Кіріспе

Грекия мифологиясындағы Тессалиялық ханшайым

Грекия мифологиясында Тиро (Τυρώ) – кейіннен Иолкус патшайымы болған Элея ханшайымы. Тиро Элис патшасы Салмоней мен Алкидиканың қызы еді. Ол өз інісі, Иолкус патшасы Кретейге үйленді, бірақ өзен құдайы Энипейге ғашық болды. Тиро екі ұл туды – Пелий мен Нелей, олардың әкесі Посейдон болды. Кретейден оның үш ұлы болды: Эсон, Перес және Амитаон. Мифологияда Посейдон Тиромен бірге болу үшін Энипей кейпіне еніп, нәтижесінде Пелий мен Нелей дүниеге келді. Егіздер кейін анасының зұлымдықтарына кек қайтарып, оның келіншегі Сидероны өлтірді. Тироның Кретейден туған ұлы Эсон, Аргонавттардың Алтын жүнді іздеу жорығының басты тұлғасы Ясонның әкесі еді. Кейін Тиро әкесінің інісі Сизифке үйленіп, екі бала туды. Балалары әкесін өлтіретіні туралы болжамды қорқынышпен Тиро оларды өлтірді. Халық арасында Езра Паунд өзінің "Кантолар" атты шығармасында Тиро туралы айтады.

Отбасы

Тиро Элис патшасы Сальмонейдің және Аркадия патшасы Алейдің қызы Алкидиканың қызы болған. Ол өзінің туысы Иольк патшасы Кретейге үйленді, бірақ өзен құдайы Энипейге ғашық болды. Тиро Посейдоннан Пелий мен Нелей есімді екі ұл тудырды. Кретейден оның үш ұлы болды: Эсон, Ферес және Амитаон. Кейбір деректерде Тироның Фаланна есімді қызы болған, ол қыздың есімімен Тессалиядағы Фаланна қаласы аталған.

Мифология

Тирдің әкесі Салмоней, Атамас пен Сизифтің бауыры еді. Ол өзінің туысы, Иолк патшасы Кретэйге үйленді, бірақ Тир өзен құдайы Энипейге ғашық болды, ол оның махаббатын қабылдамады. Бір күні Посейдон Тирге құмарлықпен толысып, Энипей кейпінде келді. Олардың одағынан Пелий мен Нелей есімді екі егіз ұл дүниеге келді. Тир ұлдарын тауға тастап өлтіруге тырысты, бірақ оларды бір малшы тауып алып, өзінің баласы ретінде тәрбиеледі. Егіздер есейген соң Тирді тауып, анасына жамандық жасаған өгей анасы Сидероны өлтірді (Алькидика қайтыс болғаннан кейін Салмоней Сидероға үйленді). Сидеро Гераның ғибадатханасында жасырынды, бірақ Пелий оны сол жерде де өлтірді, осыдан Гера Пелийге өшпенділікпен қарады және Иасон мен Аргонавттардың Алтын жүнді іздеу сапарында оларға қолдау көрсетті. Пелийдің жартылай бауыры, Тир мен Кретэйдің ұлы Эсон, Иасонның әкесі еді. Біраз уақыттан соң Тир әкесінің бауыры Сизифке үйленді және екі бала дүниеге келді. Олардың балалары Салмонейді өлтіретіні айтылды, сондықтан Тир әкесін сақтау үшін оларды өлтірді.

Танымал мәдениетте

Езра Паунд "Песнялар" кітабында Тиро туралы айтады. 2-кантода ол Посейдонның оны зорлағанын келтіреді: "Және жағалай жүгіріп, Тиро, теңіз құдайының бұралып жатқан қолдары, судың серпімді бұлшық еттері, оны қысып ұстап, кесіп ұстап, ал толқынның көк сұр әйнегі оларды жамылып тұрады, судың көк түстісінің жарқырауы, суық, тығыз жамылу. "Кейінірек (74-кантода) Паунд оны өлілер әлеміне қамалған Алкменмен байланыстырады, бірақ кейінірек жұмақтай көріністе ол оның "көтеріліп бара жатқанын" көреді: қалың түтін, қызғылт түсті, көтеріліп, енді алтарьдағы жарқын жалын, Эребтен шыққан ауаның кристалдық қозғалысы, құтқарылған Тиро, Алкмен, енді бос, көтеріліп барады [ ] енді көлеңке жоқ (90-канто).