Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ұлыбританияның негізгі ұрыс танкісі
британдық негізгі ұрыс танкісі
UK main battle tank
the British main battle tank
FV4030/4 Challenger 1 – британдық негізгі ұрыс танкісі (MBT), ол 1983 жылдан 2001 жылға дейін Ұлыбритания армиясы қолданды, содан кейін Challenger 2 оны ығыстырды. Challenger 1 паркінің көп бөлігі кейін Иорданияға сатылды, онда ол 2018 жылы қызметтен шығарылғанға дейін Иордания Корольдік армиясының қарулы күштерінде болды. Жергілікті жерде "Әл-Хусейн" деп белгілі болған бұл машиналар Иорданияда түрлі модификациялардан өтті, содан кейін оларды БАӘ-ден әкелінген француздық "Леклерк" танктері және Италиядан алынған "B1 Centauro" 8x8 дөңгелекті танк жойғыштары алмастырды. Иорданияның Challenger 1 паркі 2023 жылдың қаңтарына қарай толығымен қызметтен шығарылды.
The FV4030/4 Challenger 1 is a British main battle tank (MBT) used by the British Army from 1983 to 2001, when it was superseded by the Challenger 2. The majority of the Challenger 1 fleet was subsequently sold to Jordan where it remained in service with the Royal Jordanian Army until withdrawals were announced in 2018. Known locally as Al Hussein, these vehicles received various Jordanian modifications before being replaced by French made Leclerc tanks from the UAE and ex Italian B1 Centauro 8x8 wheeled tank destroyers. The Jordanian Challenger 1 fleet had been retired by January 2023.
Тарих
Chobham қаласына жақын орналасқан бұрынғы Әскери көліктер және инженерлік мекемесі (MVEE) Challenger танкін жобалауды бастады, бұл жоба әлемнің көптеген елдерінде қолданыстағы Chieftain танктерінің жетілдірілген нұсқасын құруға байланысты болған Иранның тапсырысынан туындады. Олар – Chieftain Mk5(P) FV4030/1, FV4030/2 Shir (Арыстан) 1 және 4030/3 Shir 2. Иран шахының құлауы мен Ұлыбританияның MBT 80 жобасының сәтсіз аяқталуынан кейін, британдық армия тапсырыс берушіге айналды және MVEE танкты Батыс Еуропаның талаптарына сәйкес одан әрі жетілдірді. Біраз уақыттан кейін танк "Cheviot" (таулы аймақтың атауы) деп аталды, бірақ кейін "Challenger" деп өзгертілді – бұл атау Екінші дүниежүзілік соғыстағы Cruiser Mk VIII Challenger танкінде де қолданылған болатын. Challenger 1 танк дизайнының ең жетілдірілген ерекшелігі – Chobham бронясы, ол сол кездегі батыс танктерінде стандартты болған монолитті дөңгеленген гомогенді бронядан (RHA) әлдеқайда артық қорғаныс берді. Бұл броня кейіннен американдық M1 Abrams сияқты басқа да конструкцияларда қолданылды. Сонымен қатар, гидропневматикалық серіппелер ұзын серіппелердің қозғалысы және соққыларды бақылау арқылы жолдан тыс өту қабілетін жақсартты. Challenger танктері Royal Ordnance Factories (ROF) зауыттарында құрастырылды. Challenger 1 1983 жылы британдық армияның қарулануына енгізілді және 1990 жылы өндірісі тоқтатылды, әрбір танк шамамен 2 миллион фунт стерлингке бағаланды. 1986 жылы ROF Leeds (және Challenger өндіріс желісі) Vickers Defence Systems (кейін Alvis Vickers) компаниясының меншігіне өтті. Қорғаныс министрлігі 1987 жылдың маусымында Батыс Германиядағы Графенвёрде өткен Канада армиясының кубогы жарысында (CAT '87) Challenger 1 танктерінің мүмкіндіктерін көрсетуге мүдделі болды. Дайындық жарыстарында ең жақсы нәтижелерді 2-ші Корольдік танк полкі көрсеткенімен, олардың Challenger танктері Термиялық байқау және оқ ату жүйесімен (TOGS) жабдықталмаған, бұл олардың мүмкіндіктерін шектеді. Корольдік гусарлар эскадрильясы TOGS жүйесімен жабдықталған, бірақ олар CAT '87 жарысына дайындық орнына Канададағы BATUS базасында Chieftain танктерімен жаттығулар өткізген. Жарысқа қатысу үшін TOGS жүйесімен жабдықталған 22 жаңа Challenger танктері өндіріс желісінен ауыстырылды, бұл бастапқыда кейбір техникалық қиындықтарға әкелді. Алайда, жарыс барысында гусарлар лигалық кестеде соңғы орынды иеленді. 14 шілдеде Парламентке жасаған мәлімдемесінде Қарулы күштер министрі Иан Стюарт: "Менің ойымша, жарыстардағы танктердің көрсеткен өнері, мысалы, жақында өткен Канада армиясының кубогы сияқты жасанды жағдайларда, олардың соғыстағы қабілеттілігінің дұрыс көрсеткіші емес" деді. 1985 жылы Chieftain және 1987 жылы Challenger танктерінің нашар нәтижелерін ескере отырып, 1987 жылдың желтоқсанында британдық армия бұл жарыстан белгісіз мерзімге шығу туралы шешім қабылдады. Кейіннен жаңа MBT танктеріне қойылатын талаптар жарияланды. Жаңа техникалық талаптарға Vickers компаниясының жетілдірілген Challenger танктері, американдық M1 Abrams, француздық Leclerc және неміс Leopard 2 танктерінің жобалары енгізілді. Vickers Defence Systems компаниясының Challenger 2 жобасы таңдалып алынды. Бұл танк алдыңғы нұсқасына қарағанда әлдеқайда қабілетті: MVEE жобалаған негізгі корпусын сақтай отырып, Vickers Private Venture Mk7 дизайнына негізделген жаңа мұнара және жетілдірілген Chobham бронясымен жабдықталды. Challenger 1 танктерінің британдық армиядан алынып тасталуы 1998 жылы басталды және 2001 жылға қарай Challenger 2 танктері оларды толық ауыстырды. Абдулла әскери қызметте өмірін өткізетінін жоспарлаған, бірақ 1999 жылдың 24 қаңтарында, әкесінің қайтысынан бірнеше апта бұрын, ол өзінің ағасы Хасанды мұрагер ретінде алмастырды. 1999 жылдың наурыз айында Абдулла II таққа отырғаннан кейін, британ үкіметі Абдулланың сыртқы саясатын қолдау мақсатында және жаңа патшаның өтінішіне жауап ретінде, Иорданияға 288 Challenger 1 танкін жеткізу туралы келісім жасады. Бұл танктердің орташа есептік құны бірлігіне шамамен 750 000 фунт стерлинг болды, олар қолданыстан шығарылғаннан кейін нөлге дейін төмендейтін еді. Сондықтан танктер Иорданияға тегін берілді, ал Иордания үкіметі тасымалдауға байланысты барлық шығындарды өтеуге міндеттенді. Бұл келісімге 112 бірлік техника да кірді. Бұл алғашқы партия көліктері 1999 жылдан 2002 жылға дейінгі үш жыл ішінде Иорданияға жеткізілді және Иорданияның Centurion (жергілікті жерде Tariq деп аталды) танктерінің автопаркін жаңартуға мүмкіндік берді. Иорданияның Challenger 1 танктерінің автопаркі 2023 жылдың қаңтарында қолданыстан шығарылды.
The Challenger design by the former Military Vehicles and Engineering Establishment (MVEE) near Chobham in Surrey originated in an Iranian order for an improved version of the Chieftain line of tanks in service around the world. These were the Chieftain Mk5(P) FV4030/1, FV4030/2 Shir (Lion) 1 and 4030/3 Shir 2. With the fall of the Shah of Iran and the collapse of the UK MBT 80 project, the British Army became the customer and the tank was further developed by MVEE to meet Western European requirements. For a short time the tank was named "Cheviot" (the name of a hill range) before becoming "Challenger", a name reused from the Cruiser Mk VIII Challenger tank of World War II. The most advanced aspect of the Challenger 1 design was its Chobham armour, which gave protection far superior to any monolithic Rolled Homogeneous Armour (RHA), then standard of western tank armour material. This armour was later adopted by other designs, including the American M1 Abrams. Additionally, the hydropneumatic suspension provided outstanding cross country performance through the long suspension arm travel and controlled bump and rebound behaviour offered. The Challenger was built by the Royal Ordnance Factories (ROF). The Challenger 1 entered service with the British Army in 1983 and production ceased in 1990 at a cost of around £2 million each. In 1986, ROF Leeds (and the Challenger production line) was acquired by Vickers Defence Systems (later Alvis Vickers). The Ministry of Defence was keen to show off the capabilities of the Challenger 1 in the Canadian Army Trophy Competition (CAT '87), held at Grafenwöhr, West Germany, in June 1987. The best performing team in preparatory competitions had been the 2nd Royal Tank Regiment, although its Challengers had not been fitted with Thermal Observation and Gunnery Sight (TOGS), which would put them at a disadvantage. The Royal Hussars had a squadron fitted with TOGS; however, they had been training at BATUS in Canada with Chieftains, instead of training with Challenger and TOGS for CAT '87. Twenty two new Challengers with TOGS were specially diverted from the production line for the competition, resulting in teething problems. At the competition itself, the Hussars were placed last in the league table. In a statement to the House of Commons on 14 July, Ian Stewart, the Minister of State for the Armed Forces, said; "I do not believe that the performance of tanks in the artificial circumstances of a competition, such as the recent Canadian Army Trophy, is a proper indication of their capability in war." Following poor results in 1985 with the Chieftain, and in 1987 with the Challenger, the British Army decided in December 1987 to withdraw indefinitely from the competition. A requirement for a new MBT was later issued. Proposals put forward for the new specification included an improved Challenger from Vickers, the American M1 Abrams, the French Leclerc, and the German Leopard 2. The Vickers Defence Systems design, designated Challenger 2, was eventually selected. This tank is significantly more capable than its predecessor: based on the same basic MVEE designed hull, it features a new turret based on the Vickers Private Venture Mk7 design and improved Chobham armour. Withdrawals of the Challenger 1 from the British Army began in 1998 and it had been completely replaced by the Challenger 2 by 2001. Abdullah had thought he would spend his life in the military, but on 24 January 1999, weeks before his father's death, he replaced his uncle Hassan as heir apparent. In March 1999, after Abdullah II had ascended to the throne, the British Government, in a show of support of Abdullah's foreign policy, and in response to a request from the new king, announced an agreement to supply Jordan with up to 288 Challenger 1 tanks as they came out of British service. These tanks had an average in service book value of £750,000 per unit, that would reduce to zero upon withdrawal. The tanks were therefore supplied to Jordan at no cost, with the Jordanian Government agreeing to cover any transfer costs arising. The deal also included 112 support vehicles. This first tranche of vehicles were supplied to Jordan over a three year period from 1999 to 2002 and enabled the replacement of the Jordanian Centurion fleet (known locally as Tariq). The Jordanian Challenger 1 fleet was retired by January 2023.
Операциялық қызмет
1990 жылы Бірінші шығанақ соғысындағы «Гранби» операциясына дайындық мақсатында 221 Challenger 1 танкы Сауд Арабиясына жөнелтілді. Бұл құрама бастапқыда екі броньды полктан – Корольдік ирландиялық гусарлар мен Шотландиялық корольдік драгун гвардиясынан тұратын 7-ші броньды бригададан құралды, олардың әрқайсысы Challenger 1-дің соңғы Mark 3 нұсқасының 57 данасымен жабдықталған. Олар Сауд Арабиясының Әл-Жубайл портында REME тобы мен азаматтық мердігерлер күшімен шөл операцияларына бейімделді. Бұл жаңартуға корпустың бүйір бөліктеріне қосымша Chobham бронясы және мұрын және алдыңғы глацис пластинасына жарылғыш реактивті броня (ERA) орнатылды. Сонымен қатар, қосымша сыртқы отын барабандары мен түтін генераторы қосылды. Көліктің сенімділігіне қатысты үлкен алаңдаушылықтар болды. Шығанақ соғысы басталғанға дейін Challenger 1 танкыларының тек 22%-ы ғана ақаулар мен қосалқы бөлшектердің жетіспеуіне байланысты толық жұмыс жасайтын күйде болды. Бұған қоса, орташа климатта соғыс үшін жасалған танк шөлдегі қатал жағдайға қаншалықты төтеп бере алады деген де мазалады. Британдық 7-ші броньды бригаданың командирі Патрик Кордингли кейін «Challenger – бұл жарыс үшін емес, соғыс үшін жасалған танк» деді. Challenger үшін басты қауіп – Ирак Республикалық гвардиясының T 72M танкылері деп есептелді; әр британдық танк T 72M-ге қарсы қолдану үшін арнайы 12 дана L26A1 «Ерихон» кемітілген уранды (DU) оқ-дәрімен жабдықталды, бірақ коалицияның құрлықтағы әскери операциясы кезінде дивизия алдын ала шығарылғандықтан, олармен кездесу болған жоқ. Шығанақ соғысынан кейін Challenger 1 танкылері Британ армиясы тарапынан Босния және Герцеговинада, сондай-ақ НАТО жетекшілігімен Косовоға жасалған «Бірлескен күзет» операциясында қолданылды.
In 1990, in preparation for Operation Granby, the UK operation in the First Gulf War, 221 Challenger 1 tanks were deployed to Saudi Arabia. This deployment originally consisted of the 7th Armoured Brigade, consisting of two armoured regiments, the Queen's Royal Irish Hussars and the Royal Scots Dragoon Guards, both equipped with 57 of the latest Mark 3 version of the Challenger 1. They were modified for desert operations by a REME team and civilian contractors at the quayside in Al Jubayl, Saudi Arabia. This fit included additional Chobham Armour along the hull sides and explosive reactive armour (ERA) on the nose and front glacis plate. Modifications also included the provision of extra external fuel drums and a smoke generator. There were major concerns about the reliability of the vehicle. Before the commencement of the Gulf War deployment only 22% of Challenger 1s were operational because of faults and lack of spares. In addition there were serious worries about how a tank designed to perform in temperate climates would stand the rigours of desert warfare. Patrick Cordingley, the British commander of 7th Armoured Brigade, said later that the "Challenger is a tank built for combat and not competitions.". The main threat to the Challenger was deemed to be the Iraqi Republican Guard's T 72M tanks; each British tank was provided with twelve L26A1 "Jericho" depleted uranium (DU) shells specifically for use against T 72Ms, but during the course of the Coalition's ground campaign none were encountered as the division was withdrawn beforehand. After the Gulf War, Challenger 1 tanks were also used by the British Army in Bosnia and Herzegovina and Operation Joint Guardian, the NATO led drive into Kosovo.
Challenger 1 артиллериясы
Әрекетте Global Positioning System (GPS) және "Челленджер-1" танкысына орнатылған Thermal Observation and Gunnery System (TOGS) жүйелері жаумен қақтығысқанда шешуші рөл атқарды, түнде, нашар көріну жағдайында және түтін қоршауында шабуылдауға мүмкіндік берді. Бірінші Gulf соғысы кезінде британдық "Челленджерлер" ұрыста бірде-бір танкін жоғалтпай, шамамен 300 ирак танкін жойды. 1991 жылғы 26 ақпанда Корольдік Ирландия Гусарларына қосылған 17/21-ші лансерлердің капитаны Тим Пурбриктің басқаруындағы "Челленджер 1" 3600 метр қашықтықта ирактық Т-55 танкін жойды, содан кейін 4700 метр қашықтықта вольфрам-никель-мыс тегімен жабдықталған L23A1 APFSDS "қанатты" снарядымен бензин танкерін жойды. Сол күні "11B" шақыру таңбасымен танылған Шотландия Корольдік драгун гвардиясының танкысі, кемітілген уран тегі бар L26A1 APFSDS снарядын қолданып, 5100 метр қашықтықта ирактық танкты жойды. Бұл танкқа қарсы тікелей атыс кезінде қолданылған кинетикалық снарядтармен жасалған ең алыс атыс рекорды деп саналады.
In action the Global Positioning System (GPS) and Thermal Observation and Gunnery System (TOGS) fitted to Challenger 1 proved to be decisive when engaging the enemy, allowing attacks to be made at night, in poor visibility and through smoke screens. During the First Gulf War, British Challengers destroyed roughly 300 Iraqi tanks without suffering a single loss in combat. On 26 February 1991, a Challenger 1 under the command of Captain Tim Purbrick of the 17th/21st Lancers attached to the Queen's Royal Irish Hussars, destroyed an Iraqi T 55 tank at a range of 3600 metres, followed soon after by a petrol tanker at a range of 4700 metres using L23A1 APFSDS 'fin' rounds with tungsten–nickel–copper penetrators. That same day, a tank of the Royal Scots Dragoon Guards, call sign '11B', engaged and destroyed an Iraqi tank at a range of 5100 metres using a L26A1 APFSDS with a depleted uranium penetrator. This is believed to be the distance record for a successful tank on tank, direct fire, kinetic round engagement.
Версиялар мен нұсқалар
Challenger 1 Mk. 1: бастапқы өндіріс үлгісі, көпшілігі жүйе құрастыру бағдарламасына сәйкес бос TOGS барбеттерімен жасалған. 1983 жылдың ақпаны мен 1985 жылдың қаңтары аралығында 109 танк салынды. Challenger 1 Mk. 2: Barr & Stroud/Pilkington Optronics TOGS (Термиялық бақылау және ату жүйесі) жылулық көру құрылғысымен жабдықталған. 1985 жылдың қаңтары мен 1986 жылдың қарашасы аралығында 155 танк салынды. Challenger 1 Mk. 2 ACB: Challenger Mk. 2 танкы, шынымен күшейтілген пластикалық "ылғалды" зарядтағыш бөлімдері "Granby" операциясы аясында болаттан жасалған зәкірлі зарядтағыш контейнерлермен (ACB) ауыстырылды. Challenger 1 Mk. 3: зәкірлі зарядтағыш бөлімдермен және бірнеше корпус өзгерістерімен жабдықталған. 1986 жылдың желтоқсаны мен 1990 жылдың маусымы аралығында 156 танк салынды. CTT: Challenger оқу танкы (CTT), 17 арнайы жасалған жүргізушілерді оқытуға арналған танк. CTT Challenger 1 Mk. 3 шассиіне негіделген. Мұнарасы құйылған болаттан жасалған бақылау және басқару кабинасымен ауыстырылды.
Challenger 1 Mk. 1 : initial production version, the majority were produced with empty TOGS barbettes for the conversion programme to retrofit the system. 109 tanks built between February 1983 and January 1985. Challenger 1 Mk. 2 : fitted with the Barr & Stroud/Pilkington Optronics TOGS (Thermal Observation and Gunnery System) thermal sight. 155 tanks built between January 1985 and November 1986. Challenger 1 Mk. 2 ACB : Challenger Mk. 2 whose glass reinforced plastic "wet" charge bins have been replaced by steel Armoured Charge Bins (ACB) as part of the Operation Granby. Challenger 1 Mk. 3 : equipped with armoured charge bins and a number of hull modifications. 156 tanks built between December 1986 and June 1990. CTT : Challenger Training Tank (CTT), 17 purpose built driver training tanks. The CTT was based on the Challenger 1 Mk. 3 chassis. The turret was replaced by an observation and control cabin made of cast steel.
Challenger броньды жөндеу және қалпына келтіру көлігі (CRARRV)
1985 жылы Ұлыбритания Қорғаныс министрлігі Vickers Defence компаниясынан Challenger 1 шассиіне негіделген броньды құтқару машинасына тапсырыс берді. 1988 мен 1993 жылдар аралығында британдықтарға сексен дана машина жеткізілді, ал кейін Оманға тағы төрт машина жеткізілді. CRARRV машиналары жаңартылып, CV12 5C/6C қозғалтқышы және TN54E берілісі бар жаңартылған Challenger 2 күштік қондырғысын пайдаланатын болды. CRARRV машиналары алғаш рет 1991 жылы Бірінші шығанақ соғысына дейін, «Гранби» операциясы кезінде Challenger 1 танктеріне көмек көрсету үшін қолданылды. Олар кейін 2003 жылы Иракқа басып кіру кезінде, «Телик» операциясында да қолданылды. 2023 жылы Украинаға Challenger 2 танктерінің взводымен бірге CRARRV машиналарының белгісіз саны сыйға берілмек.
In 1985, the UK MoD ordered a derivative armoured recovery vehicle from Vickers Defence on the Challenger 1 hull. Eighty vehicles were delivered to the British between 1988 and 1993, with four more later delivered to Oman. CRARRVs have subsequently been upgraded to use the updated Challenger 2 powertrain consisting of a CV12 5C/6C engine with TN54E transmission. CRARRVs were first deployed in action to support Challenger 1 tanks in the lead up to the First Gulf War, Operation Granby in 1991. They were subsequently deployed during the 2003 invasion of Iraq, Operation Telic in 2003. An unspecified number of CRARRVs are to be donated to Ukraine alongside a squadron of Challenger 2 tanks in 2023.
CRARRV
Ұлыбритания 80 қолданыста, кейін Challenger 2 күштік қондырғысын жаңарту алды. Оман 4 қолданыста.
United Kingdom 80 in service, subsequently received Challenger 2 powertrain upgrades. Oman 4 in service.
CRARRV
Украина армиясына 14 Challenger 2 танкысынан тұратын эскадрильямен бірге белгісіз мөлшерде көмек көрсетіледі.
Ukrainian Army an unspecified number to be donated alongside a squadron of 14 Challenger 2 tanks.