Кіріспе
Джон Гилберт (1812 – 28 маусым 1845) – ағылшын натуралисі және зерттеуші. Гилберт Австралияның көптеген жануарларының ең алғашқы сипаттамаларында жиі еске алынады, олардың көпшілігі еуропалық әдебиетте бұрын жазылмаған, ал кейбіреулері сол авторлар оның құрметіне аталған. Гилберт жаңадан құрылған Свон-Ривер колониясына жіберілді және айналасындағы ерекше құстар мен сүтқоректілер туралы жинақтар жасап, жазбалар алды. Кейіннен ол елдің шалғай аймақтарына жасалған экспедицияларға қатысып, Кейп-Йорк түбегіндегі Митчелл өзенінде (Квинсленд) болған қақтығыста қаза тапқанға дейін жазбалар мен жинақтарды жасауды жалғастырды.
John Gilbert (c. 1812 – 28 June 1845) was an English naturalist and explorer. Gilbert is often cited in the earliest descriptions of many Australian animals, many of which were unrecorded in European literature, and some of these are named for him by those authors. Gilbert was sent to the newly founded Swan River Colony and made collections and notes on the unique birds and mammals of the surrounding region. He later joined expeditions to remote parts the country, continuing to make records and collections until he was killed during a violent altercation at Mitchell River (Queensland) on the Cape York Peninsula.
Ерте өмір
Джон Гилберт 1812 жылы Англияның оңтүстік Лондонындағы Ньюингтон Бэтс ауданында дүниеге келді. 1812 жылдың 25 қазанында Клеркенвеллдегі Спа Филдс Лэди Хантингдон шіркеуінде крещениеден өтті. Оның әкесі Уильям, ал анасы Энн Кенттегі жақын маңдағы ауылдардың бірінен еді. Гилберт Лондон зоологиялық қоғамында таксидермист болды, сол жерде ол Джон Гулдпен танысты. Гулд өзінен төрт жас кіші Гилбертті жұмысқа қабылдады. Бірақ 18 айдан кейін Гилберт рұқсатсыз кеткені үшін жұмыстан шығарылды.
Австралиялық экспедициялар
Гилберт 1838 жылы Голдтармен және олардың жас туған інісі Генри Уильям Коксенмен бірге Австралияға сапар шекті. Гилбертке жылына 100 фунт жалақы төленіп, шығындары да өтелді, бірақ ол әр тиынға есеп беріп, шығындарын мүмкіндігінше азайтуы керек болды. Голд пен Гилберт 1838 жылдың 19 қыркүйегінде Парси кемесімен Хобартқа жетті. Екеуі де Тасманияда бірнеше ай жұмыс істеді. Топ қыркүйекте Тасманияның Хобарт қаласына келді, ал қаңтарда Гилберт пен Голд бірге Лансестонға жолға шықты. Голд олардың бөлек болуын қалады және 1839 жылдың 4 ақпанында Гилбертті Свон өзені колониясына жіберді, Хобартта қалған жеке мүліктеріне күтім жасайтынын уәде етті. Гилбертке мүмкіндігінше көп үлгі жинап, Сиднейде қайта кездесіп, Голд оны келесі жылдың сәуір айының соңына дейін күтетінін айтты. Ол көбінесе Перт маңында жұмыс істеді, 11 ай бойы Голд үшін үлгілер жинады. Гилберт 1839 жылдың 6 наурызында Комета кемесінен Фримантл қаласында, Батыс Австралияда, колонияның алғашқы он жылдығындағы портта түсті. Бірнеше күннен кейін ол аймақтағы нюнгар тайпаларымен таныс болған Фрэнсис Армстронгпен кездесті және Свон өзені мен Йорк маңындағы аймақта үлгілер жинауды бастады. Оның келуі орнитологиялық зерттеулердің кезеңін ашты, оның көптеген үлгілері Голдтармен сипатталды және суреттелді, олардың көпшілігі "жаңадан табылған" болып есептелді, ал олармен бірге келген далалық жазбалар батыстың құстары туралы толық мәліметтер берді, бұл олардың амбициялық басылымына енгізуге мүмкіндік берді. Осы уақытта Голд Хобартқа оралды, оны әйелі Элизабет күтіп алды. Олар үкімет үйінде қызметшілерімен бірге сәнді өмір сүрді. Бір қызметшісін алып, Голд Жаңа Оңтүстік Уэльске сапар шекті, онда оның әйелінің туыстары, Коксендер және басқа да бай жер иелері жылы қарсы алды. Ол Хобартқа жетінші баласының тууына (олардың Франклин Тасман деп атаған ұлы) уақытында оралды. Дерлік бірден Голд тағы да сапарға шықты, бұл жолы Оңтүстік Австралияға, онда губернатормен кездесіп, Чарльз Стюртпен бірге Мюррей шөптестеріне экспедицияға қатысты. Ол Хобартқа оралғанда, Голдтар бірге Жаңа Оңтүстік Уэльске, Элизабеттің ағалары тұрған жерге сапар шекті. Голд көптеген құстар мен сүтқоректілерді жинады, олардың кейбіреулері ғылым үшін жаңа болды. Голдтар 9 сәуірде Англияға кетті. Гилберт 30 сәуірде Сиднейге келгенде, жұмыс берушісінің кетіп қалғанын көрді. Жағдайды нашарлату үшін, оның багажы қарақшылыққа ұшырады және Голдтың қорғауға уәде берген көптеген мүліктері ұрланды. Гилберт Голдқа төрт аяқтылардан бастап жәндіктерге дейін, қабыршақтардан бастап шаянға дейін, өсімдіктерден бастап бауырымен жорғалаушыларға дейін, бірақ ең бастысы құстар мен жұмыртқаларға дейін, әр түрлі үлгілерді ұсынды. Ол Голдқа құстардың 60-тан астам жаңа түрін ұсынды, соның ішінде ол алғаш рет 1844 жылдың маусым айында Дарлинг Даунс аймағында тапқан жойылған жұмақ тотығын да қамтыды. Гилберт қайықпен қазіргі Дарвиннің солтүстігіндегі Эссингтон портына барды. Сол жерде ол көптеген заттардың арасында жаңадан табылған әдемі қыранды жинап, онымен Англиядағы Голдқа қайтып келді. Ол жұмыс берушісінің әйелі Элизабетті жоқтап жатқанын көрді. Ол тек 37 жаста еді. Голд бұл құсқа әйелінің құрметіне есім берді, сондықтан Элизабет бүгін осы әдемі құспен еске алынады, оны Элизабеттің құсы деп атамайды, бірақ одан да құпиялы түрде Голдтың қыраны деп атайды. Элизабет барлық жұмыстардың иллюстраторы болғандықтан, оның күйеуі емес, Голдқа Элизабеттің қажырлы бастаған жұмысын аяқтау үшін басқа суретшілерді жалдауға тура келді. Гилберт көп ұзамай Голд үшін тағы да үлгілер жинау үшін Австралияға оралды. Ол жұмақ тотығын тауып алды және оны "Австралияда көрген барлық құстардың ішіндегі ең әдемісі" деп тапты. Ол Голдтан оны өзінің атымен атауын өтінді, "Мен бұл әдемі құстың Гилберти деп аталуын көруге ең қуанған болар едім" деді. Голд түрлерге адамдардың есімін беруді ұнатпайтынын айтып, бас тартты, және ол жақында басқа бір түрге оның атын бергенін де қосты. Голд бұл түсіндірмеде ешқандай қайшылықты көрмеді, ал жұмақ тотығы қазір жойылған болса да, Гилберт Гилберттің сыбызғысында еске алынады. Гилберттің сыбызғысын атау Голдтың сирек кездесетін орнитологиялық қателіктерінің бірі болды. Ол сол құстың шығыс түріне атау беріп, оны "әшекейсіз қалыңбас" деп атаған, бұл оның құс туралы қандай ойда екенін көрсетеді. Аталған атаулар бойынша алғашқы атау сақталады, сондықтан бүгінгі ғылыми атауы Пахицефалия инорната. Бірақ Гилберттің сыбызғысы деген атау техникалық тұрғыдан алғанда тек құстың батыс түріне қатысты болса да, бүгін бұл атау түрдің барлығына қолданылады. Голд Гилберт одан үшін жинаған екі жануардың атын атап, құрмет көрсетті, олар Батыс Австралияның оңтүстік-батысындағы тығыз бұталардың арасынан табылған Гилберттің дүннарт және Гилберттің поторуы. Гилберт Батыс Австралиядан 432 құстың үлгілерін жинады, оның ішінде 36 жаңа түр және 318 сүтқоректі, оның ішінде батыста бұрын белгілі емес 22 түр. 1844 жылдың қаңтар айының соңына қарай ол Сиднейге оралды және келесі алты ай бойы Квинслендтегі Дарлинг Даунсқа дейін жұмыс істеді. Дарлинг Даунс аймағына қоныстанған Коксен отбасы Голдтың әйелі Элизабеттің (Коксен) ағалары Чарльз бен Стивенмен және Генри Уильям Коксеннің інісімен туыс болды. Отбасылар Голд пен Гилбертке аймақтың фаунасы мен флорасын жинау үшін олардың меншігінде тұруға рұқсат берді.
Лейхардтың экспедициясы
Гилберт континенттің қай бөлігін зерттеу керектігін ойластырып отырғанда, Людвиг Лейххардт өзінің экспедициясының қалған мүшелерімен Порт Эссингтонға (Дарвиннің шығысында, қазіргі таңда тасталып кеткен) келді. Гилбертке 1844 жылдың қыркүйегінде экспедицияға қосылуға рұқсат берілді. Қараша айында, олар экспедицияның өзімен бірге алып келген азық-түлік көлеміне қарағанда тым үлкен екенін шешті, сондай-ақ Лейххардт соңғы қосылған екеуінің кері қайтуын бұйырды. Бірақ, ақырында Ходжсон мен Калебтің кері қайтуға келісілді, ал Гилберт экспедицияның дерлік екінші бастығы болу үшін қалды. Экспедиция мүшелерінің бірі, 16 жастағы ұл, көмектесуге тым жас болды, ал экспедиция жетекшісінің екі абориген мүшесіне қатысты сыпайылық пен құрмет көрсетпеді. Сондықтан, жауапкершіліктің көп бөлігі өте әртүрлі топтың ең тәжірибелі саяхатшысы болған Гилберттің үстіне түсті. Бірнеше ай бойы жасалған прогресс күтілгеннен кем болды, ал 1845 жылдың мамыр айына қарай азық-түлік қоры азайып бара жатты.