін Батыс Браттлбородағы Гленвуд семинариясында аяқтады. 1873 жылы Вермонттағы бөлшек сауда бизнесі банкрот болғаннан кейін, отбасы Рэндольфқа (Массачусетс штаты) қайтып келді. Фрименнің анасы үш жылдан кейін қайтыс болды, ол оның есімін еске алу үшін "Элеонора" деп өзгертті. 1892 жылы Нью-Джерси штатының Метучен қаласына сапар барысында ол өзінен жеті жас кіші дәрігер Чарльз Мэннинг Фрименмен танысты. Ұзақ уақыт бойы танысып, күйеуге сұраулар кейінге шегерілген соң, екеуі 1902 жылдың 1 қаңтарында үйленді. Содан кейін ол өзінің атын "Мэри Э. Уилкинс Фримен" деп ресми түрде бекітті және Харпер баспасына барлық шығармаларында осы есімді қолдануын өтінді. Бірнеше жыл өткен соң, Мэри мен оның әпкесі Анна арасындағы айырмашылық көріне бастады. Анна үй шаруасын ерікті түрде атқарып, ата-анасының үмітін орындаса, Мэри оларға қарсылық көрсетті. Ол өмір бойы анасының үй шаруасының салдарына қарсы тұрды. Оның "Ананың көтерілісі" атты әңгімесі осы оқиғаға байланысты ерекше маңызға ие, себебі бұл әңгіме анасының еңбегіне арналған құрмет ретінде жазылған сияқты, бірақ анасының өмірінде бағаланбаған жұмыс түрі. Оның назары мистикалық әлемге ауғанда, отандық реализм мен мистикалық элементтерді біріктірген қысқа әңгімелер жинағы жарық көрді, олардың барлығы да үлкен әсер етті. Оның ең танымал шығармалары 1880 және 1890 жылдары Рэндольфте тұрған кезінде жазылды. Ол екі ондағаннан астам әңгімелер мен романдар жинағын жариялады. Ол ең танымал екі әңгімелер жинағымен – «Кейінгіш роман және басқа да әңгімелер» (1887) және «Жаңа Англия монахы және басқа да әңгімелер» (1891) – және «Пемброк» (1894) романымен танымал. Оның әңгімелері көбінесе Жаңа Англия өміріне арналған. Фриман «Пемброк» романымен де есінде қалды, сонымен қатар «Бүкіл отбасы» атты бірлескен романға (1908) маңызды тарау жазды. Балаларға арналған әңгімелер, өлеңдер және қысқа әңгімелер сияқты әртүрлі жанрлардағы шығармалары арқылы Мэри Уилкинс Фримен феминисттік құндылықтарын көрсетуге тырысты. Ол өзінің замандастарынан ерекшеленді, әдебиетте жиі кездесетін әйел кейіпкерлерін әлсіз және көмекке мұқтаж етіп көрсетуден аулақ болды. «Жаңа Англия монахы» атты әңгімесіндегі Луиза сияқты кейіпкерлер арқылы Фриман қоғамдағы әйелдердің рөлі, құндылықтары және қарым-қатынастары туралы қазіргі заманғы көзқарастарға қарсы шықты. Сонымен қатар, Фрименнің «Ананың көтерілісі» атты әңгімесі ауыл әйелдерінің күресін және олардың отбасыларындағы рөлін көрсетті. «Ананың көтерілісі» ауыл әйелдерінің құқықтары туралы талқылауды бастады, ауыл әйелдерінің отбасылық қаржыны басқарудағы бақылаудың жоқтығын талқылайтын көптеген шығармаларға шабыт берді және жиырмасыншы ғасырдың басында шаруа отбасыларының құрылымын жақсартуға бағытталды. Стивен Паулюстың «Ауыл әншісі» операсы Фрименнің қысқа әңгімесінен алынған; оны Сент-Луистің Опера театры тапсырыс етіп, 1979 жылы алғаш рет қойды. Ол оншақты әңгімелер жинағы мен романдар жазса да, Фриманды ең алдымен «Кейінгіш роман және басқа да әңгімелер» (1887) және «Жаңа Англия монахы және басқа да әңгімелер» (1891) атты алғашқы екі әңгімелер жинағы және «Пемброк» (1894) романы есіне түсіреді (Britannica энциклопедиясы).