Кіріспе

Француз туған американдық фотограф (1928–2023)

Эллиотт Эрвитт (шын аты – Элио Романо Эрвиц, 26 шілде 1928 – 29 қараша 2023) – француз туған американдық жарнамалық және деректі фотограф, күнделікті жағдайлардағы ирониялық және абсурдты жағдайларды қара-ақ суреттерде бейнелеуімен танымал. 1953 жылдан бастап Magnum Photos мүшесі болды.

Ерте өмір

Эллиотт Эрвитт 1928 жылғы 26 шілдеде Францияның Парижі қаласында, еврей орыс иммигранттары Эугения мен Борис Эрвицтердің отбасында дүниеге келді. Олар жақын арада Италияға көшіп кетті. 1939 жылы, оған он жас толғанда, оның отбасы АҚШ-қа көшті. Ол Лос-Анджелес қалалық колледжінде және Әлеуметтік зерттеулердің жаңа мектебінде фотография мен кино өнерін оқыды. 1951 жылы әскерге шақырылып, 1953 жылы босатылды. Фермалық қауіпсіздік басқармасының фотография бөлімінің бұрынғы директоры Стрикер Эрвиттті Standard Oil компаниясы үшін фотография жобасында жұмыс істеуге алды. Содан кейін ол бос кәсіпкер фотограф ретінде жұмыс істей бастады және Collier's, Look, Life және Holiday журналдарымен ынтымақтастық етті. 1953 жылы Роберт Капа Эрвиттті Magnum Photos мүшесі болуға шақырды. Ол фотосуреттерінде Ричард Никсонның 1959 жылы Кеңес Одағына сапары, 1963 жылы Джон Ф. Кеннедидің қоштасу рәсімі немесе 2009 жылы Барак Обаманың қызметке кірісуі сияқты әлеуметтік-саяси оқиғаларды жиі бейнеледі. Эрвитт мансабында жиі суретке түсірген тақырыптарының бірі – иттер: олар бес кітабының тақырыбы болды – «Иттің баласы» (1974), «Иттерге арналған» (1992), «Иттер» (1998), «Ууф» (2005) және «Эллиотт Эрвитттің иттері» (2008). Эрвитт «Андре С. Солидор» (қысқартылғанда «ас») атты өзіндік кейіпкерді жасады, ол «Кариб теңізіндегі француз колонияларының бірінен шыққан, қайсысы екенін ұмытып қалдым» деген замандас суретші, ол «қазіргі заманғы фотографияның абсурдтылығын» сатиралық түрде көрсету үшін жасалған. Оның жұмысы «Андре С. Солидордың өнері» (2009) атты кітапта жарияланды және 2011 жылы Лондондағы Пол Смит галереясында көрмеге қойылды. Эрвитт 2002 жылы фотография өнеріне жасаған тұрақты және маңызды үлесі үшін Корольдік фотография қоғамының жүз жылдық медалін, 1994 жылы Корольдік фотография қоғамының құрметті стипендиясын және 2011 жылы Халықаралық фотография орталығының «Infinity» сыйлығын (өмір бойы жеткен жетістіктері үшін) алды.

Кинодағы мансабы

1970 жылдан бастап ол көп күшін киноға арнады. Оның толық метражды фильмдері, телеарна жарнамалары және деректі фильмдерінің ішінде «Артур Пенн: режиссер» (1970), «Сұлулыққа қасірет жоқ» (1971), «Қызыл, ақ және көк шөп» (1973) және жүлделі «Гераттың шыны жасаушылары» (1977) бар. Ол сонымен қатар «Gimme Shelter» (1970) фильмінде оператор, «Bob Dylan: No Direction Home» (2005) фильмінде суретші, ал «Get Yer Ya Ya's Out» (2009) фильміне қосымша суреттер түсірген. 2011 жылы Эрвиттің фильмдерінің жинағы DocNYC фестивалінің арнайы шарасы «Эллиотт Эрвиттпен кеш» аясында көрсетілді.

Қайырымдылық

2020 жылдың қазан айында Эрвитт Фил Ропи цифрлық коллекциялық карталар компаниясымен серіктестік құрып, Project HOPE ұйымының COVID-19 жағдайына жауап беру жөніндегі жұмысын жария ету үшін карта жасады. Картадағы суретте медициналық резеңке қолғаптар бейнеленген, ол денсаулық сақтау қызметкерлерінің осалдығын еске салады және Project HOPE ұйымының логотипіне ишара жасайды. Карта сатылымынан түскен табыс ұйымға қайтарылады.

Жеке өмір

Эрвитт бірнеше жыл бойы неміс кинорежиссері және жазушысы Пиа Франкенбергке үйленген болатын.

Өлім

Эрвитт 2023 жылғы 29 қарашада Нью-Йорктегі үйінде ұйықтаған күйі қайтыс болды. Ол 95 жасқа толыпты.

Белгілі суреттер

АҚШ, Нью-Йорк, 1946 – Көшеде түсірілген сурет, әйел аяғының мөлшерін свитер киген чихуахуамен салыстыру. АҚШ, Солтүстік Каролина, Сегрегацияланған су көздері, 1950 ж. АҚШ, Нью-Йорк, 1953 – Эрвиттің әйелі терезеден түскен жарықта төсек үстінде отырған баласына қарап тұрған сурет. АҚШ, Нью-Йорк, Феликс, Глэдис және Ровер, 1974 – Ұлы данияның аяқтары мен кішкентай чихуахуа арасындағы әйелдің бут киген аяқтарының суреті. КСРО, Ресей, Мәскеу, Никита Хрущев пен Ричард Никсон, 1959 – Никсонның Хрущевтің костюміне басып, сөз сөйлеп тұрған суық соғыстың күшті суреті. АҚШ, Калифорния, 1955 – Күн батуға қарап тұрған автомобильдің бүйір айнасынан түсірілген сурет, айнадағы басты назар ойын-құдақ жұп.