Кіріспе
Индонезияның Риау аралдары провинциясындағы Бинтан ауданындағы арал. Бинтан аралы немесе Негери Сегантанг Лада – Индонезияның Риау архипелагындағы арал. Бұл Риау аралдары провинциясының бір бөлігі, астанасы Танжунг Пинанг аралдың оңтүстігінде орналасқан және аралдың негізгі қалалық орталығы болып табылады. Бинтанның құрлық ауданы (жалпы ауданы 96% теңізді құрайды). Оның әкімшілік аймағы – Риау аралдары провинциясының алты әкімшілік ауданының бірі – Бинтан ауданы. Танжунг Пинанг қаласы географиялық жағынан Бинтан аралында орналасқан, бірақ аудан құрамына кірмейді. 12 ғасырда Малакка бұғазындағы Бинтан аралы "Қарақшылар аралы" деп белгілі болған, себебі малайзиялық қарақшылар осы сулардағы сауда кемелерін тонап жүрген. Аралдың солтүстік-батысындағы Бинтан курортынан Сингапурға дейін моторизацияланған катамаранмен 45-50 минуттық сапар бар, Сингапур – ең жақын ірі қала. Аралда жағажайлар, жағажайға жақын қонақ үйлер мен курорттар бар; ең танымалдары – тропикалық аймақта орналасқан Бинтан курорттары. Риау аралдары архипелагы Оңтүстік Қытай теңізі арқылы осы курорттың қарсы жағында орналасқан. Индонезия Балиден кейін Бинтанды келесі үздік туристік орын ретінде насихатап жатыр.
Bintan Island or Negeri Segantang Lada is an island in the Riau archipelago of Indonesia. It is part of the Riau Islands province, the capital of which, Tanjung Pinang, lies in the island's south and is the island's main community. Bintan's land area is (total area is including 96% sea area). Its administrative region is designated the Bintan Regency, one of the six administrative regencies of the Riau Islands province. The city of Tanjung Pinang is an autonomous area geographically within Bintan Island but not included in the Regency. In the 12th century, the Bintan island in the Strait of Malacca was known as the "Pirate Island" since the Malay pirates used to loot trading ships sailing in these waters. Singapore, the closest major city, is a 45 50 minute trip by motorised catamaran across the Singapore Strait from Bintan Resort area in the northwest of the island. The island has beaches with beach front hotels and resorts; the most prominent of these beaches is the Bintan Resorts set over an area of of tropical environment. The archipelago of the Riau islands is right opposite to this resort across the South China Sea. Indonesia is promoting Bintan as the next best tourist destination after Bali.
Тарих
Бинтан аралының Үндістан мен Қытай сауда жолындағы стратегиялық орналасуы мен аумақтық көлемі оның бай тарихына себеп болған. Жергілікті малайлар мен бугистермен қатар, түрлі кезеңдерде португалдар, голландтар, арабтар және британдықтардың билігі Бинтанның тарихының бір бөлігі болды. Малайлар мен бугистер арасындағы көптеген ішкі жанжалдар, теңіздегі шайқастар, сондай-ақ шетелдік басқыншы күштермен және олардың арасындағы шайқастар Бинтанның және оның бұғаздарының тарихын құрайды. 16 ғасырдың ортасынан бастап Джохор-Риау сұлтандығының сұлтаны өз мемлекетін Джохор, Риау және Линга арасында көшіріп отырды. Бинтан алғаш рет саяси маңызға ие болған кезде, Малакка сұлтандығы құлағаннан кейін сұлтан Махмуд 1511 жылы португалдық әскерлер Малакканы басып алғаннан кейін Бинтанға қашып, соғыс ошағын құрды. Португалдықтар 1526 жылы осы бекіністі жойды, ал бірнеше жылдан кейін сұлтандық Малай түбегінде жаңа астананы құрып, одан әрі дамыды.
География және климат
Бинтан – Риау архипелагының 3200 аралының ең ірісі, ол Батам аралынан шығысқа қарай орналасқан. Оның жағалау сызығы бар және жер бедері төбелі. Риу аралдары – Индонезия провинциясы, ол Риау архипелагын, Натуна аралдарын, Анамбас және Линга аралдарын қамтиды; 2004 жылдың шілдесінде Риу аралдары қолданыстағы Риу провинциясынан бөлініп, астанасы Танжунг Пинангте орналасқан жаңа провинция құрылды. Материктік Малайзия мен Борнео арасында орналасқан Анамбас және Натуна архипелагы қазір осы провинцияның құрамына кіреді.
Танжунг Пинанг қаласында, төмен су тасқанда немесе лайлы жазықтар палубалармен салынған және маса мен егеуқұйрықтарға толы болған. Осы лайлы жазықтардың үстінде, биік жерлерде тар пирлер немесе пелантарлар салынды, ал ескі Танжунг қаласы көшелер мен қоймалардың жиынтығымен кеңейді. Ескі пирс, Pelantar II деген атпен, балық базары ретінде дамыды. Қаланың халқының көп бөлігін құрайтындар – қытайлар, олардың болуын Пелантар II пирсінің соңында мұхитқа қарайтын 'Сития Бодхи Сасана' буддалық пагодасының маңында көруге болады. Индонезияның Бинтан бұғазы арқылы жүретін теңіз жолы шағын жүк тасымалдау кемелері үшін өте қауіпсіз деп есептеледі. Күн сайын Сингапурдың Танах Мерах паром терминалы мен Бинтан аралдарындағы курорттардың солтүстік бөлігіндегі Бандар Бентан Телани паром терминалы арасында, сондай-ақ Индонезияның Риу аралдары провинциясының астанасы Танжунг Пинангтағы Шри Бинтан Пура паром терминалы арасында бірнеше паромдар қатынайды, бұл қашықтықты шамамен 45 минутта жүріп өтеді. Әуежай тек ішкі рейстерді қабылдайды (халықаралық рейстер жоқ) – Бинтанның Раджа Хажи Фисабилла әуежайы (IATA: TNJ, ICAO: WIDN). Бинтан экваторға өте жақын орналасқан. Сондықтан, жыл бойы тропикалық климат басым, қарашадан наурызға дейінгі солтүстік-шығыс муссоны және маусымнан қазанға дейінгі құрғақ оңтүстік-батыс муссоны сияқты екі ерекше маусым бар. Жылдық жауын-шашын мөлшері әртүрлі. Орташа температура 26 °C (79 °F) шамасында, ал тіркелген температура 21 °C (70 °F) пен 32 °C (90 °F) аралығында өзгереді. Аралдың температурасы тұрақты, "аралдық сипатқа" ие.
Демография
Риао архипелагындағы басқа аралдармен салыстырғанда үлкен болғанымен, Бинтан аралда халық тығыздығы төмен. Голландтардың аралдарды ұзақ уақыт басқаруының нәтижесінде олардың ықпалы аралда анық байқалады. 2020 жылы Бинтан аралының халқы шамамен 371 270 адамды құрады (Бинтан регенттігіне қарасты көршілес аралдардың халқы ескерілмеген), азаматтардың көп бөлігі малай, буги, қытай және оранг лаут этностарына жатады. Бинтан аралындағы этностық топтардың таралуын зерттегенде, индонезиялықтардың аралға көптеп көшіп келгені байқалады. Осының салдарынан, аймақтың түпкілікті тұрғындары – малайлар, бүкіл Риао архипелагында азшылыққа айналды. Мұның себебі, арал Малайзияға және әсіресе Сингапурға жақын орналасқан, сондықтан индонезиялықтар Сингапурға жету үшін осы аралды баспалдақ ретінде пайдаланады. Астана Танжунг Пинангтағы қала халқы 1998 жылы 98 871 адамды құраса, 2010 жылы 187 359 адамға жетті, ал 2020 жылы 227 663 адамды көрсетті.
Экономика және даму
1824 жылы Лондон шарты бойынша Сингапурдың оңтүстігіндегі аралдар голланд территориясы болып бекітілді. Бинтан қайтадан голландтардың бақылауына өтті. Аймақтық саяси өзгерістерге байланысты Бинтанның күші мен орталық рөлі жойылды, ал аралдың бұрынғы өркендеуі көршілес Батам мен Сингапурдың артында қалды. 1819 жылы британдықтар Сингапурды құрғаннан кейін, ол жаңа аймақтық сауда орталығына айналды. Кіші өлшеміне байланысты Сингапур 1980 және 1990 жылдары Сиджори өсу үшбұрышын бастап, Батам мен Бинтанға инвестиция салу үшін Индонезия үкіметімен келісімдерге келді. Бинтан аралының экономикасы Сингапурға жақын орналасқандықтан туризмге негізделген. 1990 жылы Президенттік жарғыға (25 шілде 1990 ж.) сәйкес, Индонезия-Сингапур ынтымақтастығы шеңберінде даму жобаларын жоспарлау және дамыту міндетімен Риау провинциясын дамыту жөніндегі үйлестіру тобы құрылды. Батамға ұқсас инвестициялық жоспарлар Сингапур тұрғындарына Бинтанның ақ жағалауларында демалыс орнын ұсыну мақсатымен жасалды. Бұл тәсіл Индонезияның 1990 жылдарды «Индонезияны зерттеу онжылдығы» деп жариялау саясатына сәйкес келді. 1991 жылы курорттарды, өнеркәсіптік парктерді және су жобаларын дамыту мақсатымен курорт құру үшін Бинтан Менеджмент курорты жоспарланды. 1994 жылдың желтоқсан айында Сингапур, Малайзия және Индонезия сауда министрлері қол қойған өзара түсіністік туралы меморандумға сәйкес Бинтан курорттық дамуын жартылай ашу туралы келісімге қол қойылды. Осылайша, бір кезде жабайы және шөл болған Бинтан аралы қазір Сингапур үшін өнеркәсіптік «артық жерге» және әлемдік өнеркәсіптік компаниялар үшін арнайы инвестициялық аймаққа айналды, сонымен қатар елдің түкпір-түкпірінен мыңдаған жұмысшыларды тартты. Бұл келісім БатамИндо индустриалды паркімен серіктестік аясында жасалды. Бинтан өнеркәсіптік аймағы бөлінді және инвесторларға өндіріске толыққанды арналуға мүмкіндік беретін барлық қажетті қызметтерді ұсынатын «бір терезе» инвестициялық орталық ретінде жобаланды. Батам индустриалды аймағынан айырмашылығы, ол текстиль, киім және ағаш өңдеу сияқты салаларға бағытталған. Бұл Сингапур экономикасын толықтырады, өйткені төмен құнды тауарлар осында өндіріледі. Бұрын Сингапурдың Батам индустриалды паркі Индонезиямен солтүстік жағалауды жалға алып, оны Сингапур тұрғындары үшін курортқа («Бинтан курорты») айналдыру туралы келісімге келген болатын. Бұл жобаға 20-30 жобаға бөлінген жер бөлінді – қонақүйлер мен курорттар және спорттық нысандар үшін. Бұдан әрі, бай туристерге арналған Бинтан лагунасы мен жағажай курорты «үстіміздік жайлы жатақтармен жабдықталған екі 18 шұңқырлы гольф алаңымен» жоспарланды. Бұл курорттық аймаққа Сингапурдан елорданы айналып өтетін эксклюзивті жол бар. Мұнда заманауи мұражайлар, қолөнер дүкендері, суретшілер ауылдары және басқа да экологиялық туризмге қатысты тартымдылықтар бар. Өнеркәсіптік секторда дамуға арналған салалар болып боксит (боксит қоры 15,88 миллион тонна), каолин, гранит, ақ құм және қалайы өндіру болып табылады. Индонезия үкіметі сондай-ақ Бинтанда мұнай өнеркәсібін және оның пластмасса өндіруші еншілес өнеркәсібін жоспарлады. Осылайша, 1995 жылы басталып, 20 жылдық даму кезеңі көзделген, «10 гольф алаңы, 20 қонақүй, 10 кондоминиум, үш ауылдық кластер, қалашық, бірнеше теңіз және экологиялық туризм тартымдылықтарын» қамтитын ауқымды және амбициялық экономикалық даму жоспары Сингапурдың демалыс индустриясының сарапшысының пікірінше: «Бинтанның дамуы оның артында тұрған адамдардың арқасында жақсы перспективаға ие. Олар өздерінің беделін сақтауға тиіс үлкен тұлғалар. Бірақ Бинтан Лагой тұрғын ауданының құрылысында кейбір кешігулер болды». 2016 жылы Бинтан аралына 600 000-нан астам турист келді, олардың көпшілігі Сингапур, Корея және Жапониядан келді. Шетелдік туристердің 75 пайызы Сингапурдан пароммен келді, ал отандық туристер негізінен жақында ашылған Раджа Хажи Фисабилилла әуежайына ұшақпен келді, ол Бинтан курортынан 35 минут қашықтықта орналасқан, ал қазіргі Танжунг Пинанг әуежайы 90 минут қашықтықта орналасқан.
Су ресурстары
Бинтанның су ресурстары су көзінің су жиналатын алабы мен ормандық аумақтарын да қамтитын, осы мақсат үшін арнайы белгіленген аймақ арқылы жоспарланған.
Инфрақұрылым
Бинтан аралында іске қосылған ауқымды даму бағдарламасын іске асыру үшін заманауи инфрақұрылымдық нысандарды құру 1991 жылы басталды, бұл жобаға 170 миллион АҚШ доллары инвестиция салынды. Аралға тек пароммен ғана жетуге болатындықтан, Bandar Bentan Telani паром терминалын дамытуға басымдық берілді. Қазіргі таңда 10 000 – 12 000 тонналық жүк көтере алатын үш паром терминалы (теңіз порты) және екі жүк теңіз порты бар. Бинтанның қазір Раджа Хажи Фисабилла әуежайы деп аталатын әуежайы бар. Garuda Indonesia компаниясы Жакарта үшін уақытша шешім ретінде аралда жаңа әуежай хабын салуды жоспарлап отыр, сондай-ақ көршілес Батамдағы Hang Nadim әуежайында Lion Air компаниясының жаңа хабымен бәсекелесуді көздеп отыр. Бірақ бір мәселе бар – аймақта әуежай сыйымдылығы жеткілікті, ал жер тапшы, себебі Сингапур Чанги әуежайы мен Джохор Бахру Сенай әуежайы жақын жерде орналасқан. Арал ішіндегі жолдар да салына бастады, соның ішінде шығыс-батыс бағытындағы магистральдық жолдың бірінші бөлігі аяқталды (жоспарланған толық жолдың бір бөлігі). Курорттық дамуға бөлінген жерлерге қосымша жолдар салынды. Әрбір жер учаскесінде курорт агенттіктері өздерінің ішкі жол желісін құрды. Сондай-ақ, су тазарту станциясын қамтамасыз ету үшін 5 миллион литрлік резервуар және 1,5 миллион литрлік қызметтік резервуар салынды. Осы станциядан барлық курорт аймақтарына ауыз сумен жабдықтау жүйесі құрылды. Электрмен жабдықтау 18 МВт қуаттылығы бар электр станциясы арқылы қамтамасыз етіледі, оны 24 МВт-қа дейін арттыру мүмкіндігі бар. Әр курорт аймағында курорт агенттіктері су және электрмен жабдықтау қосылымдарын жүзеге асырады. Жабдықталып берілетін ауыз судың сапасы Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымының (ДДҰ) стандарттарына сәйкес келеді. Барлық курорттарда модульдік сарқырамаларды тазарту станциялары арқылы ағынды су тазартылады. Тазартылған ағынды сулар суаруға пайдаланылады. Қала тұрғындары үшін маңызды тағы бір мәселе – қатты тұрмыстық қалдықтарды жою. Қатты қалдықтар курорттардан жиналады және жүйелі түрде орталықтандырылған санитарлық полигонға жеткізіледі. 15 банк, 7 қонақ үй және 6 гольф алаңы бар. Телекоммуникациялық қызмет – Халықаралық желі. Бинтан аралында бір кезде көптеген теңіз тасбақалары кездесетін, 1950 жылдары ұялау маусымында Бинтан курортының жағалауында күн сайын кем дегенде 2 ұя табылатын. Қазір бұрынғыдай көп ұялар табылмайды. Белгілі бір кезеңдерде Бинтан және Пасир-Пасан жағажайларында жүргізілген патрульдік сараптамалар кезінде тасбақалардың іздері, ұялары, жұмыртқалары және жұмыртқа қабықтары тіркелді. Бинтан курортының жағажайларында шұбарқұйрық тасбақа (Eretmochelys imbricata) және жасыл тасбақа (Chelonia mydas) тіркелген. Бинтан курортының ғылыми-зерттеу және даму бөлімі мен қоршаған ортаны қорғау және денсаулық сақтау бөлімі патрульдік жұмыстарының нәтижелеріне орай көтеріңкі көңілде және Бинтан аралында теңіз тасбақаларының ұялары қорғалатынына және жергілікті ауылдарда сақталатынына сенімді. Аралдың солтүстік-шығыс бөлігінде көптеген ежелгі исламдық ескерткіштер сақталған. Малай және Буги аймақтағы бейбітшілікті сақтау үшін некелік одақтар арқылы қарым-қатынастарын нығайтқан. Бинтанның бугис қолбасшысы және өз халқының батыры саналатын Раджа Али Хаджи өз қызын Малакка сұлтан Махмуд Шахқа үйлендірген. Арал оның қызы Раджа Хамидаға сыйлық ретінде берілді. Бұл одақ малай және бугистер арасында бейбітшілік орнатуға себеп болды. Осыдан кейін аралда 170 жылдан астам тарихы бар Масджид Рая (инфобоксқа қараңыз) деп аталатын үлкен мешіт салынды, оны Танжунг Пинангтан көруге болады. Жағажайда голландтарға қарсы күресте өмірін берген Раджа Али Хаджиның құрметіне орнатылған ескерткіш тұр. Мұнда хака ұлты мен индо-малайлар тұрады. Тағы бір тарихи факт – 1819 жылы Пеньянгат сұлтандығы Сэр Стэмфорд Раффлзбен бірлесіп, Сингапурды британдық әскери қорғанысқа алмастырған.
Баян ағашы ғибадатханасы
Баян ағашы ғибадатханасы, шамамен 100 жыл бұрын салынған, жергілікті қытай қауымы мен сингапурлықтардың баруға таңдаған жері. Ол Сенггаранг қаласында орналасқан. Бинтанның солтүстік бөлігінде орналасқан Бинтан курорттары белгілі бір шекаралармен бөлінген және кең аумақты қамтиды. Көптеген курорттар халықаралық (мысалы, ClubMed) немесе сингапурлықтарға тиесілі, себебі арал сингапурлықтарға саудаланады, олар үшін Бинтан – қысқа қайық сапары, оңай демалыс күндері және Сингапурдан әлдеқайда арзан бағада гольф ойнауға тамаша мүмкіндік. Бинтан аралының төңірегінде жеке аралдарда топтар үшін немесе жеке брондауға болатын тағы да көп курорттар бар. Мейманханалар мен дүкендердің бағасы Сингапур немесе АҚШ долларымен көрсетіледі және Сингапурдағы бағалармен шамалас.