Кіріспе

Белгісіз Киелі кітапта қолданылған зат – құрамындағы хош иіс зат

Ониха (/'//ɒ//n//ɪ//k//ə/, ὄνυξ), стакте, галбан және ладанмен бірге тең мөлшерде, Тора кітабындағы Шығу кітабында (Шығ.30:34-36) кездесетін киелі Кеторет (хош иіс) құрамының бір бөлігі болды және Иерусалимдегі Сүлеймен ғибадатханасында қолданылды. Бұл формула хош иіс ретінде қолданылуға тиіс болды және қасиетті емес мақсаттар үшін көшірме жасауға болмады. Ежелгі ониханың нақты қандай зат екенін анықтау мүмкін емес. Кетореттің осы құрамы үшін қолданылған түпнұсқа еврей сөзі – שחלת, shecheleth, яғни «аулау; арыстан сияқты (оның ерекше арыстанынан)» немесе «дыбыстың дірілінен қабыршақтану». Шехелеф сириялық шехельтамен байланысты, ол «жас, дистилляция немесе шығарылым» деп аударылады. Арамей тілінде SHCHL түбірі «қайтару» дегенді білдіреді. Бұл операкулум – латындықтар Conchylium деп атаған қабықтың жабылатын қақпағы. Бұл операкулалардың мөлшері әртүрлі болуы мүмкін, бірақ олардың жалпы пішіні тырнақ пішініне ұқсайды, содан Unguis odoratus атауы шыққан. Blatta Byzantina атауы оның көбінесе Константинопольден, ежелгі Византиядан әкелінетінімен байланысты. Ежелгі заманда операкулум хош иіс құрамында қолданылған. Бабыл Талмудында ониха ащы шөптен дайындалған сілтілік ерітіндімен сүртіліп, қоспаларды кетіру үшін, содан кейін капер бұтасының ашытылған жидек шырынына немесе күшті ақ шарапқа малынды, иісін күшейту үшін қолданылған. Рим империясы құлағаннан кейін Батыста ұмытылғанмен, мурекс операкуласы әлі де дәстүрлі Солтүстік Африка және Таяу Шығыс бахорында (ұсақталған хош иіс), дәстүрлі Үндістанның чоя нах аттарында (мурекс операкуласының құрғақ дистилляциясы арқылы өндіріледі) және Шығыс Азия хош иістерінде кеңінен қолданылады. Осы тұрғыдан алғанда, кейбір зерттеушілер бұл ониханың ең сенімді көзі деп санайды.

Бделлиум

Коммифора вигти, синоним C. mukul: Bdellium ежелгі onycha ретінде қастерленген. Арабияда өсетін бұл ағаш ежелгі заманда құрбандыққа шалынатын хош иіс ретінде қолданылған шайырды өндіреді. Ол ежелгі Египетте хош иіс құрамына кіретін заттардың бірі болған. Хош иіс ретінде ол тәтті, дәмді иіс береді, кейбіреулер оны миррадан аздап ащырақ болғанымен, оған ұқсас деп санайды, сонымен қатар саңырауқұлақ иісі де сезіледі. Шайыр дәмдеуіш саудасында мирраның сапасын төмендету үшін қосымша зат ретінде жиі қолданылған. Шағын шарға оралған шайыр хадраболон деп аталады. Ол құрғақ, жылтыраған және саусақ тырнақтары сияқты көптеген ақ дақтарға ие. Диоскорид бделлиумды "араб ағашының жасы" деп сипаттаған. Ол бделлиумды саусақ тырнағына ұқсатады (оныха сөзі грек тілінде саусақ тырнағын білдіреді). Плиний бделлиумның "жарық, құрғақ және саусақ тырнақтарына ұқсайтын көптеген ақ дақтармен жабылған" екенін айтады. Бұл Дамокрит, медицина жазушысы, Сараценнің "Scholia in Dioscoridis" еңбегінде келтірген сөздерімен және Сальмасийдің "Plinianae Exercitationes" еңбегінде айтылған Галеннің айтқан бделлиумымен бірдей болып көрінеді. Сальмасий бделлиумды араб Молохилі (Мукул) деп мәлімдейді.

Кексе сүйегі

Құтқара сүйегі үлкен тырнақтарға ұқсайды және құрбандыққа шалу үшін де қолданылады.

Нәрсе

Нард – бұл кеңінен танымал, хош иісті шөп, оның осы жағдайда қолданылуы ұсынылған.