Уэльс ақыны және бейбітшіл Уолдо Уильямс (1904-1971)

Кіріспе

Уэльстік ақын және пацифист, 1904–1971.

Уолдо Горонви Уильямс (30 қыркүйек 1904 – 20 мамыр 1971) 20-шы ғасырдың уэльс тіліндегі маңызды ақындарының бірі болды. Ол сонымен қатар белгілі христиан пацифисті, соғысқа қарсы күрескер және Уэльс ұлтшылы еді. Оны көбінесе тек атымен атайды.

Өмір

Уолдо Горонви Уильямс Пемброкширдің Хаверфордвест қаласында, Джон Эдвал Уильямстың (1863–1934), Хаверфордвесттегі Прендергаст бастауыш мектебінің директоры, және оның әйелі Ангарад Уильямстың (1875–1932) үшінші баласы ретінде дүниеге келді. Әкесі валлий және ағылшын тілдерін білген, ал анасы тек ағылшын тілінде сөйлеген, Вальдоның өзі де бастапқы жылдары осылай сөйлеген. 1911 жылы Вальдоның әкесі Пемброкширдегі Минахлог-дду бастауыш мектебінің директоры болып тағайындалды. Вальдо сол жерде валлий тілін үйренді. 1915 жылы әкесі тағы бір рет көшіп, Лландиссилио, Пемброкширдегі Бринконин мектебінің, бастауыш мектептің директоры болды. Вальдо баптист дінінде тәрбиеленді және 1921 жылы 16 жасында Бленконин баптист шіркеуінің мүшесі ретінде крещениеден өтті. Нарберттегі гимназияны бітіргеннен кейін Вальдо Уэльс Университет колледжінде оқыды, ол 1926 жылы ағылшын тілі мамандығы бойынша бітірді. Содан кейін ол мұғалімдікке дайындалды: Пемброкширде және Уэльстің және Англияның басқа бөліктеріндегі түрлі мектептерде сабақ берді, соның ішінде Хантингдонширдегі Кимболтон мектебінде. Ол сондай-ақ Аберистуиттегі Уэльс Университет колледжіндегі Экстрамуральдық зерттеулер кафедрасында кешкі сабақтар өткізді. 1920-1930 жылдары Вальдо Уилли Дженкинстің (Хоплас) досы және қолдаушысы болды, ол Пемброкширдегі Тәуелсіз Еңбек партиясының (ТТП) және Еңбек партиясының негізін қалаушылардың бірі болды. Уилли Дженкинс – пацифист, Бірінші дүниежүзілік соғыста өзінің нанымына байланысты түрмеге қамалған; ол 1922 және 1935 жылдар аралығында Пемброкшир округінен төрт рет Еңбек партиясынан кандидат болды. Вальдоның әйгілі "Кофио" ("Еске алу") өлеңі 1931 жылы Уилли Дженкинстің Пемброкке жақын Роскроутердегі Хоплас шаруа қожалығына сапары кезінде жазылған. 1941 жылы Вальдо Линда Льюэллинге үйленді. Оның 1943 жылы қайтысы оған үлкен қайғы мен күйзеліс әкелді. Ол қайтадан үйленбеді. Кейін ол екі жылдық некесін "fy mlynyddoedd mawr" – "менің керемет жылдарым" деп сипаттады. Вальдо Екінші дүниежүзілік соғыста өзінің нанымына байланысты әскери қызметтен бас тартты, бұл оның директорлық қызметтен босатылуына әкелді. Корея соғысы кезінде (1950–1953 жж.) ол соғысқа қарсы наразылық ретінде табыс салығын төлеуден бас тартты және міндетті әскери қызметке қарсы болды – ол бұл наразылығын 1963 жылы міндетті әскери қызмет тоқтағанға дейін және барлық шақырылғандар босатылғанға дейін жалғастырды. Оның мүлігі сот орындаушыларымен тәркіленді және ол 1960 жылдардың басында табыс салығын төлеуден бас тартқаны үшін екі рет түрмеге қамалған. Осы уақытта 1950 жылдары ол Милфорд-Хейвендегі квакерлерге қосылды. Вальдо Уильямстың "Dail Pren" ("Ағаш жапырақтары") өлеңдер жинағы 1956 жылы Gwasg Gomer баспасында жарық көрді. Ол 1945 жылдан бері жарық көрген уэльс тіліндегі поэзияның ең көрнекті туындысы деп есептеледі. 1950 жылдары, досы Д.Дж. Уильямстың ықпалымен Вальдо Уильямс Plaid Cymru партиясын қолдады. 1959 жылғы жалпы сайлауда ол Plaid Cymru партиясынан Пемброкшир сайлау округінен кандидат болып түсті, ол дауыстардың 4,32 пайызын (2253) жеңіп алды. 1960 жылдардың соңында Вальдо Уильямс Фишгард, Пемброкширдегі Holy Name Catholic мектебінде 10-11 жастағы балаларға уэльс тілін оқытты. Ол өте әсерлі, құштар және ынталы мұғалім болған, ол ферма жануарларының ағаштан жасалған силуэттерін қолданған, олардың аттары уэльс тілінде бір жағына жазылған.

Waldo Goronwy Williams was born in Haverfordwest, Pembrokeshire, the third child of John Edwal Williams (1863–1934), headmaster of Prendergast primary school in Haverfordwest, and his wife Angharad Williams (1875–1932). His father spoke both Welsh and English, but his mother only spoke English, as did Waldo himself in his early years. In 1911 Waldo's father was appointed head of the primary school at Mynachlog ddu, Pembrokeshire. There Waldo learnt to speak Welsh. In 1915 his father moved again, to be head of Brynconin School, the primary school at Llandissilio, Pembrokeshire. Waldo was raised as a Baptist and baptised as a member of Blaenconin Baptist Chapel in 1921 at the age of 16. After attending the grammar school at Narberth, Pembrokeshire, Waldo studied at the University College of Wales, Aberystwyth, where he graduated in English in 1926. He then trained as a teacher: he taught in various schools in Pembrokeshire and the rest of Wales and England, including Kimbolton School, Huntingdonshire. He also taught night classes for the Department of Extra Mural Studies at the University College of Wales, Aberystwyth. In the 1920s and 1930s, Waldo was a friend and supporter of Willie Jenkins (Hoplas), one of the pioneers of the Independent Labour Party (ILP) and the Labour Party in Pembrokeshire. Willie Jenkins was a pacifist, who had been imprisoned as a conscientious objector in the First World War; he stood as Labour candidate for Pembrokeshire in four elections between 1922 and 1935. Waldo's famous poem "Cofio" (Remembering) was written in 1931 during a visit to Willie Jenkins's farm at Hoplas, Rhoscrowther, near Pembroke. Waldo married Linda Llewellyn in 1941. Her death in 1943 caused him anguish and distress. He never remarried. Later he would describe his two year marriage as "fy mlynyddoedd mawr" – "my great years". Waldo was a conscientious objector in the Second World War, which led to his dismissal from a headmastership. During the Korean War (1950–1953) he refused to pay his income tax on pacifist grounds as a protest against the war and forced military conscription – a protest he continued until compulsory military service ended in 1963 and all the conscripted had been released. His goods were sequestrated by bailiffs and he was twice imprisoned in the early 1960s for refusing to pay his income tax. Meanwhile in the 1950s he joined the Quakers at Milford Haven. Waldo Williams's volume of poetry Dail Pren (Leaves of the Tree) was published in 1956 by Gwasg Gomer. It has been described as the most outstanding work of Welsh language poetry published since 1945. By the 1950s, partly influenced by his friend D. J. Williams, Waldo Williams had become a supporter of Plaid Cymru. In the 1959 General Election he stood as a parliamentary candidate for Plaid Cymru in the Pembrokeshire constituency, winning 4.32 per cent (2,253) of the votes. In the late 1960s, Waldo Williams taught Welsh to children of 10–11 at the Holy Name Catholic School, Fishguard, Pembrokeshire. He is said to have been a mesmerising teacher, passionate and enthusiastic, who used wooden silhouettes of farm animals with their names painted in Welsh on one side.

Өлім және мұра

Уолдо Уильямс 1971 жылы Хаверфордвесттегі Сент-Томас ауруханасында қайтыс болды. Ол Лландиссилиодағы Блаенконин баптистік шіркеуінің зиратында ата-анасы және әйелі Линдамен бірге жерленді. Минахлог ддудегі балалық шағындағы үйіне жақын орналасқан Рос фахта оның еске алу ескерткіші бар. 2019 жылы Хаверфордвесттегі Уолдо Уильямс атындағы бастауыш мектеп оның құрметіне аталды. Ұлыбританияның Лондонындағы "Достар үйіндегі" Уолдо Уильямс бөлмесі оның атымен аталады.

Поэзия

Уолдо Уильямстың поэзиясы Уильям Вордсворт пен Уолт Уитменнен бастап, Уэльс әндеріне және цинганедд деп аталатын дәстүрлі Уэльс поэзиясының қатаң аллитеративтік өлшемдеріне дейін көптеген әсерлерді көрсетеді. Ол өлеңмен аймақтың өмірін және халқын жазып, жергілікті қауымдарға қызмет еткен бардд дилд дәстүрінде болды. Пресели тауларындағы шаруа қожалықтарындағы өзара көмекке негістелген, үйлесімді өмір салтын ол өзінің моральдық негізі деп қабылдады. Жастығында басынан өткен адамзаттың бірлігі туралы мистикалық аян оған терең әсер етті. Адамгершілікке толы жергілікті қауымдастыққа жатуы және адамдардың бейбітшілікте өмір сүруін қалауы оның поэзиясындағы тұрақты тақырыптар. Осы аян оның ең ұлы поэзиясын, соның ішінде "Mewn dau gae" (Екі егістікте, 1956) шығармасын, мүмкін оның ең бағалы туындысын шабыттандырды. Оның басқа да белгілі өлеңдері: "Cofio" (Еске алу, 1931), "Y tangnefeddwyr" (Бейбітшілдер, 1941), "Preseli" (1946) және "Pa beth yw dyn?" (Адам болу деген не? 1952).

Оның шығармаларының аудармалары

Уолдо Уильямстың өлеңдерінің маңызды жинағы Тони Конран аударған. Оның туындыларын бұрынғы Кентерберий архиепискобы Роуэн Уильямс та аударды және…

Ағылшын тіліндегі дереккөздер

Николас, Джеймс (1975). Уолдо Уильямс. Кардифф: Уэльс университетінің баспасы. Уильямстың өмірі мен шығармашылығына арналған жалпы кіріспе. Уильямс, Уолдо; Тони Конран аударған (1997). Бейбітшілдер: таңдалған өлеңдер. Тони Конранның параллель ағылшын тіліндегі аудармаларымен уэльс тіліндегі өлеңдер. Конранның Уолдо Уильямстың өмірі мен шығармашылығына кіріспесімен. Лландисұл: Гомер (1997). "Уильямс, Уолдо Горонви (1904–1971), ақын және пацифист", Роберт Рис (2017) Уэльс биографиялық сөздігі, Уэльс Ұлттық кітапханасы. Уэльс Ұлттық кітапханасының коллекциясынан Уолдоның фотосуреттерімен. The Waldo Williams Society, мазмұны Waldo's Life and Work бетінде; Ақын бетінде, Пацифист бетінде, Квакер бетінде, Саясаткер бетінде, Уолдоның әйелі Линда Ллевеллин бетінде, Олар айтқан нәрселер – Роуэн Уильямс, Джим Перрин, профессор М. Уинн Томас және Кэрол Руменс Уолдо туралы пікірлері бетінде, доктор Роберт Ристің Уолдо және Д.Д. Уильямс туралы лекциясы бетінде және Уолдоның өлеңдерінің үш ағылшын тіліндегі аудармасы: 'Between Two Fields', Роуэн Уильямс аударған, 'Remembrance' (Cofio) Алан Лллэйд аударған және 'Preseli', Уолдоның өзі аударған: барлығы 18 желтоқсан 2017 жылы алынды. Кристо, Д. М. Г. (2013) "Уолдо Уильямс Dail Pren (1956)". "Уэльс жазуы, саяси әрекет және қамауда болу". Palgrave Studies in Minority Languages and Communities. Palgrave Macmillan, Лондон. Басып шығарылды Онлайн.