Екінші дүниежүзілік соғыста аман қалғандарды құтқару кемелері

Кіріспе

Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде, аман қалғандарды құтқаруға арналған белгілі бір конвойлық кемелер Атлантика мұхитындағы конвойлерге сүйемелдеп, шабуылға ұшыраған кемелерден аман қалғандарды құтқару үшін жұмылдырылды. Құтқару кемелері көбінесе жолаушылар тасымалдауға бейімделген шағын жүк кемелері болатын. Бұл кемелердің асханаларын және азық-түлік сақтау алаңдарын кеңейтуді, сондай-ақ шамамен 150 адамға арналған ұйықтау және санитарлық жағдайларды жасауды қамтыды. Қызметке дайындық шараларына кеме қабырғаларына тігілетін торларды орнату және стандартты құтқару қайықтарын ашық теңізде жұмыс істеуге жарамды қайықтармен алмастыру кірді. Құтқару кемелерінде әдетте кемедегі теңізші дәрігері мен медициналық қызметкерлер үшін шағын операциялық бөлме болды.

Қызмет

Бірінші арнайы жабдықталған құтқару кемесі 1941 жылдың қаңтарында қолданысқа енгізілді. Құтқару кемелері қолжетімді болмаған жағдайда, үлкен, мұхиттық буксирлер немесе қайта жаңартылған траулерлер кейде құтқару міндетін орындау үшін тағайындалатын. Соғыс аяқталғанға дейін 30 құтқару кемесі салынды немесе қайта жаңартылды. Олар 797 конвойге қатысып, 119 кемеден 4194 адамды құтқарып алды. Жеті құтқару кемесі жоғалып кетті, оның алтауы жаудың шабуылынан (үшін U- қайықтарынан және үшін ұшақтардан) зардап шекті.

Шығу тегі

1940 жылы адмирал сэр Макс Хортон (кейіннен Батыс жағалаулар командасының бас қолбасшысы) Адмиралтействоға құтқару кемелерін құру туралы идея ұсынды. Бұл тұжырымдама бойынша, сауда кемелері конвойлерге ілесіп жүретін, бірақ жүк тасымайтын, керісінше, жаудың шабуылынан батып кеткен кемелерден теңізшілердің өмірін сақтап қалумен айналысатын еді. Құтқару кемесі кемелердің ортаңғы колонналарының бірінің соңында орналасатын. Конвойді құтқару кемесінің пайда болуы алғашқы тәжірибеге байланысты болды. Әр сауда кемесіне үш-бес кемеден тұратын колоннадағы орны белгіленді. Колонналардың басты кемелері колонна бағытына перпендикуляр бағытта 910 метрлік (1000 ярд) аралықта орналастырылды. Колоннадағы әрбір кеме алдыңғы кемеден белгілі бір қашықтықта жүретін, ал конвойдің ені мен ұзындығы шамамен бірдей болатын. Ертедегі конвойлерді құтқару жоспары әр колоннаның соңғы кемесінің сол колоннадағы басқа кемелерден аман қалғандарды құтқаруынан тұрды. Егер колоннаның соңғы кемесі зардап шегетін болса, құтқару жұмысын эскорттаушы соғыс кемелері жүзеге асыратын. Іс жүзінде, эскорттаушы соғыс кемелері төрт кемелік колоннаға кездейсоқ тиген оқтардан туындаған 25% көрсеткіштен гөрі жиі құтқару тапсырмаларын орындады, себебі кейбір сауда кемелері конвой құрамының қорғанысын тастап, құтқару кезінде тұрақты нысанаға айналуға келіспеді. Сонымен қатар, сауда кемелері аман қалғандарды алу үшін маневр жасауға қолайлы болмады, ал құтқаруға тырысқандар тиісті құтқару жабдықтарының жетіспеуіне байланысты қиындықтарға тап болды. Melrose Abbey, 1908 тонна, 1929 жылы салынған, 1942 жылдың 11 ақпанынан бастап құтқару қызметінде болды, 46 конвоймен (соның ішінде SC 121 конвойы) жүзіп, 85 аман қалғанды құтқарып қалды. 1915 жылы салынған 2258 тонналық кеме 1941 жылдың 5 мамырынан бастап құтқару қызметіне кіріп, 60 конвоймен жүзіп, 455 адамды құтқарып қалды. Pinto, 1346 тонна, 1928 жылы салынған, 1942 жылдың 12 мамырынан бастап құтқару қызметінде болды, 10 конвоймен бірге жүзіп, 2 аман қалғанды құтқарып, U 482 кемесімен батып, 16 экипаж мүшесінен айырылды. Rathlin, 1599 тонна, 1936 жылы салынған, 1941 жылдың 2 қазанынан бастап құтқару қызметінде болды, 47 конвоймен (соның ішінде PQ 17 конвойы) жүзіп, 634 аман қалғанды құтқарып қалды. St Clair, 1636 тонна, 1937 жылы салынған, 1944 жылдың 1 шілдесінен бастап құтқару қызметінде болды, 14 конвоймен жүзіп өтті. St Sunniva, 1368 тонна, 1931 жылы салынған, 1942 жылдың 7 желтоқсанынан бастап құтқару қызметінде болды, ON 158 конвойымен бірге жүзіп, 1943 жылдың 23 қаңтарында мұздың салдарынан айналып кетті. 64 адамнан тұратын экипаж мүшелерінің ешқайсысы аман қалған жоқ. Stockport, 1683 тонна, 1911 жылы салынған, 1941 жылдың 22 қазанынан бастап құтқару қызметіне кірісті, 16 конвоймен (соның ішінде SC 107 конвойы) жүзіп, 413 аман қалғанды құтқарып, 1943 жылдың 23 ақпанында U 604 кемесімен батып кетті. 63 адамнан тұратын экипаж мүшелерінің ешқайсысы аман қалған жоқ, сондай-ақ басқа кемелерден құтқарылғандар да болды. Syrian Prince, 1989 тонна, 1936 жылы салынған, 1943 жылдың 18 қарашасынан бастап құтқару қызметінде болды, 19 конвоймен жүзіп кетті. Tjaldur, 1130 тонна, 1916 жылы салынған, 1941 жылдың 26 қазанынан бастап құтқару қызметіне кірісті, 3 конвоймен жүзіп, 1941 жылдың желтоқсанында құтқару қызметінен алынды. Toward, 1571 тонна, 1923 жылы салынған, 1941 жылдың 24 қазанынан бастап құтқару қызметінде болды, 45 конвоймен бірге жүзіп, 341 аман қалғанды құтқарып, 1943 жылдың 7 ақпанында SC 118 конвойына тағайындалған кезде U 402 кемесімен батып кетті. Екі аман қалған және 54 экипаж мүшесі қаза тапты. MV Walmer Castle, 906 тонна (GRT), 1936 жылы салынған, 1941 жылдың 12 қыркүйегінен бастап құтқару қызметінде болды, OG 74 конвойымен бірге жүзіп, 1941 жылдың 21 қыркүйегінде I/KG 40-тың Focke Wulf Fw 200 ұшағымен батып кеткенге дейін 81 аман қалғанды құтқарып қалды. 11 экипаж мүшесі мен 20 аман қалған адам қаза тапты. Zaafaran, 1567 тонна, 1921 жылы SS Philomel ретінде салынған, 1941 жылдың 23 наурызынан бастап құтқару қызметіне кірісті, 26 конвоймен жүзіп, 220 аман қалғанды құтқарып, 1942 жылдың 5 шілдесінде PQ 17 конвойы шайқасында бір экипаж мүшесінен айырылып, ұшақтармен батып кетті. Zamalek, 1565 тонна, 1921 жылы SS Halcyon ретінде салынған, 1941 жылдың 26 ақпанынан бастап құтқару қызметіне кірісті, 68 конвоймен бірге жүзіп, оның ішінде PQ 17 конвойы мен SC 130 конвойы, 665 аман қалғанды құтқарып қалды. Сондай-ақ QP14 операциясына қатысты.

In 1940 Admiral Sir Max Horton (later Commander in Chief Western Approaches Command) broached the idea of rescue ships with the Admiralty. The concept was to have merchant vessels that would accompany convoys but not carry cargo; they would instead have the role of saving the lives of seamen from ships sunk by enemy action. The rescue ship would take its position at the rear of one of the central columns of ships. The convoy rescue ship was a response to early experience. Each merchant ship in a convoy was assigned a station so that the convoy formation would consist of several columns of three to five ships. The lead ships of the columns were spaced at intervals of 1,000 yards (910 m) along a line perpendicular to the convoy course. Each ship in the column followed the ship ahead at a distance of The typical convoy would be approximately wide and long. The rescue plan for early convoys was to have the last ship of each column rescue survivors of other ships in that column. If the last ship in column was hit, the rescue task fell to the escorting warships. In practice, the escorting warships performed rescue tasks more often than the 25% suggested by random hits on a four ship column because some merchant ships refused to leave the protection of the convoy formation to fall back and remain a stationary target while rescuing survivors. Furthermore, merchant ships were not well suited to manoeuvre to pick up survivors, and those attempting rescue were hampered by lack of suitable rescue equipment. Melrose Abbey 1908 tons, built 1929, in rescue service from 11 February 1942, sailed with 46 convoys (including Convoy SC 121), rescued 85 survivors. 2258 tons, built 1915, in rescue service from 5 May 1941, sailed with 60 convoys, rescued 455 survivors. Pinto 1346 tons, built 1928, in rescue service from 12 May 1942, sailed with 10 convoys, rescued 2 survivors, sunk with loss of 16 crewmen by U 482 8 September 1944 while assigned to convoy HX 305. Rathlin 1599 tons, built 1936 painting, in rescue service from 2 October 1941, sailed with 47 convoys, including Convoy PQ 17, rescued 634 survivors. St Clair 1636 tons, built 1937, in rescue service from 1 July 1944, sailed with 14 convoys. St Sunniva 1368 tons, built 1931, in rescue service from 7 December 1942, sailed with Convoy ON 158 and probably capsized from topside ice 23 January 1943. There were no survivors from the crew of 64. Stockport 1683 tons, built 1911, in rescue service from 22 October 1941, sailed with 16 convoys (including Convoy SC 107), rescued 413 survivors, sunk by U 604 23 February 1943 while assigned to Convoy ON 166. There were no survivors from the crew of 63 and survivors previously rescued from other ships. Syrian Prince 1989 tons, built 1936, in rescue service from 18 November 1943, sailed with 19 convoys. Tjaldur 1130 tons, built 1916, in rescue service from 26 October 1941, sailed with 3 convoys, withdrawn from rescue service December 1941. Toward 1571 tons, built 1923, in rescue service from 24 October 1941, sailed with 45 convoys, rescued 341 survivors, sunk by U 402 7 February 1943 while assigned to Convoy SC 118. Two survivors and 54 crewmen were lost. MV Walmer Castle, 906 tons (GRT), built 1936, in rescue service from 12 September 1941, sailed with convoy OG 74 and rescued 81 survivors before being sunk by Focke Wulf Fw 200 aircraft of I/KG 40 on 21 September 1941. Eleven crewmen and 20 of the survivors were lost. Zaafaran 1567 tons, built 1921 as SS Philomel, in rescue service from 23 March 1941, sailed with 26 convoys, rescued 220 survivors, sunk by aircraft with loss of one crewman during the battle of Convoy PQ 17 on 5 July 1942. Zamalek 1565 tons, built 1921 as SS Halcyon, in rescue service from 26 February 1941, sailed with 68 convoys, including Convoy PQ 17 and Convoy SC 130, rescued 665 survivors. Also participated in QP14.