Ральф Моджески (туған Рудольф Моджеевский; 27 қаңтар 1861 – 26 маусым 1940) – "Американың ең ұлы көпір салушысы" деп танылған поляк-американдық инженер-құрылысшы. Ол аспалы көпірлерді қолдануды алғашқылардың бірінен бастады және Солтүстік Американың ірі өзендері арқылы салынған шамамен қырық көпірдің жобалау мен құрылысын қадағалады, сондай-ақ жаңа теміржол желілерін дамытты. Бұған қоса, ол Сан-Францискодағы "Алтын қақпа" көпірінің бас инженері болған Джозеф Б. Штраус сияқты американдық көпірлерді жобалаушылар мен құрылысшылардың келесі буындарын тәрбиеледі (Моджескинің Сан-Франциско-Окленд шығанағы көпірінен алты ай кейін аяқталды).
Ralph Modjeski (born Rudolf Modrzejewski; January 27, 1861 – June 26, 1940) was a Polish American civil engineer who achieved prominence as "America's greatest bridge builder." He pioneered the use of suspension bridges and oversaw the design and construction of nearly forty bridges that spanned the great rivers of North America, as well as the development of new rail lines. In addition, he trained succeeding generations of American bridge designers and builders, including Joseph B. Strauss, chief engineer of San Francisco's Golden Gate Bridge (which was completed six months after Modjeski's San Francisco–Oakland Bay Bridge).
Тәрбиелік кезең және отбасы
Моджески 1861 жылдың 27 қаңтарында Галициядағы Бохния қаласында Густав Синнмайер Моджеевский мен актриса Хелена Опид Моджеевскаяның (Польшадан тыс елдерде Хелена Моджеска ретінде танымал) отбасында дүниеге келді. 1865 жылы анасы Синнмайерден ажырасып, 1868 жылы поляк ақсұлуы Кароль Божента Хлаповскиге тұрмысқа шықты. 1876 жылдың шілде айында олар Америкаға көшіп кетті, онда баланың анасы ыңғайлы болу үшін өзінің есімін Хелена Моджескаға, ал ұлының есімін Ральф Моджескиге өзгертті. Ол Польшада Игнацы Ян Падеревскиймен бірге оқыды және өзі де шебер пианист болды. Ол Еуропаға Париждегі (Франция) «Көпірлер мен жолдар мектебінде» (l'Ecole des Ponts et Chaussées) оқу үшін оралды. 1883 жылы Парижде оқып жүргенде ол американдық азаматтық алды; алайда, ол әрқашан Польшамен байланысын үзбеді, көптеген жазбаларын поляк тілінде жазды және поляк тегін баса көрсетті. 1885 жылы ол «Көпірлер мен жолдар мектебін» үздік бітірді. Сол жылы ол туысы Фелиси Бендаға үйленді, олардың үш баласы болды. Олар он алты жылдық үзілістен кейін 1931 жылы ажырасты. Сол жылы жетпіс жастағы Моджески Вирджиния Мэри Гилблинге үйленді.
Modjeski was born in Bochnia, in Galicia, on January 27, 1861, to Gustav Sinnmayer Modrzejewski and actress Helena Opid Modrzejewska (best known outside Poland as Helena Modjeska). In 1865, his mother left Sinnmayer, and in 1868, she married polish nobleman Karol Bożenta Chłapowski. In July 1876, they emigrated to America, where, as a matter of convenience, the boy's mother changed her name to Helena Modjeska and her son's name to Ralph Modjeski. He was a classmate of Ignacy Jan Paderewski in Poland and was a formidable pianist in his own right. The son returned to Europe to study at l'Ecole des Ponts et Chaussées (the School of Bridges and Roads) in Paris, France. It was in 1883, while studying at Paris, that he obtained American citizenship; however, he always maintained contact with Poland, wrote much in Polish, and emphasized his Polish origins. In 1885, he graduated from the School of Bridges and Roads at the top of his class. That same year, he married a cousin Felicie Benda; the couple had three children. They divorced in 1931 after a sixteen year long separation. That same year, the now seventy year old Modjeski married Virginia Mary Giblyn.
Мансап
Академиялық білімін аяқтағаннан кейін Моджески мансабын бастау үшін Америкаға оралды, алдымен «америкалық көпір салудың әкесі» атанған Джордж С. Морисонның жетекшілігімен жұмыс істеді. 1893 жылы Моджески Чикагода жеке дизайн бюросын ашты. 1924 жылы Франк М. Мастерс қосылды, ал фирма бүгінгі күнге дейін Modjeski & Masters деген атпен жұмыс істеп келеді. Моджескидің бас инженер ретіндегі алғашқы жобасы – Рок-Айленд (Иллинойс штаты) қаласындағы Миссисипи өзені арқылы салынған теміржол көпірі болды. Өмірі бойында ол АҚШ-тағы ондаған көпірлердің бас немесе кеңесші инженері қызметін атқарды. 1907 жылы жетпіс бес жұмысшының қаза болуына себеп болған апаттан кейін ол Квебек көпірінің нашар жобаланған құрылысын өз қолына алды және әлемдегі ең ұзын фермалық көпірін салуға қол жеткізді (дегенмен, құрылыс кезінде тағы он үш жұмысшы қаза тапты). Бұл көпір әлі күнге дейін әлемдегі ең ұзын консольді көпір болып табылады. Моджески көптеген сыйлықтар мен құрметті атақтарға ие болды. 1911 жылы Иллинойс штаты университетінен инженерлік ғылымдарының докторы, 1923 жылы Франклин медалі, 1929 жылы Львов политехникалық институтынан құрметті доктор дәрежесі және 1930 жылы беделді Джон Фриц медалімен марапатталды. 1925 жылы АҚШ Ұлттық ғылым академиясының, ал 1926 жылы Америка философиялық қоғамының мүшесі болып сайланды. Моджескинің некрологында Франк Мастерс оны «әлемдегі ең көрнекті көпір инженерлерінің бірі» деп атады. 2007 жылы оның есімін сақтау үшін PHMC тарихи тақтасы орнатылды.
After completing his academic training, Modjeski returned to America to begin his career, working first under the "father of American bridge building," George S. Morison. In 1893, Modjeski opened his own design office in Chicago. Joined in 1924 by Frank M. Masters, the firm still exists as Modjeski & Masters. Modjeski's first project as chief engineer was the railroad bridge across the Mississippi River at Rock Island, Illinois. During his career, he served as chief or consulting engineer on dozens of bridges across the United States. He took over the mis designed Quebec Bridge after the 1907 disaster that killed seventy five workers, and succeeded in creating the longest truss span in the world (though a construction accident killed another thirteen workers). It is still the longest cantilever bridge in the world. Modjeski was the recipient of numerous awards and honorary degrees. He received a doctorate in engineering from Illinois State University in 1911, the Franklin Medal in 1923, a doctorate honoris causa from the Lwów Polytechnic in 1929, and the prestigious John Fritz Medal in 1930. He was elected to the United States National Academy of Sciences in 1925 and the American Philosophical Society in 1926. In Modjeski's obituary, Frank Masters considered him "one of the world's leading bridge engineers." A PHMC Historical Marker was dedicated in 2007 in commemoration.
Өлім
1940 жылдың 26 маусымында Лос-Анджелесте, шамамен 80 жасында қайтыс болды.
He died June 26, 1940, in Los Angeles, California, nearly 80 years old.