Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Норвегиялық жазушы
Norwegian writer
Йохан Нордаль Брун Григ (1 қараша 1902 – 2 желтоқсан 1943) – норвегиялық ақын, романист, драматург, журналист және саяси белсенді. Ол көпке танымал жазушы және даулы қоғамдық тұлға болды. Екінші дүниежүзілік соғыста ол әскери тілші ретінде қызмет етті және Берлинге бомбалау миссиясы барысында қаза тапты.
Johan Nordahl Brun Grieg (1 November 1902 – 2 December 1943) was a Norwegian poet, novelist, dramatist, journalist and political activist. He was a popular author and a controversial public figure. He served in World War II as a war correspondent and was killed while on a bombing mission to Berlin.
Өмірбаян
Нордал Григ Норвегияның Берген қаласында дүниеге келген. Ол Питер Лексау Григтің (1864–1924) және Хельга Воланның (1869–1946) ұлы еді. Ол норвегиялық баспагер Харальд Григтің (1894–1972) ағасы және композитор Эдвард Григпен туыс болған. 1940 жылы актриса Герд Эгеде Ниссенге (1895–1988) үйленді. Ол Корольдік Фредерик университетінде (қазіргі Осло университеті) оқыды және кейде турист, ал кейде теңізші болып шетелге саяхат жасады. 1924 жылы Норвегия стипендиясын алғаннан кейін, Григ Англияның Оксфорд қаласындағы Уадхам колледжінде бір жыл тарих және әдебиет пәндерін оқыды. Григтің "Уадхам колледжінің капелласы" атты өлеңдерінің кем дегенде бірі оның сол жерде Сесил Дей Льюиспен бірге оқыған кезінде туған.
Nordahl Grieg was born in Bergen, Norway. He was the son of Peter Lexau Grieg (1864–1924) and Helga Vollan (1869–1946). He was the brother of Norwegian publisher Harald Grieg (1894–1972) and was distantly related to composer Edvard Grieg. In 1940, he married actress Gerd Egede Nissen (1895–1988). He studied at the Royal Frederick University (now the University of Oslo) and spent time travelling abroad, sometimes as a tourist and sometimes as a sailor. Receiving the 1924 Norway Scholarship, Grieg spent a year at Wadham College at Oxford, England, studying history and literature. At least one of Grieg's poems, "Kapellet i Wadham College" was inspired by his stay there, where he was a contemporary of Cecil Day Lewis.
Ақын, драматург және журналист
Григ 1922 жылы өзінің алғашқы поэзия кітабы «Omkring Kap det gode Haab»-пен дебют жасады, ол теңіздегі тәжірибесіне негізделген. «Skibet gaar videre» (1924) кітабы да осылай жазылған. Соңғысы теңізшілердің қатал өмір сүру және жұмыс жағдайларын ашқаны үшін қырқыс дау тудырды. 1927 жылы Григ Қытайда газет тілшісі болып жұмыс істеді, онда Гоминьдан мен коммунистер арасындағы азамат соғысын өз көзімен көрді. Сол жылы Григтің «En ung manns Kjaerlighet» және «Бараббас» пьесалары қойылды. Соңғысы Жаңа өсиеттегі Барабба кейіпкерінің заманауи революциялық интерпретациясы болды. 1929 жылы жарық көрген «Норвегия жүректерінде» атты өлеңдер жинағы елге және кедейлік пен қайыршылықтағы халқына деген терең махаббатын білдіріп, сыншылардың жоғары бағасын алды. 1935 жылы жазылған «Vår ære og vår makt» пьесасы Норвегияның Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде бейтараптық саясатын ұстанып, екі тараппен де сауда жасаған кезеңдегі норвегиялық теңізшілердің өмірін бейнеледі. Бұл туынды кеме жүргізу индустриясының теңізшілерді пайдалануына сын бағыттады. 1936 жылдан 1937 жылға дейін Григ «Veien Frem» журналын шығарды, ол бастапқыда белгілі жазушыларды қызықтыра білді, бірақ журнал Мәскеу процестеріне қатысты сталиндік позицияны қабылдағаннан кейін көптеген жазушылар одан қол үзді және журнал жабылды.
Grieg debuted in 1922 with his first book of poetry Omkring Kap det gode Haab, based on his seagoing experiences – as was Skibet gaar videre (1924). The latter book aroused controversy for its exposure of sailors' harsh living and working conditions. Grieg spent 1927 as a newspaper correspondent in China, where he witnessed firsthand the civil war between the Kuomintang and the Communists. The same year Grieg's plays En ung manns Kjaerlighet and Barabbas were produced. The latter was a modern revolutionary interpretation of New Testament character Barabbas. The 1929 poetry collection Norge i våre hjerter expressed deep love for his country and his people in their poverty and misery and attracted critical acclaim. His 1935 play Vår ære og vår makt depicted the lives of Norwegian sailors during World War I in which Norway remained neutral and traded with both sides. The work was an attack on the shipping industry's exploitation of seafarers. From 1936 to 1937, Grieg published the magazine Veien Frem, which initially succeeded in attracting prominent writers, but as the magazine adopted an increasingly Stalinist position relating to the Moscow Trials, most of them severed ties with it and it ceased publication.
Коммунизм
Кедейлер мен құдаланғандарға деген қайырымдылығы Григті Норвегия Коммунистік партиясына қосылуға жетеледі. 1933 жылдан 1935 жылға дейін ол Кеңес Одағында тұрды, онда кеңес сахнасы мен кино өнерінің тәсілдерін оқуға ресми түрде шақырылды.
Compassion for the poor and exploited led Grieg to join the Norwegian Communist Party. From 1933 to 1935, he lived in the Soviet Union, where he was officially invited to study the techniques of Soviet stage and film.
Екінші дүниежүзілік соғыс
Екінші дүниежүзілік соғыстың басталуы, әсіресе Германияның Норвегияны басып алуы Григті Сталиннің саясатына қарсы шығуға мәжбүр етті. 1939 жылы КСРО нацистік Германиямен Молотов-Риббентроп пактісін жасады және 1941 жылғы нацистік басқыншылыққа дейін әлемдегі коммунистерге ағымдағы соғысты "империалистік" соғыс деп қарауды және оған қатыспауды бұйырды. Григ — бейтарап емес, нацизмге қарсы тұрған және Норвегияның патриоты болды, ол 1940 жылы нацистік оккупацияға қарсы күреске белсенді түрде кірісті. 1939-40 жылдардың қысында Григ Финнмарктағы Норвегия армиясында орыс-фин соғысы кезінде бейтараптық күзетінде қызмет етті. 1940 жылы неміс әскерлеріне қарсы Норвегия кампаниясында қызметтен кейін, ол Норвегия корольдік отбасымен және ұлттық алтын қорымен бірге Ұлыбританияға қашып кетті.
The outbreak of World War II, and especially the German invasion and occupation of Norway, led Grieg to oppose Stalin's policies. In 1939, the Soviet Union signed the Molotov–Ribbentrop Pact with Nazi Germany and, until the 1941 Nazi invasion, instructed Communists worldwide to regard the ongoing war as an "Imperialist" war in which they should not take part. Grieg was a staunch anti Nazi and Norwegian patriot and committed himself in 1940 to the struggle against the Nazi occupation. In the winter of 1939–40, Grieg served in the Norwegian Army in Finnmark on neutrality guard during the Russo Finnish Winter War. In 1940, after serving during the Norwegian Campaign against German forces, he escaped to the United Kingdom aboard the same vessel that carried the Norwegian Royal family and the National Gold reserves.
Соғыс тілшісі
Британияда болғанда Григ Норвегия үкіметінің эмиграциядағы өкілдігінде қызмет етті және патриоттық радио бағдарламаларын дайындауға қатысты. Басқа соғыс тілшілері сияқты, ол оккупацияланған Еуропа үстінен операциялық миссияларға қатысты. Мұндай миссиялардың бірінде капитан шенімен қаза тапты.
Once in Britain, Grieg served the Norwegian government in exile, and participated in making patriotic radio programs. As with other war correspondents, he joined operational missions over occupied Europe. In the course of one of these he lost his life, carrying the rank of captain.
Соңғы тапсырма
1943 жылдың 2-3 желтоқсанына қараған түні Григ Берлиндегі одақтастардың әуе шабуылына куәгер болды. Ол 460 эскадрильясына, Корольдік Австралия әуе күштеріне (RAAF) қосылды, ол RAF Бинбрук базасында орналасқан. Григ Ланкастер Mk. III (сериялық нөмірі LM316, эскадрилья коды "AR H2") ұшқыш офицері А. Р. Митчеллдің (RAAF) экипажына қосылды. Берлин жақсы қорғалған қала болды. Ол елдің шығысында орналасқандықтан, экипаждар отын қоры мен төзімділігінің шегіне дейін сынап көруге мәжбүр болды. Ұзақ сапар оларды көптеген түнгі күрес ұшақтарының жолынан өткізді. 460 эскадрилья сол түні бес ұшағын жоғалтты, соның ішінде LM316 да болды. Бұл ұшақтарда 37 әуеші болған, бірақ олардың тек сегізі ғана аман қалды, және олардың ешқайсысы LM316 экипажынан емес еді. Аман қалғандар соғыстың қалған бөлігін тұтқын лагерінде өткізді. Григтен басқа, ұшақтың жеті экипаж мүшесі (төрт австралиялық және үш британдық) апатта қаза тапты. Григ сол түні атылып түскен жалғыз тілші де, жалғыз норвегиялық та емес еді. Григтің жерленген орны апаттан кейін анықталмады. 2000 жылдардың басында қабір Потсдам мен Берлин арасындағы тас жолдың астында деп есептелді. 2013 жылы журналист Асбьёрн Свартстад Григтің 1944 жылы Берлинде алғаш рет жерленгенін, содан кейін 1949 жылы Герштрасседегі Берлин Достастық соғыс қабірлері комиссиясының зиратына қайта жерленгенін айтты. Бұл жаңа ақпаратқа жауап ретінде Норвегияның Социалистік солшыл партиясының төрағасы Аудун Лисбаккен Григтің мәйітін қайта қазу және Норвегияның Берген қаласында қайта жерлеу керектігін мәлімдеді.
On the night of 2–3 December 1943, Grieg was one of several observers for an Allied air raid on Berlin. He was attached to 460 Squadron, Royal Australian Air Force (RAAF), which was based at RAF Binbrook. Grieg joined the crew of a Lancaster Mk. III (serial number LM316, squadron code "AR H2") captained by Flying Officer A. R. Mitchell, RAAF. Berlin was well defended. It lay in the east of the country, requiring crews to test the limits of their fuel supply and of their own endurance. The long journey took them over the ranges of many night fighters. 460 Squadron lost five aircraft that night, including LM316. 37 airmen had been on board these aircraft, but only eight survived, none of them from LM316. The survivors spent the rest of the war in a POW camp. In addition to Grieg, the seven crew members (four Australians and three Britons) were killed in the crash. Grieg was neither the only correspondent shot down that night, nor the only Norwegian. Grieg's burial place went unrecorded after the crash. In the early 2000s, the grave was believed to be located under a highway between Potsdam and Berlin. A new theory emerged in 2013, when journalist Asbjørn Svarstad stated that he believed that Grieg had been first buried in Berlin in 1944, and then exhumed and reburied at the Berlin Commonwealth War Graves Commission Cemetery at Heerstraße in 1949. In response to the new information, the leader of the Norwegian Socialist Left Party, Audun Lysbakken, declared that Grieg should be exhumed and reburied in Bergen, Norway.
Мұра
Грийг Норвегияда нацистік оккупацияға қарсы күресі үшін халық қаһарманы атанды. Грийг Норвегияда бүгінге дейін танымал, әсіресе фашизмге қарсы поэзиясы үшін. Соғысқа дейінгі дау-дамайлар оның соғыстағы ерлігімен қабығына жасырылды. Грийг ағылшын жазушысы Грэм Гриннің досы болды, ол 1980 жылы жарық көрген өмірбаянында Грийгтің өмірі мен соғыс жылдарындағы қызметінің әртүрлі жақтарын сипаттады. Екеуі 1931 жылы Гриннің Чиппинг-Кэмпдендегі шағын үйіне еш хабарсыз келген кезде танысты. 1945 жылы оның "Friheten" атты соғыс өлеңдерінің жинағы жарық көрді және норвегиялық поэзияның ең көп сатылатын жинағы болып қала берді. 1957 жылы Бергендегі "Den Nationale Scene" сахнасында Роар Бьоргтың (1912–1984) жасаған Грийгтің мүсіні ашылды. 1990 жылы Бергенде Эрлинг Гьелсвик жазған, ал Кнут Скодвин музыкасын жазған "Nordahl Grieg i våre hjerter" мюзиклі тұңғыш рет қойылды. 2003 жылы Нордаль Грийг қаза болған Кляйнмахновтағы жерге ескерткіш тас орнатылды. 2010 жылы Бергеннің Радал ауданында Нордаль Грийг атындағы орта мектеп ашылды.
Grieg became a hero in Norway because of his resistance to the Nazi Occupation. Grieg is still popular in Norway, especially for his anti fascist poetry. The pre war controversies in which he was involved were eclipsed by his war record. Grieg was a friend of English novelist Graham Greene, who wrote about various aspects of Grieg's life and wartime career in his 1980 biographical work Ways of Escape. The two met when Grieg turned up unannounced at Greene's cottage at Chipping Campden in 1931. In 1945, a collection of his war poems, Friheten, was published and remained a best selling Norwegian poetry collection. In 1957, a statue of Grieg by Roar Bjorg (1912–1984) was unveiled at Den Nationale Scene in Bergen. In 1990, the musical Nordahl Grieg i våre hjerter written by Erling Gjelsvik with music by Knut Skodvin, debuted in Bergen. In 2003, a memorial stone was unveiled at the site where Nordahl Grieg died in Kleinmachnow. In 2010, Nordahl Grieg High School was opened in the Rådal neighborhood of Bergen.