Чарльз Томас Ньютон: Британ археологі және Халикарнас мавзолейін ашқан адам

Кіріспе

Британдық археолог (1816–1894)

Сэр Чарльз Томас Ньютон (16 қыркүйек 1816 – 28 қараша 1894) – британдық археолог. 1887 жылы КЦБ орденімен марапатталды.

Өмір

Ол 1816 жылы Ньютон Дикинсон Хэнд Ньютонның екінші ұлы ретінде дүниеге келді, ол Клунгунфордтың (Шропшир) және кейіннен Бредвардиннің (Херефордшир) викарі болды. Ол Шрусбери мектебінде (сол кезде Сэмюэл Батлер басқарған) және Оксфордтағы Крайст-Черч колледжінде (17 қазан 1833 жылы тіркелген) білім алды. 1837 жылы бакалавр, ал 1840 жылы магистр дәрежесін алды. Оның досы және замандасы Джон Раскин "Præterita" еңбегінде айтқандай, студенттік кезінде Ньютон өзінің табиғи бейімділігін көрсетті. Германияда Винкельман бастаған классикалық археологияның ғылыми зерттеуі Англияда Ньютоннан лайықты жақтаушыны тапты. 1840 жылы ол отбасының қарсылығына қарамастан, Британ мұражайының көнеліктер бөлімінде көмекші болып жұмысқа орналасты. Сол кездегі музей жас адам үшін көп қызығушылық тудырмаған болуы мүмкін, бірақ бөлім әлі бөлінбегендіктен, Ньютон өз саласындағы салыстырмалы зерттеулердің кең ауқымын ұсынды. 1852 жылы ол Митиленде вице-консул болып тағайындалды, ал 1853 жылдың сәуірінен 1854 жылдың қаңтарына дейін Роста консул қызметін атқарды, оның міндеттерінің бірі – Леванттағы Британ мұражайының мүдделерін қорғау болды. 1854 және 1855 жылдары Лорд Стратфорд де Редклиффтен алған қаржымен ол Калимноста қазба жұмыстарын жүргізіп, Британ мұражайын маңызды жазулар жинағымен байытты. Келесі жылы ол ұзақ уақыттан бері армандаған мақсатына жете алды – Халикарнас мавзолейінің орнын анықтап, елге оның маңызды қалдықтарын қайтару. 1856–1857 жылдары ол мавзолейдің қалдықтарын тауып, өміріндегі ең үлкен археологиялық жетістігіне қол жеткізді. Оған парсы телеграфтарымен байланысты кейіннен атаққа ие болған Мёрдок Смит көмектесті. Ньютон ашқандарды "Халикарнастағы қазбалар тарихы" (1862–1863) еңбегінде, Р. П. Пуланмен бірлесіп жазған, және "Леванттағы саяхаттар мен қазбалар" (1865) кітабында сипаттады. Бұл еңбектерде басқа да маңызды табыстар туралы мәліметтер бар, әсіресе Бранхидеде, ол ежелгі уақытта қасиетті жолды көркейтін мүсіндерді тауып, Книдосте, Пуллан оның басшылығымен Книдос арыстанын тапты, ол қазір Британ мұражайында сақталуда. 1860 жылы ол Римде консул болып тағайындалды, бірақ келесі жылы Британ мұражайындағы грек және рим ескіліктерін сақтаушы жаңадан құрылған лауазымына қайта шақырылды. Ньютонның мұражайдағы қызметі маңызды жәдігерлерді жинақтаумен ерекшеленді, олардың көп бөлігі оның жеке ықпалымен немесе бастамасымен байланысты. Мысалы, 1864–1874 жылдар аралығында ол классикалық ескіліктерден кем дегенде бес маңызды жинақ сатып алуға қол жеткізді: Фарнезе, Кастелланидің екі үлкен сериясы, Пурталь және Блакас жинақтары, оларға арнайы гранттардан 100 000 фунт стерлингтен астам қаржы жұмсалды. Оның Леванттағы жұмысын, зерттеулер мен қазбалардың тікелей нәтижелерін мұражайға әкелуді, оның ізбасарлары мен достары жалғастырды: Роста Билиоти, Гиренеде Смит пен Порчер, Кипрде Ланг, Сицилияда Денис, Киренаика және Смирна айналасында, Приенада Пуллан, Ефесте Джон Черепаха Вуд – барлығы Ньютонның атынан тікелей жұмыс істеді. Оның ғалым ретіндегі еңбектері, көне заманның қалдықтарын зерттеу және редакциялау, төмендегі жазбаларының тізімінде тек шағын көрсетілген; оның қызметі жазумен ғана шектелмеді. 1855 жылы Лорд Палмерстон (Лидделлдің кеңесі бойынша) оған Оксфордтағы грек тілінің профессоры лауазымын ұсынды, ол Диан Гейсфордтың қайтысынан бос қалған еді, мақсаты Оксфордта классикалық зерттеудің жаңа саласында студенттер мектебін құру болды. Алайда, жалақысы номиналды болғандықтан, Ньютон бұл лауазымнан бас тартуға мәжбүр болды, содан кейін оны Бенджамин Джоуетт қабылдады. 1880 жылы Лондон университетінің колледжінде классикалық археология кафедрасы құрылды, және Ньютонға арнайы келісім бойынша оны музейдегі лауазымынмен қатар алып жүруге мүмкіндік берілді. Корольдік академияның антиквары ретінде ол жиі дәріс оқыды. Карьерасының соңғы кезеңінде ол үш ағылшын қоғамының жұмысымен тығыз байланысты болды, олардың барлығы оған өздерінің құрылуы мен табыстарының көп бөлігін тікелей немесе аздап қарыздар болды: Грек зерттеулерін насихаттау қоғамы, оның ашылу кездесуінде ол 1879 жылы маусымда төрағалық етті; Афинадағы британ мектебі, 1885 жылы ақпанда құрылды: және 1882 жылы құрылған Египеттік қазбалар қоры. 1889 жылы оған оның достары мен шәкірттері Карнарвон графының төрағалығымен, Боем жасаған мәрмәр портрет бюсті табыс етілді, ол қазір Британ мұражайының мавзолей бөлмесінде сақталуда; қордың қалдығы оның тілегі бойынша Афинадағы британ мектебімен байланысты студенттік стипендияны құруға бағытталды. 1885 жылы ол мұражай және академия лауазымдарынан кетті, ал 1888 жылы денсаулығының нашарлауына байланысты Йейтс профессоры лауазымын тастауға мәжбүр болды. 28 қараша 1894 жылы ол Маргейт қаласында қайтыс болды, ол 2 Монтаг Плейс, Бедфорд Сквердегі үйінен көшіп келген болатын.

He was born in 1816, the second son of Newton Dickinson Hand Newton, vicar of Clungunford, Shropshire, and afterwards of Bredwardine, Herefordshire. He was educated at Shrewsbury School (then under Samuel Butler), and at Christ Church, Oxford (matriculating 17 Oct. 1833), where he graduated B. A. in 1837 and M. A. in 1840. Already in his undergraduate days Newton (as his friend and contemporary, John Ruskin, tells in Præterita) was giving evidence of his natural bent; the scientific study of classical archaeology, which Winckelmann had set on foot in Germany, was in England to find its worthy apostle in Newton. In 1840, contrary to the wishes of his family, he entered the British Museum as an assistant in the department of antiquities. As a career the museum, as it then was, can have presented but few attractions to a young man; but the department, as yet undivided, probably offered to Newton a wider range of comparative study in his subject than he could otherwise have acquired. In 1852, he was named vice consul at Mytilene, and from April 1853 to January 1854 he was consul at Rhodes, with the definite duty, among others, of watching over the interests of the British Museum in the Levant. In 1854 and 1855, with funds advanced by Lord Stratford de Redcliffe, he carried on excavations in Kalymnos, enriching the British Museum with an important series of inscriptions, and in the following year he was at length enabled to undertake his long cherished scheme of identifying the site, and recovering for this country the chief remains, of the mausoleum at Halicarnassus. In 1856–1857, he achieved the great archaeological exploit of his life by the discovery of the remains of the mausoleum, one of the seven wonders of the ancient world. He was greatly assisted by Murdoch Smith, afterwards celebrated in connection with Persian telegraphs. The results were described by Newton in his History of Discoveries at Halicarnassus (1862–1863), written in conjunction with R. P. Pullan, and in his Travels and Discoveries in the Levant (1865). These works included particulars of other important discoveries, especially at Branchidae, where he disinterred the statues which had anciently lined the Sacred Way, and at Cnidos, where Pullan, acting under his direction, found the Lion of Knidos now in the British Museum. In 1860, he was named consul at Rome, but was the following year recalled to take up the newly created post of keeper of Greek and Roman antiquities at the British Museum. Newton's keepership at the museum was marked by an amassing wealth of important acquisitions, which were largely attributable to his personal influence or initiation. Thus in the ten years 1864 74 alone he was enabled to purchase no less than five important collections of classical antiquities: the Farnese, the two great series of Castellani, the Pourtales, and the Blacas collections, representing in special grants upwards of £100,000. Meanwhile, his work in the Levant, bringing to the museum the direct results of exploration and research, was being continued by his successors and friends: Biliotti in Rhodes, Smith and Porcher at Gyrene, Lang in Cyprus, Dennis in Sicily, in the Cyrenaica, and around Smyrna, Pullan at Priene, John Turtle Wood at Ephesus were all working more or less directly under Newton on behalf of the museum. Of his own work as a scholar in elucidating and editing the remains of antiquity, the list of his writings given below is only a slight indication; nor was this confined to writing alone. In 1855, he had been offered by Lord Palmerston (acting on Liddell's advice) the regius professorship of Greek at Oxford, rendered vacant by Dean Gaisford's death, with the definite object of creating a school of students in what was then a practically untried field of classical study at Oxford. The salary, however, was only nominal, and Newton was obliged to decline the post, which was then offered to and accepted by Benjamin Jowett. In 1880, however, the Yates chair of classical archaeology was created at University College, London, and by a special arrangement, Newton was enabled to hold it coincidentally with his museum appointment. As antiquary to the Royal Academy he lectured frequently. In the latter part of his career, he was closely associated with the work of three English societies, all of which owed to him more or less directly their inception and a large part of their success; the Society for the Promotion of Hellenic Studies, at the inaugural meeting of which he presided in June 1879; the British School at Athens, started in February 1885: and the Egypt Exploration Fund, which was founded in 1882. In 1889, he was presented by his friends and pupils, under the presidency of the Earl of Carnarvon, with a testimonial in the form of a marble portrait bust of himself by Boehm, now deposited in the Mausoleum Room at the British Museum; the balance of the fund was by his own wish devoted to founding a studentship in connection with the British School at Athens. In 1885, he resigned the museum and academy appointments, and in 1888 he was compelled by increasing infirmity to give up the Yates professorship. On 28 November 1894 he died at Margate, where he had moved from his residence, 2 Montague Place, Bedford Square.

Марапаттар

1874 жылы Ньютон Оксфорд университетінің Вурчестер колледжінің құрметті мүшесі, ал 1875 жылғы 9 маусымда сол университеттің D. C. L. дәрежесіне ие болды, LL. D. дәрежесін Кембридж университетінен, ал 1879 жылы Страсбург университетінен PhD дәрежесін алды. 1875 жылғы 16 қарашада «Ванна орденінің серігі» (C. B.) және 1887 жылғы 21 маусымда сол орденнің командирі (K. C. B.) атанды. Ол Франция институтының корреспонденті, Берлин археологиялық институтының құрметті директоры және Римдегі «Accademia dei Lincei» академиясының құрметті мүшесі болды.

Отбасы

1861 жылдың 27 сәуірінде ол көрнекті суретші Энн Мэриге үйленді, ол Джозеф Северннің қызы, өзі суретші және Джон Китстің досы, Ньютоннан кейін Римде оның ізін басқан адам; ол 1866 жылы олардың 74 Гоуэр-стрит, Блумсберидегі үйінде қайтыс болды.

Шығармалары

Ол Британ мұражайындағы Ежелгі грек жазбаларының жинағының редакторы болды (1874 ж. және одан кейінгі жылдар), сонымен қатар Британ мұражайының көптеген басқа ресми басылымдарының авторы; ескі өнерді зерттеу әдісі туралы трактат, 1850 ж.; Халикарнасс, Книд және Бранхидтегі қазбалар тарихы, 1862-1863 жж.; Левант аймалындағы саяхаттар мен жаңалықтар, 1865 ж.; Өнер және археология туралы мақалалар, 1880 ж.; және көптеген мерзімдік басылымдардағы мақалалар, олардың ішінде 1847 жылы «Классикалық мұражайда» жарияланған кесене туралы естелік ерекше атап өтілуі керек.