Кіріспе

Англия шіркеуінің Халифакс шіркеуі, Батыс Йоркшир, Англия.

Халифакс шіркеуі – Англияның Батыс Йоркшир, Кальдердейл қаласындағы Халифакс шіркеуі. Шіркеу Әулие Иоанн Баптистқа арналған. Қаланың қауымдық шіркеуі, 2009 жылы министрлік мәртебесі берілді. Халифакс шіркеуі – Батыс Йоркшир графтығында осы құрметті атаққа ие болған үш шіркеудің бірі; қалған екеуі – Дьюсбери және Лидс шіркеулері. Бұрынғы нормандық шіркеу орнында салынған Халифакс шіркеуі 15 ғасырда тұрғызылған, бірақ Рокби және Холдсворт капеллалары шамамен 1530 жылға дейін аяқталмаған. Органды 1763 жылы Джон Снетцлер жасап, 1766 жылы орнатқан. Шіркеудің тағы бір ерекшелігі – ортағасырлық крещение тағының жабыны, Якоб стиліндегі орындықтар және 19 ғасырдың күнделік жазушысы Энн Листердің қабір тасы.

Тарих

Бұл жердегі алғашқы шіркеу шамамен 1120 жылы салынған деп есептеледі және оны Леуес монастырының клюнийлік монахтары иеленген және басқарған. Осы шіркеудің тас қалауының бір бөлігі қазіргі ғимарат құрамына енген, ең айқын мысалы – басты ғимараттың солтүстік қабырғасындағы және басқа жерлердегі оюлы шеврон тастар. Солтүстік қабырғаның бір бөлігі нормандық шіркеудің оңтүстік қабырғасы болған деген болжам бар. Сондай-ақ, ерте ортағасырлық бірнеше қабір қақпақтары сақталған. Шіркеу мұнарасының құрылысы 1440 жылдары басталды, аяқталуы үш онжылдыққа созылды, өйткені 1482 жылы құрылыс жұмыстары жалғасып жатқан. Бұрынғы викарийлер Уильям Рокеби мен Роберт Холдсворттың қаражатымен салынған Рокеби және Холдсворт капеллалары 1530 жылы аяқталды. Уильям Рокебидің жүрегі мен ішегі оның өсиеті бойынша капелласының астына жерленген. Якобин стиліндегі орындықтар – Мистердің ерекше белгісі, олардың көпшілігі 1633-1634 жылдар аралығында жасалған. Орталық дәлізден 1539-40 жылдары қайтыс болған Джон Уотерхаузға арналған ескерткіштің мыс қаптамасының қалдықтары табылды. 1634 жылы қайтыс болған Ричард Сандерлендтің гербы тағы бір орындыққа бекітілген. Мұнараның ішкі солтүстік қабырғасындағы тақтаға ілген бірнеше ескі атау тақтайшаларын көруге болады, ең көнесі 1615 жылғы және онда «Бұл орындық Галифакстың Роберт Фишерінің қаражатымен жасалған» деп жазылған. Ортағасырлық боялған шынының шағын бөлігі жоғарғы батыс терезеде сақталған, ол 19 ғасырдың ортасында басқа терезелерден алынып қойылған. 17 ғасырда қалада белгілі болған пуритандар «бейнелері» бар боялған шыныны жамандық деп санаған. Комонвелт кезеңінде (1649–1660 жж.) ерекше дизайндағы көптеген қарапайым шыныдан жасалған терезелер орнатылды, оларға миссис Дороти Уотерхаус төлеген. Кейіннен олардың көпшілігі Виктория дәуіріндегі боялған шынымен ауыстырылды, бірақ 1958 жылы сақталғандары мұқият қалпына келтірілді. Сол кезде ғибадатхананың әр жағында үш-үштен терезе болған, ал қазір оңтүстік жағында бесеу, ал солтүстік жағында біреу ғана бар. Мұнарадағы батыс жақтағы үлкен терезе – 1657 жылғы Комонвелт терезесінің 19 ғасырдың соңындағы қайта құрауы, бірақ онда түпнұсқа элементтер жоқ. Шіркеудің шығыс жақтағы үлкен терезесінде Исаның айқышқа асылуы мен қайта тірілуі бейнеленген, ол 1856 жылы аяқталған. Бұл жұмыс Джордж Хедгеландқа (1825–98) тиесілі, ол 1851 жылғы Ұлы көрменің боялған шынылары үшін бірінші жүлде алған дизайнға негізделген. Шіркеудегі қалған шынылар да Виктория және Эдвард дәуірлеріне жатады. 1878 және 1879 жылдары викарий Фрэнсис Пигу (1875–88) бастамасымен және Джордж Гилберт Скотт пен оның ұлы Джон Олдрид Скотттың басшылығымен шіркеудің ішкі жағына толыққанды қайта жөндеу жүргізілді. Бұл жұмысқа галереяларды алып тастау, еден деңгейін өзгерту және ішкі қабырғалардан гипсті алып тастау кірді. 1983 жылы тағы бір қайта құру жобасы жүзеге асырылды, онда кеменің шығыс жағындағы орындықтар алынып тасталды және кеме алтаріна платформа орнатылды. Мыңжылдық қарсаңында, апелляциядан кейін, Виктория дәуіріндегі орындықтар шіркеудің батыс жағынан алынып тасталды, бұл ашық қабылдау аймағын құру үшін, жабдықталған ас үймен бірге жасалды. 2007 жылдың 31 наурызында шіркеуде 1-ші батальонның туы, Веллингтон герцогінің полкінің (Батыс атпен жүру) ресми туы салтанатты түрде орнатылды. Туды алып жүрген топ, 40 сарбаздан құралған екі эскортпен қалалық әкімшіліктен Галифаксқа қарай марш жасады, ал олардың алдында полк барабаншылары мен ауыр кавалерия және Камбрей тобы жүрді. Мистердің аумағында әскерлерді сол кездегі Галифакс мэрі Колин Стоут және Батыс Йоркширдің лорд-лейтенанты Ингрид Роско тексерді. Шіркеуге 2009 жылдың 23 қарашасында министрлік мәртебесі берілді.

Ерекшеліктері

Шрифт жапқышы орта ғасырлардан жетіп келген ерекшелік және Англиядағы ең көрнектілерінің бірі саналады. Тас қасық та XV ғасырдың немесе одан бұрынғы кезеңнің туындысы болуы мүмкін. 1879 жылға дейін шрифт пен жапқыштағы бояу іздері байқалған, ал ол бір кезде әсем алтынмен жалатылған. Бұл жапқыш бастапқыда шрифтте сақталған, емдік қасиеттері бар деп есептелген шомылу суын ұрлаудан қорғау үшін арналған. Қасиетті орынның ағаш седилиясы XV ғасырға дейін сақталып келген және 1879 жылы қайта жаңартылған. Олардың құрамында үш мизерикорд бар, және Генрих VIII-нің монастырларды таратуынан кейін Кирксталл сияқты жақын жердегі аббаттықтардан әкелінген болуы мүмкін. Хош кісінің орындықтарының астында, соның ішінде Жасыл Адам бейнесі салынған, тағы алты XV ғасырлық мизерикорд орналасқан. Батыс қабырғасында, мұнараның жанында бұрынғы пасторлар мен викарийлердің тізімі ілулі тұр. Олардың ең белгілілері – кейіннен Кентербери архиепископы болған Хуберт Уолтер және Дублин архиепископы болған Уильям Рокеби.

Ағза

Шіркеуде 1766 жылы орнатылған, Джон Снетцлер жасаған орган бар. Орган 19-шы және 20-шы ғасырларда бірнеше рет кеңейтілді, ал 1928 жылы Дархем қаласындағы Харрисон және Харрисон компаниясы оны толыққанды қайта жаңартып шықты. Қазіргі аспапта Снетцлердің жұмысының аз ғана бөлігі сақталған.

Органисттердің тізімі

DateNameӨткен / Келесі лауазымы1766Уильям Гершель, кейіннен Бат қаласындағы Октагон шіркеуінің органшысы 1766–1819Томас Стопфорд, бұрын Хей шіркеуінің органшысы 1819–1834Джон Холдсворт 1835–1838Роберт Шарп 1838–1862Джозеф Генри Фробишер 1862–1868H. Э. Мур 1868–1882Жохан Варли Робертс, кейіннен Оксфордтағы Магдален колледжіндегі Informator Choristarum 1882–1883Фред Бентли 1883–1884T. Т. Лиддл 1884–1897W. Х. Гарланд 1897Жорж Миллиган 1897–1911F. de G. English 1911–1915Джозеф Соар, кейіннен Сент-Дэвид соборының органшысы 1915–1924F. de G. English 1924–1929Томас Э. Пирсон, бұрын Армлидегі Сент-Бартоломей шіркеуінің органшысы 1929–1937Регинальд Тустин Бейкер, кейіннен Шеффилд соборының органшысы 1937–1939Кеннет Ф. Малкольмсон, кейіннен Ньюкасл соборының органшысы 1939–1941Вернон Родс 1941–1963Шаклтон Поллард 1963–1965Роберт Смит 1965–1968Нил Уэйд 1968–1970Сирил Бейкер 1971–2010Филипп К. Тордофф 2010–2015Крис Браун 2015 – қазірге дейін Грэм С. Грибин