Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1966 жылғы француз негізгі ұрыс танкі
1966 French main battle tank
AMX 30 – Ateliers de construction d'Issy les Moulineaux (AMX, кейін GIAT) ұйымы жасаған және 1966 жылдың тамызында француз армиясына алғаш рет тапсырылған негізгі ұрыс танкісі. Бірінші бес танкі сол жылдың тамызында 501-ші танк полкіне берілді. AMX 30B өндірістік үлгісінің салмағы ауыр болды және қозғалғыштығын арттыру үшін қорғаныс қабілетінен бас тартылды. Француздар, танкті соңғы танкқа қарсы қауіптерден қорғау үшін тым көп броня қажет деп есептеді, бұл танктің маневрлеу қабілетін төмендетті. Қорғауды көліктің жылдамдығы және 2,28 метр биіктігін қоса алғанда, ықшам өлшемдері қамтамасыз етті. Онда 105 мм-лік зеңбірек орнатылған, ол "Obus G" деп аталатын, сол кездегі жетілдірілген танкіге қарсы жарылғыш (HEAT) оқ-дәрісін атты. "Obus G" оқ-дәрісіндегі негізгі зарядтан шарлы подшипниктермен бөлінген сыртқы қабық, зеңбірекпен айналу арқылы оқтың тұрақтана беруіне, ал оқ-дәрінің ішіндегі жарылғыш бөлігінің айналмауына мүмкіндік берді, бұл жарылыс күшін бұрмаламас үшін қажетті шарт еді. HS 110 дизельді қозғалтқышы қозғалғыштықты қамтамасыз етті, бірақ проблемалы беріліс қорабы танктің өнімділігіне кері әсер етті. 1979 жылы беріліс қорабындағы мәселелерге байланысты француз армиясы танк паркін AMX 30B2 стандартына дейін жаңғыртуды бастады, бұл жаңа беріліс қорабын, жақсартылған қозғалтқышты және жаңа OFL 105 F1 қанатты тұрақтандырылған кинетикалық энергияны тебуші оқты енгізуді қамтыды. AMX 30 өндірісі бірнеше түрлеріне дейін кеңейтілді, соның ішінде AMX 30D брондалған құтқару машинасы, AMX 30R танкке қарсы зеңбірек жүйесі, көпір салу машинасы, "Плутон" тактикалық ядролық зымыран ұрғыш құрылғысы және жер-әуе зымыран ұрғыш құрылғысы. Оған дейін француз армиясында соғыстан кейінгі екі орта танк жасалған. Біріншісі – ARL 44 – уақытша танк болды. Оның орнына келген AMX 50 танкісі 1950 жылдардың ортасында M47 Patton танкісін қабылдау үшін тоқтатылды. 1956 жылы Франция үкіметі Батыс Германия және Италиямен бірлесіп, стандартталған танкты жасау үшін ынтымақтастық бағдарламасына қатысты. Үш ел жаңа танктың ерекшеліктері туралы келісімге келді, Франция мен Германия оларды сынап, екеуінің де жақсыларын біріктіру мақсатымен ерекше прототиптер бойынша жұмыс бастады, бірақ Германия жаңа француз танк зеңбірегін қабылдамауға шешім қабылдағандықтан және Франция өндірісті 1965 жылға дейін кейінге қалдыратынын мәлімдегендіктен бағдарлама сәтсіз аяқталды. Нәтижесінде екі ел де өз прототиптеріне негізделген танктарды қабылдауға шешім қабылдады. Германияның танкысы Leopard 1 болды, ал француз прототипі AMX 30 болды. 1969 жылдың өзінде AMX 30 және оның түрлеріне Грекия тапсырыс берді, одан кейін Испания (AMX 30E) тапсырыс берді. Келесі жылдары AMX 30 Сауд Арабиясына, Венесуэлаға, Катарға, Біріккен Араб Әмірліктеріне, Кипрге және Чилиге экспортталды. Өндіріс аяқталған кезде AMX 30 және оның түрлерінің 3,571 данасы жасалды. Кейіннен Испания мен Венесуэла көліктерінің қызмет ету мерзімін ұзарту және танктарын заманауи стандарттарға жеткізу үшін ауқымды жаңғырту бағдарламаларын бастады. 1991 жылғы Перс шығанағы соғысында AMX 30 француз және катарлық армиялар тарапынан қолданылды. Катарлық AMX 30 танкылері Хафжи шайқасында ирак әскерлеріне қарсы әрекет жасады. Франция және көптеген басқа елдер 20 ғасырдың соңына дейін AMX 30 танкыларын заманауи жабдықтармен ауыстырды.
The AMX 30 is a main battle tank designed by Ateliers de construction d'Issy les Moulineaux (AMX, then GIAT) and first delivered to the French Army in August 1966. The first five tanks were issued to the 501st Régiment de Chars de Combat (Tank Regiment) in August of that year. The production version of the AMX 30B weighed , and sacrificed protection for increased mobility. The French believed that it would have required too much armour to protect against the latest anti tank threats, thereby reducing the tank's maneuverability. Protection, instead, was provided by the speed and the compact dimensions of the vehicle, including a height of 2.28 metres. It had a 105 mm gun, firing a then advanced high explosive anti tank (HEAT) warhead known as the Obus G. The Obus G used an outer shell, separated from the main charge by ball bearings, to allow the round to be spin stabilized by the gun without spinning the warhead inside which would disrupt jet formation. Mobility was provided by the HS 110 diesel engine, although the troublesome transmission adversely affected the tank's performance. In 1979, due to issues caused by the transmission, the French Army began to modernize its fleet of tanks to AMX 30B2 standards, which included a new transmission, an improved engine and the introduction of a new OFL 105 F1 fin stabilized kinetic energy penetrator. Production of the AMX 30 also extended to a number of variants, including the AMX 30D armoured recovery vehicle, the AMX 30R anti aircraft gun system, a bridge layer, the Pluton tactical nuclear missile launcher and a surface to air missile launcher. It was preceded by two post war French medium tank designs. The first, the ARL 44, was an interim tank. Its replacement, the AMX 50, was cancelled in the mid 1950s in favour of adopting the M47 Patton tank. In 1956, the French government entered a cooperative development program with West Germany and Italy in an effort to design a standardized tank. Although the three nations agreed to a series of specific characteristics that the new tank should have, and both France and Germany began work on distinctive prototypes with the intent of testing them and combining the best of both, the program failed as Germany decided not to adopt the new French tank gun and France declared that it would postpone production until 1965. As a result, both nations decided to adopt tanks based on their own prototypes. The German tank became the Leopard 1, while the French prototype became the AMX 30. As early as 1969, the AMX 30 and variants were ordered by Greece, soon followed by Spain (AMX 30E). In the coming years, the AMX 30 would be exported to Saudi Arabia, Venezuela, Qatar, the United Arab Emirates, Cyprus and Chile. By the end of production, 3,571 units of AMX 30s and its variants had been manufactured. Both Spain and Venezuela later began extensive modernization programs to extend the life of their vehicles and to bring their tanks up to more modern standards. In the 1991 Gulf War, AMX 30s were deployed by both the French and Qatari armies. Qatari AMX 30s saw action against Iraqi forces at the Battle of Khafji. France and most other nations replaced their AMX 30s with more up to date equipment by the end of the 20th century.
Өмірбаян
Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Францияның оккупациясы француз броньды техникасын дамытуды уақытша тоқтатты, бірақ құпия зерттеулер француздарға 1944 жылдың ортасында азат болғаннан кейін жоғалған үлесті тез қайтаруға мүмкіндік берді. Оккупация кезінде француздар құпия түрде бронь бағдарламасын жасады, ол 1944 жылы Atelier de Construction de Rueil (ARL) мемлекеттік шеберханасының басқаруына өтті, нәтижесінде ARL 44 жобаланды және 1946 жылы өндіріс басталды. Танк Maybach HL 230 қозғалтқышымен жабдықталған және танк қаруымен қаруланған. Көлік оттық қуаты және қозғалтқыш қуаты жағынан заманауи шайқас танкілерімен салыстырылатын болса да, ол ескірген гусеница конструкциясы сияқты айқын кемшіліктерге ие болды. ARL 44 француз әскерінің броньдық күштері үшін тек уақытша шешім ретінде қарастырылғандықтан, жаңа танк бойынша жұмыстар 1945 жылдың наурыз айында басталды. Француз үкіметінің жаңа танкқа қойған талаптары Panther және Tiger I танктерінің ықпалында болды; атап айтқанда, француз әскері біріншісінің қорғанысы мен екіншісінің оттық қуаты бар танк іздеді. Maybach қозғалтқышы және бұралу бағанасымен жабдықталған жол дөңгелектері сияқты неміс танктерінен алынған дизайнға қарамастан, AMX 50 да бірнеше ерекше ерекшеліктерді қамтыды. Мысалы, ол өз түрінде алғашқы болып табылатын тербеліс мұнарасын қамтыды. Тербеліс мұнарасы екі бөліктен тұрды, олардың бірі төменгі бөлігінің тіректеріне орнатылып, мұнара сақинасына бекітілді. Басты қару жоғарғы бөлікке бекітілді, бұл қаруды көтеруді және түсіруді жеңілдетті, сонымен қатар атыс басқару жабдықтарын және автоматты зарядтау жүйесін орнатуды жеңілдетті. Үш мердігердің ішінде Renault бағдарламадан шығып кетті, ал 1946 жылдың басында француз үкіметі AMX және SOMUA компанияларын дамытуды жалғастыру үшін таңдады. AMX-тің алғашқы прототипі пулямен қаруланды, бірақ 1950 жылдың шілдесінде екінші прототипке үлкенірек қару орнатылды, бұл бастапқы бағдарламадан бас тартуға әкелді. 1951 жылы бағдарламаны одан да үлкен танк қаруымен жабдықталған ауыр танк жобасына айналдыру туралы шешім қабылданды; үш прототип салынса да, ол да 1956 жылы, негізінен жеткілікті қуатты қозғалтқыш жасалмауына байланысты тоқтатылды. Батыс Германияның жақын арада қайта қарулануына рұқсат етілетіні күтілуде, ал немістер өз күштерін төмен құнмен, бірақ салыстырмалы түрде қуатты қаруланған танктермен жабдықтау тұжырымын қарастырған сияқты, олардың саны соңғы орташа танктермен толық қаруланудың жетіспеушілігін өтеді. АҚШ және Ұлыбританияның танктерін алмастыру үшін жаңа орта танкке арналған талаптар жиынтығын жасады. Сол жылы Германия жұмыс тобына қосылып, оны FINABEL (қосылған "A" "Allemagne", яғни "Германия" дегенді білдіреді) деп өзгертті. 1956 жылдың 27 қазанында Коломб-Бехарда Франция мен Германия арасында танк құрылысы бойынша екіжақты келісім жасалды. FINABEL-дің басқа елдері ресми түрде қатыспаса да, жаңа танктың талаптары (FINABEL 3A5) жеңіл және мобильді шайқас танктерін талап етті, бұл салмақты шектеді және көліктің қатты брондалу мүмкіндігін шектеді. Француз және неміс инженерлері 1957 жылдың 12 ақпанында Боннда өткен конференцияда болашақ танктың талаптарын анықтады. Бұл жобаға Санкт-Луистегі франко-неміс әскери зерттеу институтының әзірлеген ең үлкен ені 5 метр, биіктігі 5 метр және танк қаруын қосу кірді. Жаңа танк ауамен салқындатылған бензинді қозғалтқышпен, гидравликалық соққылары бар бұралу бағанасымен, кемінде 30 тонна салмақпен және кемінде 400 км жолмен жүретін болады. Мамыр айында Италия жобаға, бірақ тек номиналды түрде, ешқандай материалдық үлес қоспай, соғыстан кейін танк жобалау бюролары болмағандықтан, қосылды. Алайда келесі жылы жоба бірінші рет сәтсіздікке ұшырады, Шарль де Голль Францияда билікті қолға алып, Бесінші Республиканы құрды: Париж шартының негізгі мәселесі ортақ ядролық қаруды әзірлеу болды және 1958 жылдың 17 маусымында де Голль АҚШ пен Ұлыбританияны қарсылыққа түсірмеу үшін Германия мен Италияға атом бомбасынан бас тарту туралы шешім қабылдады. Бұл Германияның ортақ танк жобасына деген қызығушылығын азайтты. және AMX бас инженері Гейслер, Немец прототиптеріндегі жұмыстар екі командамен жүргізілді, оның ішінде А командасы Porsche, Maschinenbau Kiel, Luther & Jordan және Jung Jungenthal құрамында болды. Ағаш макеттері 1959 жылы, ал алғашқы екі прототип 1961 жылы аяқталды (А командасы аяқтады).
Although the occupation of France during World War II temporarily interrupted French development of armoured fighting vehicles, clandestine research allowed the French to quickly recover lost ground after its liberation in mid 1944. During the occupation, the French had secretly worked on an armour program that was, in 1944, taken over by the state workshop Atelier de Construction de Rueil (ARL), resulting in the design and production of the ARL 44, which began production in 1946. The tank was powered by a Maybach HL 230 engine, and armed with a tank gun. Although the vehicle was comparable to contemporary battle tanks in firepower and engine power, it suffered from distinct disadvantages, including an antiquated track design. Given that the ARL 44 had been considered only a stop gap vehicle for the French Army's armoured forces since inception, work on a new tank had begun as early as March 1945. The French government's specifications for the new tank were strongly influenced by both the Panther tank and the heavier Tiger I; specifically, the French Army was looking for a tank with the protection of the former and the firepower of the latter. Although the design borrowed from German tanks, including the Maybach engine, based on an earlier model, and the torsion bar sprung road wheels, the AMX 50 also included a number of unique features. For example, it included an oscillating turret, mounted on trunnions, which was the first of its kind. The oscillating turret consisted of two parts, one of which was mounted on the trunnions of the lower part, attached to the turret ring. The main gun was attached to the upper part, facilitating gun elevation and depression, as well as simplifying the fire control equipment and the installation of the automatic loading system. Of the three contractors, Renault withdrew from the program, while in early 1946 the French government selected AMX and SOMUA to continue the development. AMX's first prototype was armed with a cannon, although a second prototype was fitted with a larger gun in July 1950 caused the original program to be abandoned. In 1951 it was decided to turn the program into a heavy tank project with an even larger tank gun; though three prototypes were built, this too was abandoned in 1956, mainly due to a failure to design a powerful enough engine. It was expected that West Germany would soon be allowed to rearm, and the Germans had appeared to entertain the concept of equipping their forces with a host of low cost light, but relatively powerfully armed tanks, their quantity compensating for a lack of full armament parity with the latest medium tanks. drafted a set of specifications for a new medium tank to eventually replace their American and British tanks. That same year, Germany joined the workgroup, turning it into FINABEL (the added "A" standing for Allemagne, "Germany" in French) and on 27 October 1956 at Colomb Béchar a bilateral agreement was concluded between France and Germany to collaborate in building a tank. Though the other FINABEL nations did not formally participate, The specifications (FINABEL 3A5) for the new tank called for a lightweight and mobile battle tank, setting the weight limit to and compromising the ability to heavily armour the vehicle. French and German engineers, during a conference in Bonn on 12 February 1957, defined the requirements for the future tank. This included a maximum width of , a height of and a tank gun, to be developed by the Franco German military research institute at Saint Louis. The new tank would have an air cooled, petrol engine, a torsion bar suspension with hydraulic shocks, a power to weight ratio of at least /metric ton and a road range of at least In May, Italy joined the project, though only nominally, without any material contribution, because after the war it had no tank design bureaus. The next year, however, the project suffered a first setback when Charles de Gaulle took power in France, creating the Fifth Republic: the Paris treaty had as its main point developing a common nuclear weapon and on 17 June 1958 de Gaulle decided to refuse Germany and Italy the atomic bomb, to avoid antagonizing the US and United Kingdom. This made Germany lose much interest in a common tank project also. and AMX head engineer Heissler, Work on the German prototypes was carried out by two teams, including Team A composed of Porsche, Maschinenbau Kiel, Luther & Jordan and Jung Jungenthal Team B was made up by Ruhrstahl, Rheinstahl HANOMAG and Henschel. Wood mock ups were completed in 1959, while the first two prototypes were finished by 1961 (completed by Team A).
Даму тарихы
Де Голль Францияның формалды түрде НАТО мүшелігін сақтап тұрса да, әскери ұйымға енді қатыспайтынын шешті. Бұл Франция мен Батыс Германия арасында шиеленіс тудырды, нәтижесінде Германия американдық жабдықтармен, әсіресе қару-жарақпен стандартизациялауға және көп отынды дизельді қозғалтқыштарды пайдалану бойынша НАТО-ның жаңа саясатын қабылдауға көшті. Германияның қорғаныс министрі Франц Йозеф Штраус бірлескен танк жобасына қарсы шықты. Жауап ретінде сол айда Франция үкіметі де сондай шешім қабылдады. Француздық үлгіге жеке ұлттық белгі берілді: AMX 30. Ал немістер британдық Royal Ordnance L7 зеңбірегінің орнына франко-неміс танк зеңбірегін қабылдаудан бас тартты, олар 1962 жылдың күзінде 1500 данасын тапсырыс берген еді, бірақ Rheinmetall Германияда жеткілікті сапалы оқ-дәрі өндіре алмады. AMX 30 прототиптерінің салмағы , ені , швейцариялық Panzer 61 танкісімен, ал биіктігі , советтік T-55 танкісімен салыстыруға болады. AMX 50-ден айырмашылығы, AMX 30-ға дәстүрлі мұнара берілді, себебі тербеліс мұнараларды радиоактивті шаңнан және судан герметикалық жабу қиын болды. Алғашқы екі прототип бастапқыда SOFAM 12 GSds деп аталатын бензинмен жұмыс істейтін қозғалтқышпен жабдықталған. Кейін Hispano Suiza әзірлеген көп отынды дизельді қозғалтқыш қабылданды. 1963 жылғы AMX 30 прототиптерінің жетісі кейін жаңа дизельді қозғалтқышпен қайта жабдықталды. 1965 жылдың қарашасында тікелей өндіріске дайын екі прототип жеткізілді. Дизельді қозғалтқыштардан басқа, олардың корпусы мен мұнарасының құймалары және зеңбірек манжеттері өзгертілді, соңғысы өндірістегі көліктерде қайтадан өзгертілді. AMX 30-дың алғашқы өндіріс үлгілері, AMX 30A прототиптерінен ажырату үшін AMX 30B деп аталды, 1966 жылдың маусымында дайын болды, олар дәнекерленген және құйылған корпуспен, толық құйылған мұнарамен жасалған. AMX 30-дың тірі қалу қабілеті оның жылдамдығына негізделген; француз инженерлері танктың жылдамдығы заманауи танкке қарсы қауіптерге, соның ішінде жоғары жарылғыш танкке қарсы (HEAT) оқ-дәрілерге қарсы қорғану үшін жеткілікті болатты қосса, төмендеп кететініне сенді. Нәтижесінде, ол сол кездегі кез келген негізгі жауынгерлік танктың ең жұқа бронясына ие болды. Мұнараның максималды бронясы , алдыңғы бөлігінде 70 градусқа, бүйірлерінде 23 градусқа еңкейген, бұл бронебойғыш оқтардан қорғаныс береді. Корпустың алғы жағы үшін броняның сызықтық өлшемдері: ; корпустың алдыңғы жақтары үшін ; корпустың артқы жақтары мен артқы жағы үшін ; корпустың жоғарғы және төменгі жағы үшін ; мұнараның алғы жағы үшін ; мұнараның бүйір жақтары үшін ; мұнараның артқы жағы үшін және мұнараның жоғарғы жағы үшін . Қосымша қорғаныс ядролық, биологиялық және химиялық қорғаныс костюмімен, соның ішінде желдету жүйесімен қамтамасыз етіледі. AMX 30-дың ерекшеліктерінің бірі – 105 мм-лік Obus à Charge Creuse de Modèle F1 (Obus G) HEAT снаряды және оның негізгі зеңбірегі болды. HEAT оқтары айналу кезінде тұрақтандырылғанда зардап шегеді, бұл француздарды Obus G-ді жасауға итерді. Ол 70 мм-ге дейін болат броняны тесіп өте алады және танктерге дейін тиімді болды. Ол жақсы дәлдікті қашықтықтан тәуелсіз тесіп өтумен біріктіргендіктен, сол кездегі "идеалды оқ" деп есептелді. Зеңбірек коаксиалды M2 Браунинг пулеметімен жұптастырылған. Танк командирі мұнара төбесіне орнатылған зениттік пулеметті де пайдаланды. Көлік 50 снаряд тасыды. Танк командиріне барлық бағытта тікелей көрініс беретін он эпископ және 10 есе ұлғайтуы бар бинокулярлы телескоппен жабдықталған купол берілді. Командирге толық өрістік оптикалық арақашықтық өлшегіш те берілді. Мергенге телескоптық зеңбірек көзқарасы және екі бақылау перископы берілді. Қозғалтқыштың қуаты Gravina G. H. B.200C екі дискілі центробегтік муфта арқылы беріледі. Жәшік AMX 5 SD 200D, бес алға және бес кері жылдамдықпен. Бұл жәшік неміс "Пантера" танкының жәшігіне үлкен әсер етті және 1938 жылы басталған жобаға негізделген. Жәшік AMX 30-дың негізгі кемшіліктерінің бірі болды және түрлі механикалық проблемаларды тудырды, соның ішінде жүргізуші танк қиыр жермен жүрсе де, белгілі бір уақытта қолмен жылдамдықтарды ауыстыруға мәжбүр болды. Танктің салмағы екі жағында бес қос алюминий қорытпасынан жасалған, резеңке дөңгелектері бар, 75 см ені бар рельстермен қозғалды. Танк дайындықсыз 1,5 метрге дейін, аздап дайындықпен 2 метрге дейін және толық дайындықпен 2,5 метрге дейін су тосқауылдарын өте алады. және инфрақызыл жүргізу жабдығын, соның ішінде іздеу шамдарын орнату.
De Gaulle decided that France, though formally remaining a member, would no longer participate in the NATO military organization. This caused a rift between France and West Germany, which then started to emphasize standardization with American equipment, especially in armament, and to follow the new NATO policy to use multifuel diesel engines. German defence minister Franz Josef Strauss began to oppose the common tank project. In response, the same month the French government decided likewise. The French type had received a separate national designation: AMX 30. while the Germans refused to adopt the Franco German tank gun, in lieu of the British Royal Ordnance L7, of which they had already ordered 1,500 in the autumn of 1962, their plan having failed for Rheinmetall to produce in Germany a common type of munition of sufficient quality. The prototypes of the AMX 30 weighed , and were compact, with a width of , comparable only to the Swiss Panzer 61, and a height of , comparable only to the Soviet T 55. In contrast to the AMX 50, the AMX 30 was issued a conventional turret, because it was found that it was more difficult to seal oscillating turrets from radioactive dust and against water when the tank was submerged. Originally, the first two prototypes were powered by a spark ignition engine, named the SOFAM 12 GSds. Later, a multi fuel diesel engine was adopted, developed by Hispano Suiza. The seven 1963 prototypes of the AMX 30 were later rebuilt with the new diesel engine. Two further prototypes, meant to be direct preproduction vehicles, were delivered in November 1965. Besides the diesel engines, they had changed hull and turret casts and different gun mantlets; the latter would again be changed in the production vehicles. The first production versions of the AMX 30, named AMX 30B to distinguish them from the AMX 30A prototypes, were completed in June 1966, manufactured with a welded and cast hull and a fully cast turret. The AMX 30's survivability was based on its mobility; French engineers believed that the tank's mobility would have been compromised had they added enough steel plating to protect against modern anti tank threats, including high explosive anti tank (HEAT) warheads. As a result, the type had the thinnest armour of any main battle tank produced at the time. The turret has a maximum armour thickness of , the armour sloped at 70 degrees on the front plate and 23 degrees on the side, offering protection against armour piercing projectiles. The Line of Sight armour values are: for the front of the hull; for the forward sides of the hull; for the rear sides and rear of the hull; for the hull top and bottom; for the turret front; for the turret sides; for the turret rear and for the turret top. Further protection is offered by a nuclear, biological and chemical protection suit, including a ventilation system. One of the unique features of the AMX 30 was the Obus à Charge Creuse de 105 mm Modèle F1 (Obus G) HEAT projectile and its main gun, HEAT warheads suffer when spin stabilized, a product of rifled barrels, causing the French to develop the Obus G, could penetrate up to of steel armour and was effective against tanks at up to As it combined a good accuracy with a penetration that was independent of range, it has been considered an "ideal round" for its day The main gun was coupled with a recoil brake, which had a maximum extension of , and could depress to −8 degrees or elevate to 20 degrees. The turret's firepower was augmented by a coaxial M2 Browning machine gun. The tank commander also made use of a anti aircraft machine gun on the turret roof. The vehicle carried 50 projectiles, The tank commander was issued a cupola which offered ten all around direct vision episcopes, and a binocular telescope with 10x magnification. The commander was also given an optical full field coincidence range finder. The gunner was given a telescoping gun sight and two observation periscopes. The engine's drive is taken through a Gravina G. H. B.200C twin plate centrifugal clutch. The gearbox was an AMX 5 SD 200D, with five forward gears and five reverse gears. This transmission was heavily influenced by that of the German Panther tank and was based on a project which had begun in 1938. The transmission was one of the AMX 30's major faults and caused a variety of mechanical problems, including that the driver would have to manually change gears at specific times, even if the tank was moving over rough terrain. The tank's weight is distributed over five double, aluminum alloy, rubber tyred road wheels on either side, propelled on wide tracks. The tank could ford deep water obstacles without preparation, up to with minor preparation, and up to with full preparation. and the installation of infrared driving equipment, including a searchlight.
Жаңғырту
Өндіріс барысында көптеген жақсартулар енгізілді. Оларға 1971 жылдан бастап зеңбілді тұрақтандыру, ал 1972 жылдан бастап бастапқы коаксиалды ауыр пулеметті жеңіл бронь мен тікұшақтарға қарсы қолданылатын екі мақсатты автокөліктік қарумен алмастыру кірмеді, бұл қару −8 градусқа төмендеуге және 40 градусқа көтерілуге мүмкіндік берді. 1973 жылдың өзінде, өндіріс басталғалы жеті жыл өткен соң, француздар танкты болашақта жаңғырту үшін зерттеу бағдарламасын бастады. Жобаның нәтижесі AMX 30 Valorisé («жаңартылған AMX 30») болуы тиіс еді. 1979 жылдың маусымында француз әскері жаңа AMX 30 машиналарын құру және ескілерін жақсартылған отты басқару жүйесімен және жаңа беріліс қорабымен жаңғыртуға шешім қабылдады, оларды AMX 30B2 деп атады. Алғашқы жаңа өндіріс машиналарын 1982 жылдың қаңтарында пайдалануға берді. COTAC APX M 508 отты басқару жүйесін жақсартуға лазерлік қашықтық өлшегіш және аз жарықпен жұмыс істейтін теледидар (LLTV) орнату кірді. Негізгі қарудың тиімділігі жаңа броньды тесуге арналған тұрақтандырылған саботты (APFSDS) енгізу арқылы артты. Алғашқы қозғалтқыш HS 110.2 деп аталатын жақсартылған нұсқамен ауыстырылды. Нақты айтқанда, нашар беріліс айналым моментін түрлендіргішпен жартылай автоматты SESM ENC200 берілісімен (қазір RENK France) алмастырылды. Жол талғамайтын қасиеттерін жақсарту үшін жаңа бұрылыс сырғалары мен амортизаторлар қолданылды, бұл жол дөңгелектерінің тік бұрылу диапазонын ұлғайтты. 1998 жылдан бастап француз әскері қалған AMX 30 танктері мен оның түрлерінің қозғалтқыштарын 500 Renault Mack E9 750 а.к. қозғалтқыштарымен алмастыра бастады. Leclerc танктеріне 1990 жылдары тапсырыс берілгенімен, AMX 30 француз әскерінде маңызды рөл атқара берді және француз жылдам әрекет ететін күштері үшін, 1er және 2e Chasseurs танк полктерінен тұратын, екі қосымша жаңарту шарасы шектеулі көлемде жүзеге асырылды. Бірінші жаңарту BRENUS деп аталатын жарылғыш реактивті бронь жиынтығы болды. Соңғы жаңарту 500 Renault RVI Mack E9 турбодизельдік 750 а.к. қуатты дизельдік қозғалтқыштарды сатып алу болды. Бұл екі танк полкі бейбіт уақытта біріктірілді, бірақ қалған екі ANX 30 полкі, 2e/5e Dragons, тек төтенше жағдайларда салыстырмалы түрде жылдам жаңартуға дайындық үшін танктарын бейімдеді. GIAT BS (Brique de Surblindage) G2 жарылғыш реактивті қораптарының жалпы салмағы 60° бұрышпен орналасқан болатқа тең қорғаныс ұсынды. 1990 жылдары AMX 30 корпустың бетін салқындату және визуалды камуфляж сияқты бірнеше жасырын технологияларды сынау үшін де пайдаланылды. Бұл прототип «Démonstrateur Furtif à Chenille» деп аталды. Оның корпусы мен мұнарасы радиолокациялық материалдан жасалған бұрыштық пластиналардан тұратын суперконструкциямен толық жабылған.
During the production run, many improvements were implemented. These did not include gun stabilization from 1971, and from 1972 replacing the original coaxial heavy machine gun with a dual purpose autocannon against light armour and helicopters, with the ability to depress to −8 degrees and elevate to 40 degrees. Beginning as early as 1973, only seven years after the beginning of production, the French began a research program for a future modification of the tank. The project was to result in a AMX 30 Valorisé ("upgraded AMX 30"). In June 1979, the French Army decided to both build new and modernize existing AMX 30s with an improved fire control system and a new transmission, and designated them AMX 30B2s. The first new production vehicles were taken into service in January 1982. Improvements to the COTAC APX M 508 fire control system included the installation of a laser rangefinder and a low light TV (LLTV). The main gun's lethality was improved with the introduction of a new armour piercing fin stabilized discarding sabot (APFSDS). The original engine was exchanged for an improved variant, known as the HS 110.2, producing The poor transmission was replaced with the semi automatic SESM ENC200 transmission (now RENK France), with a torque converter. The suspension was improved by adopting new torsion bars and shocks, which increased the vertical deflection range of the road wheels, thereby improving the tank's off road mobility. From 1998, the French army started to replace the engines of its remaining AMX 30 tanks and variants with 500 Renault Mack E9 750 hp engines. Leclerc tank had already been ordered in the 1990s, however the AMX 30 continued to play a key role in the French army and two further up grades were implemented in limited numbers for French rapid reaction force which was made up of 2 Tank Regiments 1er and 2e Chasseurs. The first upgrade was an Explosive Reactive Armour package called BRENUS. Final upgrade was the purchase of 500 Renault RVI Mack E9 turbocharged diesel engines generating 750 hp These two tank regiments in peacetime were combined into a single one;, but the other two ANX 30 regiments, the 2e/5e Dragons, only had their tanks adapted for a possible relatively quick upgrade, in case of an emergency. GIAT BS (Brique de Surblindage) G2 explosive reactive boxes with a total weight of , offering a protection equivalent to of steel at 60° versus shaped charges During the 1990s, the AMX 30 has also been used as a testbed for several stealth technologies, including air cooling of hull surfaces and the use of visual camouflage. This prototype is known as the Démonstrateur Furtif à Chenille. Its hull and turret are fully covered by a superstructure built of angled plates made of radar absorbent material.
AMX-30D Депаньер-Нивельер
AMX 30D (AMX 30 Dépanneur Niveleur) деп аталатын броньды қалпына келтіру көлігі, даладағы техниканы қалпына келтіруге немесе күтіп ұстауға арналған. AMX 30D көлігін әзірлеу жұмысы 1966 жылы басталды, француз армиясы AMX 30 танкысын алған бөлімшелерге берілетін қалпына келтіру көлігін жасауды зерттеді. 1971 жылы тәжірибе жүргізу үшін прототип жасалып, жеткізілді, ал 1973 жылдың ақпанында бес көліктен тұратын алғашқы серияның біріншісі тапсырылды. Сол жылы тағы 100 AMX 30D көлігіне тапсырыс берілді, олардың өндірісі 1975 жылы басталды. Қалпына келтіру көлігінде көліктің қозғалтқышымен жұмыс істейтін және максималды салмақты тарта алатын лебедка бар. Көлікте сонымен қатар ауыр буксирлеу кабельі бар, ал қосымша лебедкада AMX 30D-нің алдынан жұмыс істегенде буксирлеуге арналған тағы бір кабель бар. Соңғы жағдайда көлік, көлік құралында тасымалданатын алынып тасталатын тіреулермен сүйеніп тұруы керек, ал бульдозерлік пышақ жерге түсірілуі керек. Кран қуат блогы мен мұнараны көтере алады. AMX 30D мұнарасының орнына суперструктурамен жабдықталған, салмағы , бірақ қосымша қуат блогымен салмағы дейін жетеді. Көлік өзін қорғау үшін машиналық қарумен жабдықталған. Жүргізушінің көру мүмкіндігін үш M 223 эпископы арттырады. AMX 30D-нің жол жылдамдығы және максималды жүріс қашықтығы - .
The armoured recovery vehicle, known as the AMX 30D (AMX 30 Dépanneur Niveleur), was designed to recuperate or help maintain vehicles in the field. Work on the AMX 30D began in 1966, as the French Army researched developing a recovery vehicle to be issued to units receiving the AMX 30 tank. A prototype was produced and delivered for experimentation in 1971, and in February 1973 the first of a pre series of five vehicles was delivered. That same year, another 100 AMX 30Ds were ordered, and these began production in 1975. The recovery vehicle includes a winch powered by the vehicle's engine, with the ability to pull a maximum of of weight. The vehicle also has a heavy towing cable, while an auxiliary winch has another towing cable, able to tow up to when working over the front of the AMX 30D. In the latter case the vehicle must be supported by removable props, which are carried on the vehicle, and the bulldozer blade must be lowered on the ground. The crane can lift up the power pack and the turret. Instead of a turret, the AMX 30D is fitted with a superstructure, and weighs , although with the extra power pack it can weigh up to The vehicle can protect itself with a machine gun. The driver's visibility is aided by the inclusion of three M 223 episcopes. The AMX 30D has a maximum on road velocity of and a maximum road range of .
AMX-30H Көпірлік позитор
AMX 30H көпір салу машинасы, немесе Poseur de pont, AMX 30 шассиінен және қорап тәрізді құрылымнан тұрады, ол қайшы типті жиналмалы көпірді ұстап тұрады. Көпірдің көмегімен ол аралықтарды көтеруге мүмкіндік береді. Көпірдің ені – , бірақ оны аппликациялық панельдерді пайдалану арқылы дейін кеңейтуге болады. Ол дейін салмақты көтере алады. Көпір салу машинасының әзірленуі 1963 жылы басталды, бірақ прототиптің жасалуы 1967 жылдың маусымында ғана басталды. AMX 30H деп аталған прототип 1968 жылы аяқталды, бірақ машина 1971 жылға дейін бағаланбады. 1971 жылдың қыркүйегінде бағалаулар аяқталғаннан кейін бес машинадан тұратын алдын ала серияға тапсырыс берілді, нәтижесінде 1972 жылдың 16 қазанында жаңа бағалау кезеңі басталды. 1975 жылы AMX 30H француз армиясының стандарты деп жарияланды, бірақ осы машиналардың ешқайсысы тапсырыс берілмеді. Сауд Арабиясының армиясы 12 машина сатып алды.
The AMX 30H bridgelayer, or Poseur de pont, consists of the AMX 30's chassis with a box like superstructure, supporting a scissor type folding bridge. The bridge can span gaps. The bridge has a width of , but can be increased to through the use of appliqué panels. It can support weighs of up to Bridgelayer development began as early as 1963, although it was not until June 1967 that development began on a prototype. Although a prototype designated AMX 30H was finished in 1968, it was not until 1971 that the vehicle was evaluated. At the end of the evaluations in September 1971, a pre series of five vehicles was ordered, resulting in a new period of evaluations beginning on 16 October 1972. In 1975, the AMX 30H was declared standard in the French Army, although none of these vehicles were ever ordered. 12 vehicles were purchased by the Saudi Arabian Army.
AMX-30 DCA defence contre avion әуеге қарсы қорғаныс
Өздігінен қозғалатын ұшаққа қарсы қару 1969 жылы француз әскеріне және экспортқа осы типтегі көлікті ұсыну мақсатымен жасала бастады. Франция үшін ешқандай тапсырыс берілмегенімен, 1975 жылы Сауд Арабиясы жақсартылған нұсқасын (53 дана) тапсырды, ол AMX 30SA деп аталды (алғашқыда "defense contre avion" деген мағынадағы AMX 30 DCA деп белгіленген). Төмен биіктіктегі шабуылдардан қорғану үшін жасалған бұл жүйеде екі Hispano Suiza 831 A автоматты қаруы және Oeil noir атыс басқару жүйесі біріктірілген. Бұл жүйе бұрыннан AMX 13-ке, ауыр шассидің орнына S 401 A деп аталатын мұнарамен бірге орнатылған болатын. Бұл көлік 1962 жылы өндіріске түскенімен, AMX 30 S 401 A мұнарасын орнатуға мүмкіндік беретін үлкен шасси ұсынды, бұл жоғары жылдамдық пен маневрлік қабілетті қамтамасыз етті. Ауыр AMX 30 қарулар үшін тұрақты платформаны қамтамасыз етті және жүйеге әлдеқайда көп оқ-дәрі тасымалдауға мүмкіндік берді (AMX 13 нұсқасының 600 данасына қарағанда 1200 оқ). Қарулар 5 немесе 15 оқтың тізбегімен, минутына 650 оқ ату жылдамдығымен оқ атарлықтай етілген. Оларды аналогты компьютер басқарды, ол қолданылмаған кезде зақымданудан қорғау үшін броньды қорапқа жиырылатын Доплер радарынан ақпарат алды. Атыс басқару визуалды бақылауға тәуелді болғандықтан, ол тек күндіз және ашық ауа райында ғана жұмыс істей алатын.
The self propelled anti aircraft gun began development in 1969 to provide this type of vehicle to the French Army and for export. Although ultimately none were ordered for France, in 1975 Saudi Arabia ordered an improved version (53 units,) denominated the AMX 30SA (first known as the AMX 30 DCA, for "défense contre avion".) Developed to defend against low altitude attacks, the system included two Hispano Suiza 831 A automatic guns, coupled to an Oeil noir fire control system. This system had already been installed on the AMX 13, in lieu of a heavier chassis, using a turret designated the S 401 A. Although this particular vehicle began production in 1962, the appearance of the AMX 30 offered a larger chassis to which the S 401 A turret could be mounted on, providing superior mobility. The heavier AMX 30 also provided a more stable platform for the guns, and allowed the system to carry much more ammunition (1,200 rounds, as compared to the 600 carried by the AMX 13 version). The guns were designed to fire in 5 round or 15 round bursts, with a cyclic rate of fire of 650 rounds per minute. They were controlled by an analogue computer, receiving information from a Doppler radar, which could be folded into an armoured box when not in use to protect from damage. The fire control depended on visual tracking, and so could only work in daylight and clear weather.
AMX-30R және Плутон
AMX 30 шассиіне орнату үшін үш зымыран жүйесі жасалды. Зымыранның өзі салмағы және ұзындығы бар. Төмендетілген инерциялық навигациялық жүйе және қатты отынмен жұмыс істейтін ракеталық қозғалтқышты пайдалана отырып, "Плутонның" максималды ұшу қашықтығы - 1 км. Екінші зымыран жүйесі – 1974 жылы әзірлене бастаған AMX 30R (Roland) жер-әуе зымырандарын ұшыру жүйесі. 1977 жылға дейін бес машинаның сынақ үлгісі дайын болды, олар бағаланды және сол жылы 183 машинаға тапсырыс берілді. "Роланд" жүйесінде AMX 30D және "Плутоннан" биік, тіктөртбұрышты құрылым орналасқан, онда радарлық жүйе орналасқан және әр жағында екі ұшыру түтігі орнатылған. Автоматты зарядтау жүйесі құрылымның ішіндегі сегіз зымырандық қорынан зымырандармен қамтамасыз етіледі. "Роландтың" іздеу радарінің анықтау қашықтығы бар. Үшінші зымыран жүйесі, AMX 30SA SAM деп аталды, 1975 жылы Сауд Арабиясы үшін "Томсон CSF" компаниясы жасаған және өндірген SA 10 "Шахин" зымыранын ұшыру үшін әзірленді. Ұшыру машинасы AMX 30R негізінде жасалған.
Three missile systems were developed to be mounted on the AMX 30 chassis. The missile itself weighs and is long. Using a simplified inertial guidance system and a solid propellant rocket motor, the Pluton has a maximum range of The second missile system is the AMX 30R (Roland) surface to air missile launching system, which began development in 1974. Five vehicles of a pre series were completed by 1977 and then evaluated, prompting the order of 183 vehicles that same year. The Roland includes a rectangular superstructure, taller than that of both the AMX 30D and the Pluton, which houses the radar system and mounts two launching tubes on either side, with an autoloading system feeding from an eight missile reserve inside the superstructure. The Roland's exploration radar has a detection range of The third missile system, called the AMX 30SA SAM, was developed in 1975 for Saudi Arabia, to fire the SA 10 Shahine, developed and manufactured by Thomson CSF; the launching vehicle was heavily based on the AMX 30R.
AMX 30 AuF1 автокөлік құралы
155 ГКТ (Grande Cadence de Tir, жылдам ату жылдамдығы) өздігінен жүретін артиллериялық қондырғысы француз армиясының бөлімшелеріне тактикалық артиллериялық қолдау көрсету мақсатында AMX 30 шассиі негізінде әзірленді, және армияда оны AMX 30 AuF1 деп атайды. Гаубицаның ұзындығы 40 калибрге тең, автоматты зарядтау жүйесі минутына сегіз оқтың ату жылдамдығын қамтамасыз етеді, ал LU211 оғымен атудың максималды қашықтығы бар. Мұнара қарудың 66 градусқа дейін көтерілуін және 360 градусқа толық айналуын қамтамасыз етеді. Көлікте 42 оқ-дәрі тасымалданады, олардың оқ қабықтары жанғыш материалдан жасалған. Өздігінен жүретін гаубицаны жобалау туралы шешім 1969 жылға дейін жетеді, ал алғашқы прототип 1972 жылы аяқталды. 1979 жылға қарай жеті прототип және алты сынақ көлігі жасалды, содан кейін 110 дана өндірілді. Бұл тапсырыс кейіннен 190 данаға дейін арттырылды.
The canon automoteur de 155 GCT (for Grande Cadence de Tir, fast rate of fire) was developed based on the AMX 30 chassis to provide tactical artillery support to units in the French Army, who refer to it as the AMX 30 AuF1. The howitzer was 40 calibers long, and was autoloaded allowing it a rate of fire of eight rounds per minute, with a maximum range of with the LU211 round. The turret enables the gun to have an elevation of up to 66 degrees, and allows it to traverse a full 360 degrees. The vehicle carries 42 rounds of ammunition, with combustible cartridge cases. The origins of the decision to design a self propelled howitzer can be traced back to 1969, with the first prototype completed in 1972. By 1979, seven prototypes had been produced, and six pre series vehicles, followed by the production of 110 vehicles. This order was later increased to 190.
AMX 32
Экспорттық нарыққа арналған жақсартылған AMX 30 прототипі 1979 жылдың маусым айында таныстырылды. Бастапқыда AMX 30B2-ге балама ретінде жоспарланған және немістердің Leopard 1A3 және A4 машиналарында сәтті қолданған аралықтық броня тұжырымын ұстана отырып, AMX 32 танкқа қарсы басқарылатын зымырандарға қарсы аман қалу мүмкіндігін арттыру үшін күшейтілген броньдық қорғаныспен жабдықталды. Негізгі қарудың қатар орналасқан құралы ретінде автоматты зеңбірек, ал шатырына пулемет орнатылды. Дегенмен, ешқандай тапсырыс қабылданбады.
The first prototype of an improved AMX 30 for the export market, known as the AMX 32, was unveiled in June 1979. Originally intended as an alternative for the AMX 30B2, and deliberately imitating the spaced armour concept the Germans had successfully implemented on the Leopard 1A3 and A4, the AMX 32 fielded greater armour protection to offer increased survivability against anti tank guided missiles. A autocannon was included as the main gun's coaxial weapon, and a machine gun attached to the roof. However, no orders were ever placed.
Өндіріс
AMX 30 өндірісі Роан қаласындағы «Ателье де Конструкция де Роанн» зауытында жүргізілді. Бұл ауыр өндіріс зауыты Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде артиллериялық оқ-дәрілерді жасау үшін салынған, бірақ 1952 жылға қарай зауыт бронетехникалық ұрыс машиналарын шығара бастады. Мысалы, AMX 30 өндірілгенге дейін 1900 дана AMX 13 және оның түрлері жасалған. Роанн зауыты соңғы құрастыруға жауапты болды, ал көптеген компоненттер басқа жерлерде өндірілді: электр қуатын «Ателье де Конструкция де Лимож», толық бронялық жиынтықты «Ателье э Форж де ла Луар», мұнараны «Ателье де Конструкция де Тарб», зеңбірек пен оқ-дәріні «Ателье де Конструкция де Бурж», купол мен пулеметті «Мануфактур д’Арм де Сен-Этьен», ал оптикалық құралдарды «Ателье де Конструкция де Пюто» жасады; олардың барлығы көптеген субподрядшыларды пайдаланды. Дегенмен, 1969 жылдың сәуір айында өндіріс қайтадан айына он данаға дейін төмендетілді. 1971 жылға қарай шамамен 180 машина пайдалануға берілді, ал 1975 жылы бастапқы тапсырыстың соңғы сегізінші партиясының соңғы 143 бірлігі жеткізілді. Өндіріс аяқталған кезде Франция 1355 AMX 30 танкісін қабылдады, бастапқыда 271 жаңа және 820 жөнделген машиналар жоспарланған еді. Француз армиясы сонымен қатар көптеген түрлерін қабылдады, оның ішінде 195 өздігінен жүретін гаубица, 44 AMX 30 Pluton тактикалық ядролық зымырандарды ұшыру құрылғысы, 183 AMX 30R, 134 AMX 30D және 48 инженерлік машина (AMX 30EBG). Соңғы 35 жаңа ұрыс танкісін 1989 жылы Кипр тапсырыс берді, ал соңғы жаңа түрдегі машиналардың, жиырма GCT партиясын 1994 жылы Франция тапсырыс берді. 1990 жылдардың соңында француз армиясы ескірген AMX 30 танкісін алмастыру үшін жаңа Leclerc негізгі ұрыс танкісін қабылдауға кірісті. Жаңа танкпен жабдықталған алғашқы бөлімшелер 501-ші және 503-ші танк полктері болды, одан кейін 6-шы және 12-ші кирасиер полктері.
AMX 30 production occurred at the Atelier de Construction de Roanne in the town of Roanne. This heavy manufacturing factory was built during World War I to produce artillery shells, although by 1952 the factory had begun producing armoured fighting vehicles. Before producing the AMX 30, for example, it had made 1,900 AMX 13s and variants. The Roanne factory was responsible for final assembly, most components were made elsewhere: the powerplant by the Atelier de Construction de Limoges, the full armour set by the Ateliers et Forges de la Loire, the turret by the Atelier de Construction de Tarbes, the cannon by the Atelier de Construction de Bourges, the cupola and machine gun by the Manufacture d'Armes de Saint Étienne and the optics by the Atelier de Construction de Puteaux; all these again used many subcontractors. However, in April 1969, production was again reduced to ten per month. By 1971, about 180 vehicles were in service; in 1975 delivery began of the last 143 units of the final eighth batch of the original order. By the end of production, France had accepted 1,355 AMX 30s into service, originally 271 new and 820 refitted vehicles had been planned. The French Army also accepted a large number of variants, including 195 self propelled howitzers, 44 AMX 30 Pluton tactical nuclear missile launchers, 183 AMX 30Rs, 134 AMX 30Ds and 48 engineer vehicles (AMX 30EBG). The last 35 new battle tanks were in 1989 ordered by Cyprus and the last new variant vehicles, a batch of twenty GCTs, in 1994 by France. In the late 1990s, the French Army began to accept the new Leclerc main battle tank to replace the antiquated AMX 30. The first units to be outfitted with the new tank were the 501st and 503rd tank regiments, followed by the 6th and 12th Cuirassier Regiments.
Экспорт
1964 жылдың ақпанында өз жеке жауынгерлік танктерін өндіруге шешім қабылдаған Израиль бастапқыда AMX 30 корпустарын лицензия бойынша өндіруді, ал мұнараларын Франциядан импорттауды қарастырды. Қозғалмалылыққа қарағанда қорғаныс қабілетін басымдыққа қойған генерал-майор Израиль Тал, Ұлыбритания 1966 жылы Chieftain танктерін лицензиялық өндіріске рұқсат беруге келіскен соң Франциямен келіссөздерді тоқтатты. Франция ақырында FINABEL қатарындағы қалған екі ел – Бельгия мен Нидерландыдан тапсырыс ала алмады: нидерландтар тіпті оны сынақтан өткізбеді, ал бельгиялықтар Франция Бельгияда AMX 30-ның жекелеген бөліктерін өндіруге рұқсат бермегендіктен, бірлік құнының артуынан қауіптенгендіктен Leopard-қа тапсырыс берді. 1969 жылы грек әскери хунтасы барлығы 190 AMX 30 және 14 AMX 30D сатып алуға келісті, осылайша Грекия француз танктерін сатып алған алғашқы шетелдік ел атанды. 1960 жылдары Испания M47 және M48 Patton танктерінің паркін толықтыру үшін AMX 30 және Leopard 1 танктерін қарастырды. Соңында, Испания түрлі себептермен AMX 30-ды таңдады, оның ішінде британдықтардың фашистік режимге L7 танк зеңбірегін сатуға құлықсыздығы және Францияның AMX 30-ды Испанияда өндіруге рұқсат беру туралы ұсынысы болды. Испания 1970 жылы 19 танкке тапсырыс берді, кейіннен Испанияда тағы 180 танк өндіруге келісті. 1979 жылы Испания 100 танктың екінші партиясын өндіруді бастады, барлығы 299 AMX 30 танк испан әскеріне жіберілді; олар AMX 30Es деп аталды. Испания 10 AMX 30D және 18 AMX 30R сатып алды. AMX 30E өндірісі 1979 жылы аяқталғаннан кейін, испан әскері танктың жылдамдығын жақсарту үшін жаңғырту бағдарламасын іздеді. 1987 жылы испан әскері 150 танкты AMX 30EM2 стандартына және тағы 149 танкты AMX 30EM1 стандартына дейін жетілдірген алты жылдық жаңғырту бағдарламасын бастады. Біріншісі әлдеқайда толық жаңарту болды, ол жаңа қозғалтқыш пен қоробканы орнату арқылы танктың жылдамдығын жақсартты, сондай-ақ танктың оттық күшін жаңа кинетикалық энергияны тебушіні жасап және танк атыскері үшін әлдеқайда күрделі және дәл атыс басқару жүйесін енгізу арқылы жақсартты. AMX 30EM1 «қайта құру» деп аталды және жаңа қоробканы орнату және тозған жүйелердің көп бөлігін, мысалы, тежегіштерді, көрсеткіштерді және басқару элементтерін жөндеу арқылы танктың жылдамдығын жақсартты. Бұл қайта құрылған AMX 30 танктері көп ұзамай 1990 жылдардың басында АҚШ-тан сатып алынған M60 Patton танктерімен алмастырылды, ал AMX 30EM2 паркі кейіннен B1 Centauro танкке қарсы машинасымен алмастырылды. 1972 жылы Франция Сауд Арабиясымен 190 AMX 30S түрін сатып алу туралы келісімшартқа қол қойды. «Пальмиер келісім-шарты» деп аталған Сауд Арабиясының танктері 1973 және 1979 жылдар аралығында жеткізілді, ал 59 AMX 30D 1975 және 1979 жылдар аралығында экспортталды, 12 AMX 30P 1977 және 1979 жылдар аралығында және соңында 51 өздігінен жүретін гаубицалар 1979 және 1980 жылдар аралығында жеткізілді. 1979 және 1981 жылдар аралығында Сауд Арабиясы 52 AMX 30SA және кейіннен 50 AMX 30C1 Shanine 2 танктерін екі партияға бөліп, 1980 және 1989 жылдар аралығында алды. XXI ғасырда Сауд Арабиясының AMX 30 паркінің 50%-ы сақтауға алынды, өйткені AMX 30 ирактық T 62 және T 72 және Израильдің Меркава танктеріне қарсы қазіргі заманғы қауіптерге қарсы тұруға қабілетсіз болды. Олардың орнына 1989 жылы 315 M1A2 Abrams танктеріне тапсырыс берілді және 450 M60A3 Patton танктері сатып алынды. Сауд Арабиясы M1 танктерін сатып алуды жоспарлағанмен, қаржылық себептерге байланысты оны іске асыра алмады және AMX 30 әлі зейнеткерлікке шығарылмаған. Венесуэла 1972 жылы 142 танкке тапсырыс берген, бірақ кейіннен 82 және төрт AMX 30D-ге дейін қысқартылды. 1977 жылы Франция мен Катар келісімге қол қойды, нәтижесінде Франция тағы 24 AMX 30 танкін сатты, Катар 1987 жылы тағы 30 AMX 30B2 тапсырыс бергенде бұл көрсеткіш 54-ке дейін өсті. Кейіннен көптеген қолданылған көліктер басқа елдерге сатылды: 2005 жылы Кипрде 102 AMX 30 (Грекиядан алынған) және 52 AMX 30B2 болды; Боснияда 32 AMX 30 (БӘӘ-ден). Францияда 250-ге жуық AMX 30B2 танктері қалды.
Having in February 1964 decided to produce its own battle tank, Israel at first considered licence production of AMX 30 hulls, while importing the turrets from France. Favouring heavier armour over mobility, Major General Israel Tal discontinued negotiations with France when the United Kingdom agreed to allow licensed production of the Chieftain tank, in 1966. France eventually also failed to obtain orders from the remaining two FINABEL nations, Belgium and the Netherlands: the Dutch did not even test the type and the Belgians ordered the Leopard when France refused to allow partial component production of the AMX 30 in Belgium, fearing it would increase the unit cost. In 1969, the Greek military junta agreed to procure a total of 190 AMX 30s and 14 AMX 30Ds, making Greece the first foreign nation to purchase the French tank. Throughout the 1960s, Spain had considered both the AMX 30 and the Leopard 1 to complement their existing fleet of M47 and M48 Patton tanks. Ultimately, Spain opted for the AMX 30 for a variety of reasons, including British unwillingness to sell the L7 tank gun to a fascist regime and the French offer to allow the AMX 30 to be manufactured in Spain. Spain ordered 19 tanks in 1970, and later agreed to manufacture another 180 tanks in Spain. In 1979, Spain began the production of a second batch of 100 tanks, completing a total of 299 AMX 30s issued to the Spanish Army; these were designated AMX 30Es. Spain also procured 10 AMX 30Ds and 18 AMX 30Rs. As production of the AMX 30E ended in 1979, the Spanish Army was already looking for a modernization program to improve the quality of the tank's mobility. In 1987, the Spanish Army began a six year modernization program which brought 150 tanks up to AMX 30EM2 standards and modified another 149 tanks to AMX 30EM1 standards. The former was a much more complete upgrade, which saw improvements to the tank's mobility through the adoption of a new engine and gearbox, as well as to the tank's firepower, with the development of a new kinetic energy penetrator and the introduction of a far more complex and accurate fire control system for the tank's gunner, amongst other things. The AMX 30EM1 was termed a "reconstruction" and only saw improvements to the tank's mobility by adopting a new transmission and renovating much of the vehicle's worn out systems, such as the brakes, indicators and controls. These rebuilt AMX 30s were soon replaced by M60 Patton tanks procured from the United States in the early 1990s, while its fleet of AMX 30EM2s was later replaced by the B1 Centauro anti tank vehicle. In 1972, France was able to gain a contract with Saudi Arabia over the purchase of 190 of the AMX 30S variant, designed for the desert environment of the Middle Eastern nation. Named the Palmier Contract, Saudi Arabia's tanks were delivered between 1973 and 1979, while 59 AMX 30Ds were exported between 1975 and 1979, 12 AMX 30Ps between 1977 and 1979, and finally 51 self propelled howitzers, delivered between 1979 and 1980. Between 1979 and 1981, Saudi Arabia also received 52 AMX 30SAs and later 50 AMX 30C1 Shanine 2s delivered in two batches, between 1980 and 1989. By the 21st century, 50% of Saudi Arabia's AMX 30 fleet were in storage, given that the AMX 30 lacked the capabilities to deal with more modern threats, such as against Iraqi T 62s and T 72s, and Israeli Merkava tanks. These were largely displaced by an order for 315 M1A2 Abrams tanks in 1989, and the acquisition of 450 M60A3 Patton tanks. Although Saudi Arabia planned to procure more M1 tanks, it was unable to do so for financial reasons and the AMX 30 has still not been retired. Venezuela originally placed an order for 142 tanks in 1972, although this was later reduced to 82 and four AMX 30Ds. In 1977, France and Qatar signed an agreement which garnered France another 24 AMX 30s sold, which would rise to 54 when Qatar ordered a further 30 AMX 30B2s in 1987. Later many used vehicles were resold to other nations: in 2005 Cyprus had 102 AMX 30s (obtained from Greece) and 52 AMX 30B2s; Bosnia 32 AMX 30s (from the UAE). French strength had dwindled to about 250 AMX 30B2s.
Жауынгерлік тарихы
Катарлық AMX 30 машиналары Перс шығанағы соғысы кезінде Хафджи шайқасында қатысты. 1991 жылғы 30 қаңтарда олар Хафджи қаласын түнінде басып алған ирак әскерлерінен қайтарып алу үшін қарсы шабуыл жасады. Катардың AMX 30 машиналары үш ирактық Т-55 танкын жойды және тағы төртеуін тұтқынға алды. Шайқаста екі катарлық AMX 30 жойылды. Персия шығанағы соғысына француз қатысуы, «Daguet» операциясы ретінде белгілі болды, ол қақтығыс барысында «Daguet дивизиясы» деп аталған 6-шы жеңіл брондалған дивизияны (6e Division Légère Blindée) енгізуді қамтамасыз етті. Оның бронетехникалық бөлігінің көп бөлігі атқыштар полкінің AMX 10RC машиналарымен қамтамасыз етілді, бірақ 4-ші драгун полкі (4e Régiment de Dragons) 44 AMX 30B2 машинасымен бірге аймаққа жіберілді. Эксперименттік жаңа полк ұйымдық құрылымы қолданылды, онда үш эскадрильяда он үш танк, бір командалық танк және алты резервтік машина болды, бұл сол кездегі 52 бірлік нормасынан өзгеше. Сонымен қатар, Германиядан Шығыс Германия қорынан алынған советтік миналық роликтерімен жабдықталған және AMX 30 Demin деп аталған алты ескі AMX 30B машинасы да қолданылды. 1991 жылғы 24 ақпанда жердегі шабуыл басталғанда француз күштері өзінің алғашқы нысанына – «Rochambeau» мақсатына шабуыл жасады, оны Ирактың 45-ші жаяу әскер дивизиясының бригадасы қорғады. «Gazelle» тікұшақтарының шабуылы 4-ші драгун полкінің шабуылына жол ашты. Ауыр одақтас бомбалаудан әлсіреген ирактық қорғаушылар тез капитуляциялады. Келесі күні 4-ші драгун полкі келесі мақсатына – «Chambord» мақсатына көшті, онда АҚШ Әуе күштерінің A-10 ұшақтарының көмегімен он танк, үш БМП, он бес жүк машинасы және бес минометті жойғанын және көптеген тұтқындарды ұстағанын хабарлады. Соңғы мақсат – «Ақ мақсат» (As Salman әуе базасы) болды, ол көп бағыттан шабуыл жасағаннан кейін сағат 18:15-ке дейін басып алынды, 4-ші драгун полкі оңтүстіктен шабуыл жасады. Барлығы AMX 30 машиналары 270 негізгі оқ-дәрі атты. Екеуі жойылды. 1977 жылы Катар 30 AMX 30B және 1987 жылы 24 қосымша AMX 30B2 машинасы тапсырыс берді. 2019 жылғы мәліметтер бойынша, 30 машина 32 Leopard 2A7+ машинасымен бірге қызметте тұр. Сауд Арабиясының армиясы 250 дана сатып алды, қазір резервте (сонымен қатар 1970 жылдардың соңында 53 AMX 30 DCA машинасы да тапсырыс берді, олар әлі де резервте болуы мүмкін, және 12 AMX 30H көпір салығыш машинасы). : 82 AMX 30B машинасы сатып алынып, 80 AMX 30V2 машинасы жаңартылды және 4 AMX 30D машинасы модернизациядан кейін (2019 жылғы қаңтардағы модернизация бойынша).
Qatari AMX 30s saw combat during the Gulf War at the Battle of Khafji, where on 30 January 1991 they counter attacked in an attempt to retake the city of Khafji from Iraqi forces which had occupied it the night before. During the action, Qatari AMX 30s knocked out three Iraqi T 55s and captured four more. Two Qatari AMX 30 were lost during the battle. The French participation in the Persian Gulf War, codenamed Opération Daguet, saw the deployment of the 6e Division Légère Blindée ("6th Light Armoured Division"), referred to for the duration of the conflict as the Division Daguet. Most of its armoured component was provided by the AMX 10RCs of the cavalry reconnaissance regiments, but a heavy armoured unit, the 4e Régiment de Dragons ("4th Dragoon Regiment") was also sent to the region with a complement of 44 AMX 30B2s. Experimentally, a new regimental organisational structure was used, with three squadrons of thirteen tanks, a command tank and six reserve vehicles, instead of the then normal strength of 52 units. Also six older AMX 30Bs were deployed, fitted with Soviet mine rollers provided by Germany from East German stocks, and named AMX 30 Demin. With the beginning of the ground offensive of 24 February 1991, French forces moved to attack its first target, "Objective Rochambeau", which was defended by a brigade from the Iraqi 45th Infantry Division. A raid by Gazelle helicopters paved the way for an attack by the 4e Régiment de Dragons. Demoralized by heavy coalition bombardments, the Iraqi defenders rapidly surrendered. The following day, the 4e Dragons moved on to their next objective, "Chambord", where they reported destroying ten tanks, three BMPs, fifteen trucks and five mortars with the assistance of USAF A 10s, and capturing numerous prisoners. The final objective was the As Salman air base ("Objective White"), that was reported captured by 18:15, after a multi pronged attack, with the 4e Dragons attacking from the south. In all, the AMX 30s fired 270 main gun rounds. Two were lost. : In 1977, Qatar ordered 30 AMX 30Bs and 24 additional AMX 30B2s in 1987. as of 2019, 30 units are in service alongside 32 Leopard 2A7+. : Saudi Arabian Army acquired 250 units, now in reserve (also ordered 53 AMX 30 DCA, in the late 1970s, which may still be in reserve, and 12 AMX 30H bridgelayers.) : 80 AMX 30V2 units from 82 AMX 30B purchased and 4 AMX 30D after upgrade (on modernization as January 2019).