Кіріспе

Нантонг – Қытайдың оңтүстік-шығысындағы Цзянсу провинциясындағы префектура деңгейіндегі қала. Янцзы өзенінің солтүстік жағалауында, өзен сағасына жақын орналасқан. Нантонг – солтүстікте Янченгпен, батыста Тайчжоумен, оңтүстікте Сучжоу, Вуси және Шанхаймен (өзен арқылы), шығыста Шығыс Қытай теңізімен шектесетін маңызды өзен порты. 2020 жылғы халық санауы бойынша халқы 7 726 635 адамды құрайды, оның 3 766 534-і үш қалалық ауданнан тұратын салынған аумақта тұрады. 26 қыркүйекте 2004 жылы Нантонгте бірінші Дүниежүзілік қалалық даму форумы өтті. 2005 жылы Нантонгтың ЖІӨ өсімі 15,4%-ды құрады, бұл Цзянсу провинциясындағы ең жоғары көрсеткіш, ал 2016 жылы Нантонгтың ЖІӨ-сінің жалпы көлемі шамамен 675 миллиард юаньды құрады, бұл ел бойынша 21-орынға ие болды. Қала 1930 жылдардағы экономикалық төмендеуден, сондай-ақ 1930 және 1940 жылдардағы жапондық оккупациядан зардап көрсе де, Нантонг тоқыма өнеркәсібі үшін маңызды орталық болып қала берді. Теңіз портының тереңдігі мен ішкі су жолдарымен байланысының арқасында, ол Қытайдың соңғы экономикалық реформаларында шетелдік инвестицияларға ашылған 14 порт қаласының бірі болды.

География және климат

Шығыс Қытай теңізінің жағалауы Янцзы өзенінің дельтасына шөгінді жинауы арқасында шығысқа қарай үнемі кеңейіп келеді, сондықтан Нантонг пен теңіз жағалауы арасындағы қашықтық ежелгі замандағыдан артық болып келеді. 2021 жылдың мамыр айында қалаға күшті дауыл соқты, нәтижесінде 11 адам қаза тауып, 102 адам жарақат алды. Ресми органдардың мәліметінше, дауыл кезінде көптеген үйлер қирап, 3000-нан астам адам эвакуацияланды. Нантонг Қытайдың шығыс жағалауындағы көптеген қалалардың бірі болды. Нантонда ылғалды субтропиктік климат (Köppen Cfa) басым, және төрт анық маусым бар. Қыстары суық әрі ылғалды, ал Сібір антициклонынан туындаған суық солтүстік-батыс желдері түнде температураны нөл градустан төмен түсіруі мүмкін, бірақ қар жаууы сирек кездеседі. Жазда ыстық және ылғалды болады, көбінесе кенеттен жаңбырлар мен найзағайлар болады. Айлық орташа тәуліктік температура қаңтарда ең төмен, шілдеде ең жоғары болады, ал жылдық орташа температура құрайды. Маусым мен шілде айының басындағы plum rains (шұбатыр жаңбыр) жылдың ең жаңбырлы кезеңіне алып келеді.

Ежелгі дәуір

Шығыс Қытай теңізінің жағалауы Янцзы өзенінің дельтасына шөгінді жинауы арқасында шығысқа қарай үздіксіз кеңейіп келеді, сондықтан Нантонг пен теңіз жағасы арасындағы қашықтық ежелгі замандағыдан артық болып барады. Қазіргі Нантонг аймағы бұрын Көктем және күз кезеңінде У мемлекетінің бір бөлігі болған, бірақ б.з.д. 473 жылы Юэ мемлекеті тарапынан басылып алынған. Б.з.д. 334 жылы Чу мемлекетінің жаңа басқыншылығына ұшыраған Нантонг тұрғындары, Қытайды Цин мемлекеті бірінші рет біріктірген кезде тағы да билік ауысуын бастан өткерді.

Император дәуірі

Хан әулетінен Тан әулетіне дейін, қазіргі Наньтоң Янчжоуға бағынышты шағын қала-аудан болды. 958 жылға қарай, бұл қала-аудан Тонгчжоу ("Ашылу префектурасы", мүмкін Янцзы өзенінің сағасына жақын орналасқандықтан) деп аталған тәуелсіз префектура деңгейіне көтерілуге жеткілікті маңызға ие болды. Янчжоудың өсіп келе жатқан байлығы салдарынан Тонгчжоу 1368 жылы әкімшілік орталық ретінде қайтадан маңыздылығын жоғалтты. 1724 жылы Цинь әулеті тұсында Тонгчжоу қайтадан префектура мәртебесін алғанда, Пекинге жақын орналасқан тағы бір Тонгчжоу деген әкімшілік бөліммен шатасуды болдырмау үшін қазіргі атауы Наньтоң ("Оңтүстік Тонг") деп өзгертілді.

Қазіргі заман

Нантонг – Цинь әулетінің құлауынан кейін Қытайда заманауи қалаға айналған алғашқы орын және Қытайдың заманауи индустриясының берігі. Нантонгтың гүлденуі дәстүрлі түрде жақын теңіз жағалауындағы тұз өндірісіне, күріш және мақта егісіне, сондай-ақ мақта және жібек маталарын, әсіресе Нантонг көк каликосын өндіруге байланысты болды. Жергілікті мемлекет қайраткері және өнеркәсіпші Чжан Цзянь 1899 жылы Нантонгта алғашқы заманауи мақта фабрикаларын ашты. Одан кейін ол ұн, май, жібек өндіру, арақ жасау және машина жасау шеберханаларын қамтитын өнеркәсіптік кешен құрды. Ол кеме жүргізу желісін де құрды және Нантонгтың шығысындағы тұзды жерлерді мақта егісі үшін мелиорациялады. Осы тыракелдік еңбектің нәтижесінде 1911 жылы Нантонгты көпшілік "Чжан Цзяньнің патшалығы" деп атады. Республиканың алғашқы жылдары Нантонг арнайы әкімшілік аймағының құрамына Чонгмин округі кірді, ол қазір Шанхайдың бір бөлігі.

Тіл

Нантонг қаласы және оның алты округі (немесе округтік деңгейдегі қалалар) тілдік алуан түрлілікке бай, олардың ішінде маңызды Солтүстік У тілдерінің түрлері мен мандариннің өте ерекше диалектілері кездеседі (Нантонг диалектісін қараңыз). Нантонг қаласындағы адамдар стандартты мандарин немесе кез келген басқа диалекттен мүлдем өзгеше ерекше диалектте сөйлейді, сонымен қатар ол айналасындағы диалекттерден де айқын ерекшеленеді. Тонгчжоу, Хаймен және Цидоңның оңтүстік бөлігіндегі шамамен 2 миллион адам Ву тілінде сөйлейді, оның жергілікті түрі көбінесе "Qi hai Hua" (lang=zh hans) деп аталады, яғни Цидоң-Хаймен сөйлесімі. Бұл диалект көршілес Шанхай қаласының Чонгмин аралында қолданылатын диалектке ұқсас. Осы округтердің солтүстік бөлігіндегі адамдар "Тонгдун диалектісінде" сөйлейді. Ругао және Хайаньда басқа диалектілерде сөйлейді.

Туризм

Хао өзені, Нантонгтың «Зөңрөңгі алқасы» деп аталады, қаланы айнала қоршайды, жалпы ұзындығы – шамамен. Қаланың көптеген көрнекті жерлері осы өзеннің бойында орналасқан. Көрікті орындардың ішінде 110 метр биіктіктегі Лангшан («Құртым төбе») бар. Төбенің үстінде Су әулетінің монахына арналған будда ғибадатханасы орналасқан. Монахтың су перілеріне қарсы күші бар деген аңыз бар, сондықтан теңізшілер сапарларында одан қорғаныш тілейді. Сао Гонг Чжу ескерткіш ғибадатханасы 1557 жылы жапондық қарақшылардан қаланы қорғаған жергілікті батырдың құрметіне салынған. «Су бағы» деген мағынаны білдіретін Шуйхуйюань бақшасы Хуэй стилінде салынғандықтан, Қытайдың классикалық бақшаларының арасында ерекше болып табылады. Онда Тан әулетінің әйгілі ақыны Луо Бинванг, Наньсон әулетінің ұлттық батыры Вэнь Тяньсян және Цин әулетінің соңғы кезеңінің көрнекті ғалымы, сонымен қатар заманауи өнеркәсіпші және білімді қолдаушы Чжан Цзянь сияқты белгілі тұлғалардың қабірлері орналасқан.

Әкімшілік

Наньтун префектуралық деңгейдегі қаласы жеті аудандық деңгейдегі бөлімшелерді басқарады, оның ішінде үш аудан, үш аудандық деңгейдегі қала және бір аудан. Бұл бөлімшелер одан әрі 146 қалашық деңгейіндегі бөлімшелерге бөлінеді. Наньтун қаласының әкімшілік бөліністері:

Бөлімше Қытай (S) Пиньинь Пошталық коды Халқы (2020 жылғы санақ) Аумағы Тығыздығы
Чончуан ауданы 崇川区 Chóngchuān Qū 226000 1,516,013 564.1 2,687
Тонгжоу ауданы 通州区 Tōngzhōu Qū 226300 1,258,739 1,432 879.0
Хаймен ауданы 海门区 Hǎimén Qū 226100 991,782 1,138 871.5
Ауылдық Рудун ауданы 如东县 Rúdōng Xiàn 226400 880,006 2,252 390.8
Серіктес қалалар (аудандық деңгейдегі қалалар)
Цидун қаласы 启东市 Qǐdōng Shì 226200 972,525 1,714.59 567.21
Жугао қаласы 如皋市 Rúgāo Shì 226500 1,238,448 1,579 784.3
Хайань қаласы 海安市 Hǎi'ān Shì 226600 874,334 1,152 759.0

Барлығы: 7,726,635 9,802 788.3

Жойылған – Гаңчжа ауданы провинциялық деңгейдегі Гаңчжа экономикалық дамыту аймағына (Гаңчжа Цзинцзи Кайфа Қу – 港闸经济开发区) дейін көтерілді.

Ауа

Нантонның Синьдун халықаралық әуежайы Тунчжоу ауданындағы Синьдун кентінде орналасқан. Қала орталығынан солтүстік-шығысқа қарай 9,8 шақырым, ал Шанхайдан 120 шақырым қашықтықта орналасқан. Бұл әуежай Нантон және оған жақын аймақтарға қызмет етеді. 2014 жылы 2-терминалдың құрылысы аяқталды, бұл халықаралық рейстерге қызмет көрсетуге қарай жасалған маңызды қадам болды. Алғашқы халықаралық рейсі 2023 жылдың 26 мамырында Гонконгқа бағытталды.

Жол

Нантонда оңтүстікке қарай Янцзы өзенінен өтетін екі көпір бар. 2011 жылы аяқталған Чонгминь-Кыдоң Янцзы өзенінің көпірі G40 Шанхай-Шиань тас жолын Кыдоңнан Чонгмин аралына дейін жалғайды. 2008 жылы аяқталған Сутоң Янцзы өзенінің көпірі G15 Шэньян-Хайкоу тас жолын Нантоңнан Чаншуға дейін жалғайды және әлемдегі ең ұзын вантылы көпірлердің бірі болып табылады.

Темір жол

Нанкин Цидоң (Нингци) және Синьи Чансинг (Синьчан) темір жолдары Нантон префектурасының солтүстік-батыс бөлігіндегі Хайань қаласында қиылысады. 2020 жылы Хутоң Янцзы өзенінің көпірімен ашылған Нантон-Шанхай темір жолы оңтүстікке қарай Сучжоу және Шанхай қалаларымен байланыс құрады. Қазіргі таңда Нантонг темір жол вокзалы мен Хай'Ан темір жол вокзалы қаладағы ең көп пойыздарды қабылдайды. Нанкин Цидоң темір жолының Нантун темір жол вокзалынан шығысқа қарай бір ғана жол болғандықтан, электрлі пойыз қатынасы Нантун темір жол вокзалынан әрі қарай жүргізілмейді; Қидун темір жол станциясы күніне 4 рейспен "K" вагондарымен шағылысады. Хай'Аннан басталатын желі Рудун ауданын ұлттық темір жол желісімен байланыстырады, және күн сайын Нанкинге бағытталған пойыздар жөнелтіледі. Нантонг метрополитенінің бірінші желісі 2022 жылы ашылды.

Әлеуметтік қамқорлық институты

1906 жылы құрылған Наньтонг әлеуметтік қамқорлық институтын Чжан Цзянь бастапқыда жетімдер, қарттар және мүгедектерге арналған үй ретінде салған. Хаохе өзенінің жағасында орналасқан институттың аумағы 13,2 му (8800 м²) құрайды. Қазіргі таңда 79 қызметкер 170-ке жуық жетім, жесір және мүгедек балаларға, сондай-ақ 70 зейнеткерге күтім жасайды. 1952 жылдан бері Наньтонг әлеуметтік қамқорлық институты 16000-нан астам қарт, жетім және мүгедек балаларды қабылдады.