Кіріспе

АҚШ-тың Форт-Детриктегі әскери базасы және биологиялық зертханасы – Мэриленд штатының Фредерик қаласында орналасқан АҚШ Армиясының Болашақ командованиесінің орны. Форт-Детрик 1943 жылдан 1969 жылға дейін АҚШ-тың биологиялық қарулар бағдарламасының орталығы болды. Бұл бағдарлама тоқтатылғаннан бері, ол АҚШ-тың биологиялық қорғаныс бағдарламасының көптеген элементтерін қабылдады. 2010 жылдардың басында Форт-Детрик кампусы биомедициналық зерттеулер мен әзірлемелерді, медициналық материалдарды басқаруды, жаһандық медициналық байланыстарды және шетелдік өсімдік патогендерін зерттеуді жүргізетін көп мемлекеттік қауымдастықты қолдайды. Зертхана Эбола және шешек сияқты патогендерді зерттеуімен белгілі. Форт-Детрик АҚШ Армиясының медициналық зерттеулер мен даму командованиесінің (USAMRDC) және оның биоқорғаныс агенттігі – АҚШ Армиясының Жұқпалы аурулар медициналық зерттеу институтының (USAMRIID) орналасқан жері. Сонымен қатар, ол Ұлттық қатерлі ісіктер институтының (NCI) Фредерик кампусын, Фредерик ұлттық қатерлі ісіктер зерттеу зертханасын және Ұлттық биологиялық зерттеулер конфедерациясын (NICBR), Ұлттық биологиялық қорғаныс кампусын (NIBC), Ұлттық биологиялық қорғаныс талдау және қарсы шаралар орталығын және Ұлттық медициналық барлау орталығын (NCMI) қамтиды. 2019 жылдың тамызында қауіпті материалдарды жоюмен байланысты қауіпсіздік ережелерін бұзу салдарынан оның қауіпті микробтарды зерттеу жұмысы тоқтатылды. Форт-Детрик – Мэриленд штатының Фредерик округындағы ең ірі жұмыс беруші.

Тарих

Бес ферма бастапқыда қазіргі "Аймақ А" деп аталатын жерді құрады, яғни Форт-Детриктің басты пошта аймағы, онда орналымдардың көп бөлігі орналасқан. "Б аймағы" – "Ферма" деп белгілі және шамамен құрайды – 1946 жылы Роузмонт даңғылының батысында сынақ алаңын қамтамасыз ету үшін сатып алынды, бұл жер бұрын Сары Спрингс Пайк деп аталған. Сонымен қатар, посттың су және сарқынды суларды тазарту станциялары Монокаси өзенінің жағасында орналасқан, олардың аумағы шамамен құрайды.

Детрик Филд (1931-1943)

Форт-Детрик тамырларын 1929 жылы Мэриленд штатының Фредерик қаласында құрылған шағын муниципалды әуежайға тірейді. Оны бір адам басқарды және 1938 жылға дейін Кливленд, Огайо және Вашингтон арасындағы резервтік әуежайлардың бірі болды. Алаң Бірінші дүниежүзілік соғыста Францияда қызмет еткен және 1931 жылдың маусымында жүрек талмасынан қайтыс болған эскадрильяның ұшқыш-дәрігері, майор Фредерик Л. Детриктің құрметіне аталды. Әскери қатысудың алғашқы кезеңі – оның бөлімшесінің 1931 жылдың 10 тамызында (майор қайтыс болғаннан кейін екі ай өткен соң) орналасуы болды: Мэриленд Ұлттық гвардиясының 29-шы дивизиясының 104-ші бақылау эскадрильясы. Эскадрилья De Havilland бақылау бипландары мен Curtiss JN 4 "Jennies" ұшақтарын пайдаланды. 1939 жылы шөп алаңның орнына бетон және асфальттан тұратын әуежай салынды, ал жаңартылған Детрик алаңы Екінші дүниежүзілік соғысқа елдің қатысуына дейін кадеттерді даярлау орталығы ретінде жұмыс істеді. Детрик Филд 1940 жылы Фредерик қаласынан ресми түрде жалға алынды (бұрын жылына екі аптаға мемлекеттен жалға алынған болатын). Жапонияның Перл-Харборға шабуылынан кейін 1941 жылдың желтоқсаны мен 1942 жылдың қаңтарында соңғы ұшақтар Детрик Филдтен кетті. 104-ші эскадрилья мен кадеттер бағдарламасының барлық ұшақтары мен ұшқыштары соғыс жарияланғаннан кейін Атлантика жағалауындағы суасты қайықтарына қарсы патрульдеуге қайта бағытталды. 1942 жылдың наурыз және қыркүйек айлары аралығында АҚШ Әскери Әуе күштерінің 2-ші бомбалау эскадрильясы Детрик Филдте қайта құрылды, содан кейін Англияға жаңа Сегізінші Әуе күштерінің штаб-пәтерінің ядросы болу үшін аттанды. Осыдан кейін база авиациялық орталық болмай қалды. Әуежай ғимараттары, ұшу-қону жолағы және асфальт жолдар бүгінгі Гамильтон көшесі бойында, Безли драйвынан Нейман көшесіне дейін жоғалып кетті.

Детрик лагері (194356)

1943 жылдың 9 наурызында үкімет бастапқы нысанына қоса сатып алып, осы кешенді "Детрик лагері" деп қайта атады. Сол жылы АҚШ Армиясының Биологиялық соғыс зертханалары (USBWL) құрылды, ол биоқауіпсіздік, залалсыздандыру, газды стерильдеу және агенттерді тазарту саласындағы алғашқы зерттеулерді жүргізуге жауапты болды. Бірінші командир, лейтенант-полковник Уильям С. Бэкон және оның ізбасары, полковник Мартин Б. Читик базаның бастапқы 1,25 миллион долларлық жөндеу және құрылысын қадағалады.

Екінші дүниежүзілік соғыс және әскери-техникалық зерттеулер (1943-1945)

Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Детрик лагері мен USBWL әртүрлі патогендерді пайдалана отырып, биологиялық соғыс (БС) зерттеулерінің қарқынды жүргізілген орталығы болды. Бұл зерттеуді бастапқыда фармацевтикалық компанияның бас директоры Джордж В. Мерк қадағалап, көп жылдар бойы Висконсин университетінің бактериология профессоры Айра Л. Болдуин жүргізді. Болдуин лабораторияның алғашқы ғылыми директоры атанды. Ол осы ауқымды зерттеу жұмысы үшін Детрик Филдті таңдады, себебі оның орналасқан жерінің шалқарулылығы мен Вашингтон, округ Колумбияға, сондай-ақ АҚШ-тың химиялық соғыс зерттеулерінің негізгі орталығы – Эджвуд Арсеналына жақындығы арасындағы үйлесімділік болды. Ескі әуежайдан қалған ғимараттар мен басқа да құрылыстар, соның ішінде үлкен ангар, бастапқы кезеңде қажетті қолдаудың ядросын құрады. Детрик Филдтің айналасында кең аумақты егістік жерлер де орналасқан, оларды БС жұмыстарын кеңейту қажет болған жағдайда сатып алуға болатын. Армияның Химиялық соғыс қызметі бұл жобаға жауапкершілік пен бақылауды жүктеді, бір офицер бұл жобаны "соғыс жылдарындағы ең терең құпияға орайылған, ядролық бомбаны жасау үшін жүргізілген Манхэттен жобасымен теңестірілетін" деп сипаттады. Құрылыс басталғаннан кейін үш ай өткен соң, тағы бес зертхана мен пилоттық өндіріс орны үшін қосымша 3 миллион доллар бөлінді. Лейтенант-полковник Бейконға 85 офицер, 373 қатардағы әскери қызметші және екі WAAC офицерінің басшылығымен 80 әйелдер армиясының көмекші корпусының (WAAC) мүшесі бекітілді. 1945 жылығы ең жоғары деңгейде Детрик лагерінде 240 офицер және 1530 қатардағы әскери қызметші, оның ішінде WAC қызметкерлері болды. Жапония жеңілгеннен кейін 731-ші бөлімде жұмыс істеген зерттеушілер қудалаудан иммунитет алды. Ал, директор Широ Ишии адам мен жануарлардың тіндерін кесуден алынған "8000 слайдты" ұсынды, олар Форт-Детрикте сақталған деп хабарланды.

Соғыстан кейінгі жылдар (1946-1955)

Детрик лагерінде қабылданған қатаң қауіпсіздік шаралары соншалықты тиімді болды ki, биологиялық қарулар бойынша соғыс кезіндегі зерттеулер туралы жұртшылық 1946 жылдың қаңтарында ғана білді, яғни Жеңіс күнінен кейін төрт ай өткен соң. 1952 жылы Армия Батыс 7-ші көше мен Оппоссумтаун Пайк арасында орналасқан жерді сатып алып, тұрақты зерттеу және даму нысандарын кеңейтті. 1950 жылдары базадағы екі жұмыскер көкжарға ұшырап қайтыс болды. 1964 жылы тағы біреуі вирустық энцефалиттен көз жұмды. Базада 470-ғимарат болды, ол жергілікті тұрғындар арасында "Антракс мұнарасы" деп белгілі болды. 470-ғимарат ферменторлар мен бактериялық тазарту технологияларын сынауға арналған пилоттық өндіріс орны болды. Осы пилоттық өндірісте алынған мәліметтер фармацевтикалық өнеркәсіп антибиотиктер мен басқа да дәрі-дәрмектерді өндіруде революция жасау үшін қолданған ферменторлық технологияны қалыптастырды. 470-ғимарат 2003 жылы бұзылды, бірақ бұл бұзу жұмыстарымен айналысқандарға немесе қоршаған ортаға ешқандай зиян келтірмеді. Биологиялық соғыс зерттеулері жүргізілген кезде бұл нысан "Форт-Дум" деген лақап атқа ие болды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде базада көкжар споралары бар 5000 бомба жасалды.

Салқын соғыс жылдары (195689)

Детрик лагері Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін бейбіт уақыттағы биологиялық зерттеулер мен даму үшін тұрақты орналасқан орын ретінде белгіленді, бірақ бұл мәртебе 1956 жылға дейін расталмады, содан кейін ол Форт Детрик болып өзгерді. Оның мақсаты – биомедициналық зерттеулер жөніндегі бұрынғы миссиясын және ерекше жағдайды қажет ететін биологиялық агенттерді зерттейтін әлемдегі жетекші ғылыми-зерттеу кампусы ретіндегі рөлін жалғастыру болды. Форт үшін соңғы жер сатып алу 1962 жылы Розмонт даңғылы бойындағы қоршаудың жанындағы кішкентай учаске болды, ол қазіргі аумақты толықтырды. 1969 жылдың 11 қарашасы, Ардагерлер күнінде президент Ричард М. Никсон Сенаттан 1925 жылғы Женева хаттамасын ратификациялауды сұрады, ол химиялық және биологиялық қаруды қолдануға тыйым салады. Никсон Форт Детриктегі зерттеулер жалғасатынын мәлімдеді. 1969 жылдың 25 қарашасында Никсон АҚШ-тағы шабуылдық биологиялық зерттеулерді заңсыз деп жариялады. Осы уақыттан бастап Форт Детрикте жүргізілген барлық зерттеулер қанағаттандырушы сипатта болды, олар БВ инфекцияларын диагностикалауға, алдын алуға және емдеуге бағытталған. Бұл зерттеулерді АҚШ Армиясының Жұқпалы аурулар зерттеу институты (USAMRIID) жүзеге асырады, ол бұрынғы АҚШ Армиясының медициналық бөлімшесінен (USAMU) ауысып, 1969 жылы қайта аталды. Форт Детриктегі шабуылдық биологиялық зерттеулерді тоқтатқан Никсон бұрынғы зертханалар мен жерді АҚШ Денсаулық сақтау және әлеуметтік қызметтер департаментіне беруге уәде берді, ол 1970 жылдары және одан кейін осы бағдарламаны қабылдады. 1971 жылы орналасқан аумақтан берілген учаскеде Фредерик Ұлттық қатерлі ісіктерді зерттеу және дамыту орталығы (қазіргі Фредерик Ұлттық қатерлі ісіктерді зерттеу зертханасы) құрылды. 2009 жылы автор Х.П. Альбарелли Франк Олсонның өлімі және Форт Детрикте жүргізілген эксперименттер туралы «Қателік болды: Фрэнк Олсонның өлтірілуі және ЦРУ-дың құпия Суық соғыс тәжірибелері» атты кітабын жариялады. Кітап АҚҚ бойынша жарияланған құжаттарға, көптеген басқа құжаттарға және полициямен және тергеушілермен сұхбаттасуға негізделген. 1980 және 1990 жылдары КГБ дезинформациялық агенті Якоб Сегал Форт Детрик АҚШ үкіметінің ВИЧ-ті «жасаған» жері деп мәлімдеді. USAMRIID 2001 жылғы антракс шабуылының ғылыми аспектілері бойынша ФБР-дің басты кеңесшісі болды, ол 22 адамды жұқтырды және 5 адамның өліміне әкелді. Бастапқыда ғылымға көмектескеннен кейін, ол ФБР-дің ықтимал қылмыскерлерді тергеуінің басты назарына айналды (Стивен Хэтфиллді қараңыз). 2008 жылдың шілдесінде USAMRIID-дегі жетекші АҚШ биоқорғаныс зерттеушісі ФБР оқиғаға қатысты айыптаулар жасауы алдында өзін-өзі өлтірді. 18 жыл бойы USAMRIID-де жұмыс істеген ғалым Брюс Эдвардс Ивинске сот ісі туралы хабарланған. 2008 жылдың тамызында ФБР Ивинсті антракс шабуылының жасаушысы деп тануы әлі де даулы болып қала береді және оның кінәсін қарастыратын бірнеше тәуелсіз үкіметтік тергеулер жалғасуда. Шабуылдарда қолданылған антракс препараттары әртүрлі дәрежеде болғанымен, барлық материал бір бактериялық штаммнан алынған. Ames штаммы деп аталатын ол алғаш рет USAMRIID-де зерттелді. Кейіннен Ames штаммы АҚШ-тағы кем дегенде он бес биологиялық зерттеу зертханасына және шетелдегі алты орынға таратылды. 2008 жылдың маусым айында Қоршаған ортаны қорғау агенттігі базаны елдегі ең ластанған жерлердің суперфонды тізіміне қосуды жоспарлап отырғанын мәлімдеді. 2008 жылы Форт Детрикте шамамен 7 900 адам жұмыс істеді. База Фредерик округының ең ірі жұмыс берушісі болды және жергілікті экономикаға жыл сайын 500 миллион доллардан астам үлес қосты. 2020 жылы COVID-19-ға қатысты қастандық теориясы пайда болды, ол SARS CoV 2 вирусын Форт Детрикте АҚШ армиясы жасады деп мәлімдеді. Бұл айыптауды Қытай үкіметінің өкілдері, әсіресе Сыртқы істер министрлігінің өкілі Чжао Лицзянь, негізсіз болып қала бергенімен, нысанды тексеруді талап етті. Қытай Коммунистік партиясының «Global Times» таблоиды ұйымдастырған петиция бойынша ДДҰ-ны COVID-тің шығу тегі туралы Форт-Детрикке тексеруге шақырды, оған 25 миллион қол қойылды.

Қоршаған ортаның ластануы

Форт-Детрик Аймағы B – 399 акрлық полигон және 1970 жылға дейін химиялық, биологиялық және радиологиялық материалдарды кәдеге шығару аймағы болды. 2009 жылы ол Ұлттық басымдықтар тізіміне төрт «көздік аймақ» бар суперфонд ретінде енгізілді: химиялық қалдықтарды төгу орлары, полигон, Аймақ B торы және Аймақ B 20 Оңтүстік өртеу аймағы. Тағы 30 мүмкін аймақ бар. 1992 жылдан бері жер асты суларының трихлорэтилен (ТХЭ) және тетрахлорэтилен сияқты ұшпалы органикалық қосылыстармен ластануы белгілі, бұл ластану учаске ішінде де, сыртында да байқалды. 2012 жылы АҚШ Ұлттық зерттеу кеңесі Форт-Детриктегі денсаулыққа қауіп төндіру мүмкіндігін зерттеген екі зерттеуді қарастырғаннан кейін есеп жариялады: 2009 жылы Уытты заттар мен аурулар жөніндегі агенттік жүргізген денсаулық сақтау бағалауы және Мэриленд штатының Денсаулық сақтау және психикалық денсаулық департаменті мен Фредерик округінің Денсаулық департаменті Фредерик округіндегі қатерлі ісіктерді зерттеуі. Есепте екі зерттеудің де Аймақ B-ден келген ластанған жер асты суларының адамдарға зиян келтіргенін көрсетуге мүмкіндік бермегені анықталды. Қосымша зерттеулер байланысты анықтауға шамасы жоқ, себебі ертедегі әсерлер туралы деректер жиналмаған және қазір деректерді алу немесе сенімді түрде бағалау мүмкін емес. 2014 жылдың шілдесінде Форт-Детриктің мүддесін қорғайтын АҚШ адвокаты сол кездегі EPA ережелерінің болмауы Федералдық талап-арыз актісінен ерекшелік құрайды және «Армияның қалдықтарды кәдеге шығару тәжірибесін қорғайды» деп мәлімдеді. 37 миллион долларлық сот ісі 2015 жылдың қаңтарында тоқтатылды. 2015 жылдың ақпанында Армия 106 Фредерик отбасысы мен жеке тұлғаларының денсаулық проблемаларын жоққа шығарғаннан кейін, тұрғындар 2015 жылдың тамызында 750 миллион доллар өтемақы талап етіп, топтық сотқа шағым түсірді, бұл сома қасақана өлімге және физикалық және рухани азапка байланысты.