Кіріспе

Шекаралық инвестициялар мен сауданы қолдайтын экономика

Ашық экономика – бұл тек ішкі факторлар ғана емес, сонымен қатар басқа елдердің ұйымдары тауарлар (тауарлар мен қызметтер) саудасына қатысатын экономика түрі. Сауда басқару тәжірибесімен алмасу, технологияны беру және тауарлар мен қызметтердің басқа да түрлерін қамтуы мүмкін. Алмасуға келмейтін кейбір ерекшеліктер де бар; мысалы, бір елдің теміржол қызметін екінші елге қызмет алу үшін ұсынуға болмайды. Бұл халықаралық сауда мен қаржы жүргізілмейтін жабық экономикадан өзгеше. Тауарларды немесе қызметтерді шетелге сату экспорт деп аталады. Шетелден тауарларды немесе қызметтерді сатып алу импорт деп аталады. Экспорт және импорт жиынтығын «халықаралық сауда» дейміз.

Артықшылықтары мен кемшіліктері

Ашық экономикасы бар ел азаматтары үшін бірнеше экономикалық артықшылықтар бар. Басты артықшылығы – азаматтар-тұтынушылар таңдау үшін әлдеқайда көптеген тауарлар мен қызметтерге қол жеткізе алады. Сонымен қатар, тұтынушылар үнемдеген ақшаларын ел шегінен тысқары жерлерге инвестициялауға мүмкіндік алады. Ашық экономиканың экономикалық кемшіліктері де бар. Ашық экономикалар басқа елдерге тәуелді болып келеді, бұл оларды белгілі бір болжаусыз тәуекелдерге ұшыратады.

Тарих

Ашық экономика идеясы жаһандану идеясымен байланысты. Адамдардың, кәсіпорындардың және үкіметтердің барлық елдер мен континенттерде бір-бірімен байланысып, өзара әрекеттесуі – ашық экономика идеясымен тікелей байланысты процесс. Осы идеологияларға бір мезгілде әсер еткен бірнеше тарихи оқиғалар бар. Мысалы, Шығыс Азияны Таяу Шығыс және Еуропамен байланыстырған Жібек жолы. Тағы бір мысал – Бірінші және Екінші дүниежүзілік соғыстар сияқты жаһандық соғыстар, олар елдер арасында одақтар мен серіктестіктер құруға әсер етіп, оларды экономикалық тұрғыдан байланыстырды. Ашық экономикаға саяси көзқарастар да ықпал етеді. Экономикалық ашықтық, саяси-экономикалық тұжырым ретінде 19 ғасырда қалыптасты және екі түрлі ой-пікір мектебімен сипатталады. Ашық экономикаға қарсылар оның бәсекелі табиғаты ұлттық экономиканы әлсіретуі мүмкін деп санайды, ал ашық экономиканы қолдайтындар экономикалық ашықтықтың саудаға жағымды әсер ететініне, жұмыс орындарының өсуіне және экономикалық мүмкіндіктердің артуына ықпал ететініне сенімді.

Қорытынды

Егер елде ашық экономика болса, онда сол елдің кез келген жылы жұмсаған қаржысы оның тауарлар мен қызметтер өндірісіне тең болуы міндетті емес. Ел шетелден қарыз алып, өндіргенінен көп ақша жұмсауы мүмкін, немесе өндіргенінен аз жұмсап, қалғанын шетелдіктерге бере алады. 2014 жылға дейін толық жабық экономика болған емес.