Кіріспе

Raon l'Étape (ʁɑ̃ letap немесе ʁaɔ̃ letap) – Францияның солтүстік-шығысындағы Grand Est аймағындағы Vosges департаментіндегі коммуна. Тұрғындары Раоннаистар деп аталады.

География

Раон-ль-Этап Лт=Плейн өзенінің сағасында, Мурте өзеніне құятын жерде орналасқан, ал Мурте – Мозель өзенінің саласы. Раон-ль-Этап көршілес Мюрте және Мозель департаментімен шекаралас болғандықтан, оны кейде "Вогеж қақпасы" (porte des Vosges) деп атайды. Қала салыстырмалы түрде жазық жерлер таулы аймаққа айналатын жерде жатыр: ғасырлар бойы таулар франкофондық Франция мен Эльзас (бұрынғы империяның Вогеж ар жағындағы батыс бөлігі) арасындағы саяхатшылардың жолдарын шектеді. Сондықтан Раонның орны көптеген ғасырлар бойы бейбіт уақытта тауарлар, ал соғыс уақытында әскерлердің қозғалысына ықпал ету үшін маңызды болды. Сен-Ди-де-Восге оңтүстік-шығыста, ал Нанси солтүстік-батыста орналасқан, екеуі де RN59 ұлттық жолымен байланысады, оның көп бөлігі соңғы жылдары жартылай автожол деңгейіне жеткізілді. Елі арқылы сапарласаңыз, Эпинал оңтүстік-батысқа қарай орналасқан. Шағын қалашық орманмен оралып, коммуналдық аумақтың шамамен 60% -ын құрайды. Қала қағаз өндіру, тас карьерлері, инженерлік, пластик, тоқыма, киім және телекоммуникация сияқты көптеген салаларда ұзақ тарихқа ие. Бұл сонымен қатар айналасындағы коммуналар үшін маңызды сауда орталығы, әсіресе сенбі күні таңертең, өйткені сенбі күні базар болады.

Атауы

Коммунаның бұрынғы атауы "Равон" болды, бұл жергілікті диалектте өзендердің қосылған жерін білдіреді. "Étape" сөзі "Тейп" сөзінен туындаған, ол аумақтан өту құқығын білдіретін атау еді. Бұл құқық саудагерлерге, өзенмен немесе оған жақын жолмен тауарларын тасымалдау үшін, жол ақысы төлеу шартымен берілген.

Мюрте өзенінің екі жағындағы екі елді мекен

Ескі ауыл XIII ғасырда «Шамп-де-Руа» деген жерде, Плейн және Мюрте өзендерінің қосылған жеріне жақын құрылған. Бұл жер Moyenmoutier аббаттығының аумағына кірді. Лотарингия герцогтары тауға қарай тұз бен бидай тасымалын бақылап, «Саульние жолы» арқылы «қорғау салымын» енгізді – бұл Селестат және Саальс қалаларына қарай таулар арқылы өтетін маңызды сауда жолы еді. Раонның құрылуы экономикалық мақсаттарына жетті, сол кезде Еуропа бойынша өсіп келе жатқан саудагерлер тобын тартты. Кішкентай қалада Бомонт заңының қолданылуы саудагерлерге еркіндік берді, сауда үшін келісімшарттық негіз жасады. Географиялық орны да екі кеме жүретін өзеннің болуымен саудаға қолайлы болды, ал герцогтардың берген жеңілдіктері мен бекіністердің нығайтылуы және әскери гарнизонның сақталуы экономикалық табысқа кепілдік берді. Өзеннің сол жағалауында Ла-Нёввиль ауылы орналасқан, ол XII ғасырда Лотарингия герцогының қолдауымен және Этиваль аббаттығының қару-жарағымен құрылған. Ла-Нёввиль порты арқылы өңделген және қара шикі ағаштарды өзен арқылы экспорттауға мүмкіндік болды. Шағын қала тез өсіп, байыды, ал ақ монахтар қарапайым өмірге қайта оралды, ал герцогтардың әкімшілігі өзеннің арғы жағында Раон-л'Этапты құруға кірісті, бұл тауларға және одан әрі Империяға қарай маңызды Саульние жолы арқылы тасымалды жеңілдетті. XIV ғасырда Ла-Нёввильде монахтардың әсері төмендеді, өйткені кішкентай қала мен оның маңызды порты герцогтардың толық бақылауына көшті, ал тұрғындар Раон-л'Этаптың ықпалына қарсы тұрды. Екі қала да XIX ғасырға дейін өзенмен бөлініп, бірнеше мың халқы болды, бірақ XVII ғасырдың соңында олар солтүстік-шығыстағы таулардағы Сен-Диеден үлкен болды. 1864 жылы сол жағалау, яғни Ла-Нёввиль, Нансиден теміржол желісіне қосылды. Теміржол индустрияландыруға әкелді, сонымен қатар өзен арқылы ағаш тасымалын тоқтатты, бұл кішкентай портының дамуына көптеген жылдар бойы үлкен үлес қосты. Қызығы, Раон-л'Этаптың беделі Ла-Нёввильге қарағанда көбірек пайда әкелді: туризм Францияда XIX ғасырдың соңында дамыды, ал көрікті ортағасырлық көшелері бар ескі оң жағалау қаласы қарқынды дамыған өнеркәсіптік және коммерциялық ортасының орнын басатын ерекше сүйкімділік ұсынды. Бүгінгі коммуна 1947 жылы Ла-Нёввиль мен Раон-л'Этаптың бірігуінен құрылды. Олардың стратегиялық орны екі қаланың да Екінші дүниежүзілік соғыста қатты зардап шегуіне себеп болды, ал қалған тұрғындар Швейцарияның Қызыл Крестінен, әсіресе соғыстан кейінгі жылдары гуманитарлық көмек алды. Ла-Нёввильдің әрекеттік мэрі, Капель есімді адам, экономикалық қиындықтар кезінде жеке мэрияны қайта құрудың қажеттігіне күмәнданды, өйткені Раон-л'Этаптың мэриясы оң жағалаудағы азайып кеткен халыққа қарағанда тым үлкен болып көрінді. Коммуналарды біріктіру туралы ұсыныс негізінен қауымдастықтың жағдайына байланысты экономикалық себептермен туды: жауапты кеңестер мен префект көндірілді және бұрынғы бәсекелес коммуналардың бірігуі орын алды. Екі коммунаның негізін қалаушылары оларды толықтыратын елді мекендер ретінде қарастырғанмен, ұзақ ғасырлар бойындағы бәсекелестік оңай жеңілмеді, ал өзеннің екі жағалауы әлі де өздерінің жеке тарихын бағалайды.

Отыз жылдық соғыс 1618-1648 жылдар

XVI ғасырдың соңғы онжылдықтары мен XVII ғасырдың бірінші жартысы Лотарингия және Еуропаның көп бөлігі үшін ерекше қиын кезең болды. Ауа райы орташадан да нашар немесе сәтсіз егін жинауға себеп болған сияқты, ал Отыз жылдық соғыс қорқынышты оқиғалар тізімін ашты, әсіресе Франция мен Империя сияқты екі үлкен құрлықтық держава арасында қиыстыққан Лотарингия сияқты аймақтарда. Жергілікті әскерлер де, олардың ізінен келген мүліктен айырылған адамдар да зорлық-зомбылық, тонау және өлім жазаларын көрсетті. Швед әскерлері, француздармен бірігіп, Герцог Карл IV тұсында Лотарингияда ерекше қатыгездік танытты. Осы кезеңде Раон қабырғалары алдында екі шайқас болды. 1635 жылғы бірінші шайқаста, жақында жеңілген Лотарингия герцогының әскері француз кавалериясына қарсы шықты: осы жолы Лотарингия жеңіске жетті. Бірақ 1636 жылы Лотарингия әскері мен олардың одақтастары жеңіліске ұшырады. Сол жылы француз патшасының бірінші министрі Ришелье, австриялықтардың қарсылығын барынша азайтуға тырысып, Лотарингиядағы барлық қамалдарды, ғасырлар бойы Раонға қарап тұрған Борегард қамалын да бұздырды. Барлық өткен әскерлер мен кезекті шайқастар руин мен құлпыруды қалдырды. Жергілікті экономика құлдырады: аштық пен оба індеті тарады. Лотарингияның қалпына келуі баяу болды. Статистикалық мәліметтерде көптеген адамдардың жоғалып кеткені көрсетілген. Тіпті 1710 жылы Раон үшін жасалған халық санағында бар болғаны 194 адам тіркелді.

Француз төңкерісі және оның салдары 1789-1800 жылдар

Көбінесе, Француз революциясының зорлық-зомбылыққа толы және қиратушылық көріністері мен одан кейінгі Наполеон соғыстарының шайқастары Лотарингиядан шалқап жатты, бірақ аймақ экономикалық құлдыраудан және әскерге шақырылуға жарамды жастағы ерлердің жұмылдырылуынан зардап шекті. Франция бойынша жүзеге асырылған әкімшілік реформалар, бұрынғы тәртіпте (ancien régime) елді ұзақ уақыт бойы басқарып келген шіркеу мен мемлекет арасындағы одақты біржола тоқтатып, билікті азаматтық мемлекетке берді.

Франко-пруссия соғысы

1870 жылы 2 қыркүйекте Наполеон III-тің француз императорлық әскері Седан шайқасында жеңілгеннен кейін, және Вогез аймағында оңтүстікке қарай жау әскерлерінің шабуылына тап болғандықтан, қарсылық жылдамдықпен ұйымдастырылды. Гард Мобильдерінің және ретсіз партизан отрядтарының түрлі топтары қаруға көтерілді. 1870 жылы 20 қыркүйекте Плейн аңғарында Лажюс деген кішкентай елді мекенде болған шайқаста бірнеше жауынгер қаза тапты. Аймақта 1870 жылдың соңғы айларында және одан кейін де түрлі шайқастар, ұсақ шайқастар және басқа да оқиғалар болды, соның ішінде азаматтық тұрғындарды тұтқынға алып, ату оқиғалары да орын алды. Ең маңызды шайқас 1870 жылы 6 қазанда Ла-Салле – Номпателизе учаскесінде (кейін осы шайқас осы атпен танылатын болады) Эпиналға қарайтын тау жолындағы өткезде болды. Бұл шайқаста генерал Дегенфельд басқарған Баден бригадасы жеңіске жетті. 1871 жылы 10 мамырда Франкфуртта бейбіт келісімге қол қойылғаннан кейін Раон қаласына 9-шы Помераниялық полкінің батальоны гарнизон ретінде орналасты. Олар бастапқыда азаматтардың үйлеріне орналастырылды, кейіннен 1871 жылдың желтоқсанының соңында құрылысы аяқталған казармаға көшірілді. 1872 жылы 14 қарашада Помераниялықтардың орнына ханзада Альбрехттің 73-ші полкінің 2-ші батальоны, яғни Гановерлік фузилер келді. Олар Raon l'Étape қаласын азаматтық билікпен бірлесіп, ешқандай үлкен оқиғасыз басқарды. Дегенмен, қала 33,840 франк көлемінде қаржылық үлесімдер / өтемақы төлеуге міндетті болды. 1873 жылы 30 шілдеде оккупация аяқталды және неміс әскерлері Баккараға және Нансидің солтүстігіндегі жаңа франко-неміс шекарасына қарай шегінді. Әскерлердің кетуі Раон қаласында үлкен қуаныш пен той-думанға себеп болды.

Спорт

US Raon l'Étape қалада орналасқан.

Тұлғалар

1942 жылы Раонда Жак Ширак кезеңінде танымал болған голлистік саясаткер Ален Деваке дүниеге келді. Әнші Ален Шнайдер де Раонда туған. 1759–1842 жылдары Француз революциясынан кейін саясаткер ретінде көзге түскен және 1814 жылы Бурбон монархиясы қайта орнатылғаннан кейін (Швейцарияға) жер аударылған Жозеф Жюльен Суэ 1759–1842 жылдары Раонда дүниеге келді. 1830 жылғы революциядан кейін, бұрынғы патшаны өлтіруге қатысқан адамның ұлы "буржуазиялық" патша болып сайланғаннан кейін оған елге оралуға рұқсат берілді. Суэ Нансиде қайтыс болды.