Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Чили тарихының 1970-1973 жылдар аралығындағы кезеңі
Period of Chilean history from 1970 to 1973
Сальвадор Альенде 1970 жылдан 1973 жылы өзін-өзі өлтіргенге дейін Чили президенті болды және Халықтық Бірлік үкіметінің басшысы еді; ол Латын Америкасындағы либералды демократияның ұлттық президенттігіне сайланған социалист және марксист болды. 1973 жылдың тамызында Чили Сенаты Альенде әкімшілігін «заңсыз» деп жариялады, Альенде президенттігі мерзімі аяқтамас бұрын әскери төңкеріспен тоқтатылды. Альенде билік еткен үш жыл ішінде Чили біртіндеп социалистік мемлекетке айналды. Оның билік кезінде Чили саясаты саяси поляризация, жоғары инфляция, жұмыс тоқтатулар, экономикалық санкциялар, ЦРУ қолдаған араласу және 1973 жылдың маусымындағы сәтсіз төңкеріс кезінде азаматтық наразылыққа ұшырады. Альенде коалициясы, Unidad Popular, конгресте азшылыққа тап болды және фракциялық дау-жанжалдармен күресті. 1973 жылдың 11 қыркүйегінде генерал Аугусто Пиночет басқарған сәтті төңкеріс Альенде үкіметін құлатты. Чили әуе күштері президент сарайын бомбалаған кезде, президент Альенде әскерилерге қарсы қысқа мерзімді қарулы қарсылық көрсеткеннен кейін, өзін-өзі өлтірді. Чили тарихында Альенде президенттігі «Президенттік Республика» деп аталатын кезеңнің соңғысы болып саналады (1925–1973).
Salvador Allende was the president of Chile from 1970 until his suicide in 1973, and head of the Popular Unity government; he was a Socialist and Marxist elected to the national presidency of a liberal democracy in Latin America. In August 1973 the Chilean Senate declared the Allende administration to be "unlawful," Allende's presidency was ended by a military coup before the end of his term. During Allende's three years, Chile gradually transitioned into a socialist state. During his tenure, Chilean politics reached a state of civil unrest amid political polarization, hyperinflation, lockouts, economic sanctions, CIA sponsored interventionism and a failed coup in June 1973. Allende's coalition, Unidad Popular, faced the problem of being a minority in the congress and it was plagued by factionalism. On 11 September 1973, a successful coup led by General Augusto Pinochet overthrew the government of Allende. During the bombing of the presidential palace by the Chilean Air Force, President Allende, after mounting a brief armed resistance against the military, eventually died by suicide. In Chilean historiography, Allende's presidency is the last one of the period known as the "Presidential Republic" (1925–1973).
Сайлау
1970 жылғы сайлауда Альенде Unidad Popular (UP немесе Халықтық Бірлік) коалициясымен бақ сынасты. FRAP солшыл коалициясынан кейін, Unidad Popular Чилидің көптеген солшыл күштерін біріктірді: Социалистік партия, Коммунистік партия, Радикалдық партия, Радикалдық Солшылдар партиясы (1972 жылға дейін), Социал-демократиялық партия, MAPU (Movimiento de Acción Popular Unitario) (1972 жылы MAPU Obrero Campesino деген жаңа топ пайда болды) және 1971 жылдан бастап Христиандық Солшылдар. Альенде дауыстардың 36,2% алып, көбінесе қолдау тапты. Христиан-демократ Радомиро Томич Альенденің платформасына ұқсас бағдарламамен 27,8% дауыс жинады. Альенде де, Томич те минералдық өнеркәсіпті мемлекеттік меншікке көшіруді және жер мен табысты қайта бөлуді, сондай-ақ басқа да жаңа саясаттарды жүзеге асыруға уәде берді. Консервативті бұрынғы президент Хорхе Алессандри Ұлттық партиядан 34,9%-дан сәл кем дауыс алды. Конституцияға сәйкес, ең көп дауыс жинаған екі үміткердің арасынан Конгресс шешім қабылдауы тиіс еді. 1932 жылдан бері осы секілді жағдай үш рет туғанда Конгресс көбінесе көп дауыс жинаған үміткерді таңдаған; іс жүзінде, бұрынғы президент Алессандри 1958 жылы халықтың 31,6% дауысымен сайланған еді. Бірақ осы жағдайда Альенденің Конгресте бекітілуіне қарсы белсенді науқан жүргізілді, тіпті оның қызметке кіруіне кедергі келтіру үшін құпия әрекеттер жасалды. Оның президенттік лауазымы "Конституциялық кепілдіктер туралы" заңға қол қойғаннан кейін ғана расталды. Бұл заң Альенденің демократияға адалдығына, немесе кемінде UP-ға деген сеніміне күмәнданатын христиан-демократ сенаторларының көпшілігін сендіру мақсатымен ұсынылды. Заңға қол қойғаннан кейін Сенаттағы Христиан-демократ партиясының мүшелері Альендеге дауыс берді. Дауыс бергендердің көпшілігі оны қолдамағандықтан, Альенде өзінің бағдарламасында ұсынған саясатты жүзеге асыру үшін нақты "мандат" алмады деген пікірлер айтылды. Дегенмен, Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін Чилидің төрт президентінің үші, Альенде сияқты, 50%-дан аз дауыспен сайланғаны да факт. Бұл Чилидің көппартиялық жүйесімен байланысты. Нақтырақ айтқанда, Альенденің 1970 жылғы сайлауына дейін өткен төрт президенттік сайлауда жеңіске жеткендер: 56,1% (1964 жылғы Фрей сайлауы), 31,6% (1958 жылғы Алессандри сайлауы), 46,8% (1952 жылғы Ибанез сайлауы) және 40,2% (1946 жылғы Гонсалес Видела сайлауы) дауыс жинаған. 1970 жылғы сайлаудың заңдылығы күмәндалмайды.
In the 1970 election, Allende ran with the Unidad Popular (UP or Popular Unity) coalition. Succeeding the FRAP left wing coalition, Unidad Popular comprised most of the Chilean Left: the Socialist Party, the Communist Party, the Radical Party, the Party of the Radical Left (until 1972), the Social Democratic Party, MAPU (Movimiento de Acción Popular Unitario) (in 1972, a splinter group – MAPU Obrero Campesino – emerged) and since 1971 the Christian Left. Allende received a plurality with 36.2% of the vote. Christian Democrat Radomiro Tomic won 27.8% with a very similar platform to Allende's. Both Allende and Tomic promised to further nationalize the mineral industry and redistribute land and income among other new policies. Conservative former president Jorge Alessandri, standing for the National Party, received slightly under 34.9% of the vote. According to the constitution, Congress had to decide between the two candidates who had received the most votes. The precedent set on the three previous occasions this situation had arisen since 1932 was for Congress simply to choose the candidate with the largest number of votes; indeed, former president Alessandri had been elected in 1958 with 31.6% of the popular vote. In this case, however, there was an active campaign against Allende's confirmation by Congress, including clandestine efforts to prevent him taking office, and his presidency was ratified only after he signed a "Statute of Constitutional Guarantees". This statute was suggested as a means to convince the majority of Christian Democrat senators that favoured Allessandri, as they doubted Allende's allegiance to democracy, or at least the UP's. After signing the statute, members of the Christian Democrat party in the Senate gave their vote in favor of Allende. It has been argued that given that less than the majority of the voters voted for him, Allende did not have a clear "mandate" to embark in the policies put forward on his program; however, it is also true that in the post World War II period three out of the four previous presidents of Chile had, like Allende, also been elected with less than 50% of the vote, due in part to Chile's multi party system. Specifically, the winners of the four presidential elections prior to Allende's 1970 election had won with: 56.1% (the 1964 election of Frei), 31.6% (the 1958 election of Alessandri), 46.8% (the 1952 election of Ibáñez) and 40.2% (the 1946 election of Gonzalez Videla). The legality of the 1970 election itself is not in dispute.
Экономика
Экономика министрі Педро Вусковичтің экспансиялық ақша саясатының қысқа мерзімді экономикалық нәтижелері айқын оң болды: 12% өнеркәсіптік өсім және ЖІӨ 8,6%-ға өсті, сонымен қатар Чилидегі ұзақ жылдар бойы кездесетін созылмалы инфляцияның (34,9%-дан 22,1%-ға дейін) және жұмыссыздықтың (3,8%-ға дейін) айтарлықтай төмендеуіне әкелді. 1972 жылы Чили эскудосының құны 140% өзгерді. 1971 және 1973 жылдар аралығында орташа нақты ЖІӨ жылдық 5,6% ("теріс өсім") деңгейінде төмендеді, ал үкіметтің бюджет тапшылығы күрт өсті, ал шетелдік резервтер азайды. Осы кезеңде негізгі тауарлардың жетіспеушілігінен қара нарықтар пайда болды, ол Альенде биліктен қуылғаннан кейін 1973 жылдың соңында тоқтатылды. Бұрын талқыланған жұмыс орындарын құрудан басқа, Альенде 1970 және 1971 жылдары бірнеше рет жалақыны көтерді. Алайда, бұл жалақының өсуі азық-түлік бағасының үнемі өсуімен өтесілді. Фрей билігінде де бағалар жоғары болғанмен (1967 және 1970 жылдар аралығында жылына 27%), тұтыну тауарларының негізгі жиынтығы 1972 жылдың тамызында бір айдың ішінде 190 эскудодан 421 эскудоға дейін 120% өсті. 1970-72 жылдар аралығында, Альенде үкіметте болған кезде экспорт 24% азайды, ал импорт 26% өсті, соның ішінде азық-түлік импорты шамамен 149% өсті. Дегенмен, 1972 және 1973 жылдары инфляцияның күшеюі жалақының бастапқы өсімінің бір бөлігін жойғанмен, нақты ең төменгі жалақы 1971-1973 жылдар аралығында (орташа есеппен) өсті. Экспорттың төмендеуіне негізгі себеп мыс бағасының төмендеуі болды. Чили өзінің ең маңызды экспортының халықаралық нарықтағы құнының өзгеруіне бейім болды. Дамушы елдердің көпшілігі сияқты, Чилидің экспорттан түскен кірісінің 50 пайызынан астамы бір ғана негізгі тауардан түсті. Мыс бағасының халықаралық нарықтағы қолайсыз өзгеруі 1971-72 жылдары Чили экономикасына кері әсер етті. Мыс бағасы 1970 жылы тоннасына 66 доллардан 1971 және 1972 жылдары 48-49 долларға дейін төмендеді. Гиперинфляциямен қатар, мыстың құнының төмендеуі және экономикалық көмектің болмауы экономиканы одан әрі нашарлатты. Бастапқыда биліктегі коалиция жалақының өсімін және мемлекеттік шығындардың артуын ұлттандыру және аграрлық реформалар сияқты "құрылымдық өзгерістер" аяқталғаннан кейін түзетуді күтті. Алайда, 1972 жылдың маусым айында Альенде экономикалық қауіптерді көре бастады. Экономика министрі ауыстырылды және кейбір үнемдеу шаралары енгізілді, бірақ бұл көп нәтиже бермеді. Экономикалық көрсеткіштердің нашарлауына қарамастан, Альендедің Халықтық Бірлік коалициясы 1973 жылдың басында парламент сайлауында дауыс санын 43 пайызға дейін арттырды. Алайда, бұл кезде христиан демократтарымен бейресми одақ ретінде басталған қарым-қатынас мүлдем басқаша сипат алды. Христиан демократтары енді оңшыл Ұлттық партиямен және тағы үш кіші партиямен бірігіп, Альенде үкіметіне қарсы шықты, бұл бес партия өздерін Демократия Конфедерациясы (CODE) деп атады. Атқарушы және заң шығарушы билік арасындағы қақтығыс екі тараптан да бастамаларды тоқтатты. Оның экономикалық саясатын экономистер Руди Дорнбуш және Себастьян Эдвардс макроэкономикалық популизм терминін енгізу үшін пайдаланды.
The short term economic results of Minister of Economics Pedro Vuskovic's expansive monetary policy were unambiguously favorable: 12% industrial growth and an 8.6% increase in GDP, accompanied by major declines in Chile’s long endemic chronic inflation (down from 34.9% to 22.1%) and unemployment (down to 3.8%). In 1972 the Chilean escudo changed 140%. The average Real GDP contracted between 1971 and 1973 at an annual rate of 5.6% ("negative growth"), and the government's fiscal deficit soared while foreign reserves declined. During this time, a shortage in basic commodities led to the rise of black markets which ended in late 1973 after Allende was ousted. In addition to the earlier discussed provision of employment, Allende also raised wages on a number of occasions throughout 1970 and 1971. These rises in wages were negated by continuing increases in prices for food. Although price rises had also been high under Frei (27% a year between 1967 and 1970), a basic basket of consumer goods rose by 120% from 190 to 421 escudos in one month alone, August 1972. In the period 1970 72, while Allende was in government, exports fell 24% and imports rose 26%, with imports of food rising an estimated 149%. However, although the acceleration of inflation in 1972 and 1973 eroded part of the initial increase in wages, the real minimum wage still rose (on average) during the 1971–73 period. The falls in exports were mostly due to a fall in the price of copper. Chile was at the mercy of international fluctuations in the value of its single most important export. As with almost half of developing countries, more than 50 percent of Chile's export receipts were from a single primary commodity. Adverse fluctuation in the international price of copper negatively affected the Chilean economy throughout 1971 72. The price of copper fell from a peak of $66 per ton in 1970 to only $48–49 in 1971 and 1972. In addition to the hyperinflation, the fall in the value of copper and lack of economic aid would further depress the economy. Initially, the governing coalition expected the unearned wage increases and the consequent increase in government spending to be corrected once the 'structural changes' like nationalisation and agrarian reforms were completed. However, by June 1972, Allende was beginning to see the economic hazards. The minister of economy was changed and some austerity measures introduced, but to little avail. Amidst declining economic indicators, Allende's Popular Unity coalition actually increased its vote to 43 percent in the parliamentary elections early in 1973. However, by this point what had started as an informal alliance with the Christian Democrats was anything but that. The Christian Democrats now leagued with the right wing National Party and other three minor parties to oppose Allende's government, the five parties calling themselves the Confederation of Democracy (CODE). The conflict between the executive and legislature paralyzed initiatives from either side. His economic policies were used by economists Rudi Dornbusch and Sebastian Edwards to coin the term macroeconomic populism.
Аргентина
Альенде 1973 жылы бұрын Чилиде жер аударылып өмір сүрген Гектор Кампораның сайлануын жақсы жаңалық ретінде қабылдады. Альенде Анисето Родригесті Буэнос-Айреске Чилидің Социалистік партиясы мен Justicialism арасындағы одақ құруға жіберді. Кейін Альенде Кампораның президент болып сайлану рәсіміне қатысты. Мұның бәрін Хуан Перон жақсы көреді, ол Альендеге «компаньеро» деп атады. Алайда Перон Альендені өзінің ең радикалды ізбасарларына ескерту үлгісі ретінде пайдаланды. 1973 жылғы Чили төңкерісіне бірнеше күн қалғанда, ол «Революциялық тенденция» партиясына арнаған сөзінде:
Allende received the 1973 election of Héctor Cámpora, who had previously lived in exile in Chile, as good news. Allende sent in Aniceto Rodríguez to Buenos Aires to work on an alliance between the Socialist Party of Chile and the Justicialism. Later Allende assisted to the presidential inauguration of Campora. All of this was seen with good eyes by Juan Perón who came to refer to Allende as "compañero". However Perón also used Allende as a warning example for the most radical of his followers. In September just a few days before the 1973 Chilean coup d'etat he addressed the Tendencia Revolucionaria:
Перон 1973 жылғы төңкерісті «континент үшін қасірет» деп айыптады, төңкеріс көшбасшысы Аугусто Пиночет өзіне «жақсы таныс» мүдделерді білдірді деді. Ол Альенденің «батыл әрекет» етіп, өзін-өзі өлтіргені үшін мақтады. Ол төңкеріс жасауға АҚШ-тың қатысы бар екенін атап өтті. Кристофер Эндрюдің кітабында, КГБ архивисі Василий Митрохиннің қолжазбаларына сүйене отырып, Альенде КГБ-мен байланыста болғандығы туралы айыптамалар жазылған. Алайда Альенде КГБ агенты болған деген пікір жалпыға бірдей таралған жоқ. КГБ Мемлекеттік қауіпсіздік комитетінің бірінші бас басқармасының бұрынғы бас орынбасары генерал Николай Леоновтың мәлімдемесі бойынша Кеңес Одағы Альенде үкіметін экономикалық, саяси және әскери жағынан қолдаған. Леонов Чилидің қоғамдық зерттеулер орталығында (CEP) берген сұхбатында кеңестік экономикалық қолдауға 100 миллион доллардан астам несие, үш балық аулау кемесі (халыққа 17 000 тонна мұздатылған балық таратты), фабрикалар (1971 жылғы жер сілкінісінен кейін көмек ретінде), 3100 трактор, 74 000 тонна бидай және миллионнан астам конденсацияланған сүт кіргенін айтты. АҚШ президенті Ричард Никсон, сол кезде Вьетнам соғысына және Кеңес Одағымен суық соғысқа араласқан, Батыс жарты шарда екінші социалистік режимнің (Кубадан кейін) пайда болуына ашық қарсы болды. АҚШ үкіметі Альенденің сайлаудан кейін билікке келуіне жол бермеу үшін жасырын қолдау көрсетті: 1970 жылдың 16 қазанында Чилидегі ЦРУ базасына ресми нұсқау берілді, оның бір бөлігі былай деп жазылған: «Альендені төңкеріспен құлату – қатаң және тұрақты саясат. Бұл 24 қазанға дейін жүзеге асырылса, жақсы болар еді, бірақ осы бағыттағы жұмыстар осы күннен кейін де жалғасады. Біз осы мақсатта барлық қажетті ресурстарды пайдалана отырып, барынша қысым жасауды жалғастырамыз. Бұл әрекеттерді жасырын және қауіпсіз түрде жүзеге асыру қажет, осылайша АҚШ үкіметі мен американдық қолдың қатысуы жақсы жасырылады». 1970 жылдың 22 қазанында Чили армиясының қолбасшысы Рене Шнайдерді ұрлап, өлтіруге тырысқан сәтсіз әрекетке қатысты (Шнайдер конституционалист болғандықтан, Альенденің билікке келуіне кедергі келтіретін немесе оны кейіннен алып тастайтын төңкеріс идеясына қарсы болды), Church комитеті былай деп атап өтті: «ЦРУ Чилиде тікелей әскери төңкеріс жасауға тырысты. Ол төңкеріс жасауға ниеттенген чилилік офицерлерге үш қару берді. Чилидің бас қолбасшысы Рене Шнайдерді ұрлаудан бастады. Алайда, олар қаруларын қайтарып алды. Шнайдерді өлтіріп, оны ұрлауды ұйымдастырған топ, әрине, ЦРУ қаруын алған топпен бірдей емес». Алайда Шнайдерді өлтірген топ бұған дейін ЦРУ-мен байланыста болған. Хинчидің айтуынша, агенттік кейіннен бұл топқа «бұл кездесуді құпия ұстап, топтың жақсы ниеті сақталсын және гуманитарлық себептермен» 35 000 доллар төледі. ЦРУ құжаттары бойынша, оның өлтірілуін қаламаған, бірақ оны ұрлауды көздеген. Шнайдердің өлтірілуіне байланысты халықтың ашуы төңкеріс туралы сезімдерді суытты.
Perón condemned the 1973 coup as a "fatality for the continent" stating that the coup leader Augusto Pinochet represented interests "well known" to him. He praised Allende for his "valiant attitude" of committing suicide. He took note of the role of the United States in instigating the coup by recalling his familiarity with coup making processes. Allegations have been made in a book by Christopher Andrew, based on the handwritten notes of alleged KGB archivist Vasili Mitrokhin, that Allende was connected to the KGB. However, the belief that Allende was a KGB agent is not universal. Declarations from KGB General Nikolai Leonov, former Deputy Chief of the First Chief Directorate of the State Security Committee of the KGB, state that the Soviet Union supported Allende's government economically, politically and militarily. Leonov stated in an interview at the Chilean Center of Public Studies (CEP) that the Soviet economic support included over $100 million in credit, three fishing ships (that distributed 17,000 tons of frozen fish to the population), factories (as help after the 1971 earthquake), 3,100 tractors, 74,000 tons of wheat, and more than a million tins of condensed milk. U. S. President Richard Nixon, then embroiled in the Vietnam War and Cold War with the Soviet Union, was openly hostile to the possibility of a second socialist regime (after Cuba) in the Western Hemisphere. There was clandestine support by the U. S. government to prevent Allende from taking office after election: On 16 October 1970, a formal instruction was issued to the CIA base in Chile, saying in part, "It is firm and continuing policy that Allende be overthrown by a coup. It would be much preferable to have this transpire prior to 24 October, but efforts in this regard will continue vigorously beyond this date. We are to continue to generate maximum pressure toward this end, utilizing every appropriate resource. It is imperative that these actions be implemented clandestinely and securely so that the USG and American hand be well hidden". Regarding the botched attempted kidnapping and manslaughter of Chilean Army Commander René Schneider on 22 October 1970 (Schneider was a constitutionalist opposed to the idea of a coup preventing Allende from taking office or removing him after the fact), the Church Committee observed: "The CIA attempted, directly, to foment a military coup in Chile. It passed three weapons to a group of Chilean officers who plotted a coup. Beginning with the kidnapping of Chilean Army Commander in Chief Rene Schneider. However, those guns were returned. The group which staged the abortive kidnap of Schneider, which resulted in his death, apparently was not the same as the group which received CIA weapons." However, the group which killed Schneider had previously been in contact with the CIA. The agency later paid that group $35,000, according to the Hinchey report, "in an effort to keep the prior contact secret, maintain the good will of the group, and for humanitarian reasons". CIA documents indicate that while the CIA had sought his kidnapping, his killing was never intended. Public outrage over the killing of Schneider cooled sentiments for a coup,
Альенде билік басында болған кезде, АҚШ Чили үкіметіне экономикалық көмекті қысқартты. 1973 жылы ЦРУ-ға Пиночет төңкерісі туралы екі күн бұрын хабарланған, бірақ ол төңкерісте «тікелей рөл атқарған жоқ» деп мәлімдеді. Пиночет билікті қолға алғаннан кейін АҚШ Мемлекеттік хатшысы Генри Киссинджер Никсонға АҚШ «оны жасамады» (төңкерістің өзіне қатысты), бірақ «мүмкіндігінше жағдайды жақсы жасады» деді.
With Allende in office, the United States reduced economic aid to the Chilean government. In 1973, the CIA was notified by contacts of the impending Pinochet coup two days in advance, but contends it "played no direct role" in the coup. After Pinochet assumed power, U. S. Secretary of State Henry Kissinger told Nixon that the United States "didn't do it" (referring to the coup itself) but had "created the conditions as great as possible".
Дағдарыс
1972 жылдың қазан айында Чилиде елдің тарихи тұрғыдан әулетті секторлары бастаған наразылық акцияларының толқыны басталды; оларға АҚШ президенті Ричард Никсон ашық қолдау көрсетті. 1972 жылдың 9 қазанында ЦРУ «қыркүйек жоспары» аясында 2 миллион АҚШ доллары көлемінде қаржылап, қолдау көрсеткен жүк тасымалдау компанияларының иелерінің ереуілі басталды. Ереуілді сол кезде Леон Виларин басқарған «Patria y Libertad» жарымәскери ұйымының жетекшілерінің бірі Конфедерация Nacional del Transporte жариялады. Карлос Прац 1970 жылдың 24 қазанында генерал Рене Шнайдердің қазасынан кейін, ЦРУ-дан логистикалық және қаржылық қолдау алған генерал Роберто Виакс және генерал Камило Валенсуэла есімді екі топтың қатысуымен оны алмастырды. Прац Шнайдердің құқықтық доктринасын қолдады және Альендеге қарсы төңкеріске әскерилерді араластырудан бас тартты. 1972 жылдың наурыз және шілде айларында Альенде және христиан демократтары келісімге келуге тырысты. Наурыз айында UP коалициясын білдіретін Радикалды солшыл партиясы ұлттандырылған кәсіпорындарды реттеу мәселесі бойынша христиандық демократиялық партиясымен келіссөздер жүргізді, бірақ экономика министрі Педро Вускович келіссөздерді бойкоттап, құқықтық тұрғыдан күмәнді экспроприациялар жасағандықтан, ақырында сәтсіз аяқталды. Нәтижесінде Радикалды солшыл партиясы да UP коалициясынан шықты.
In October 1972, Chile saw the first of what were to be a wave of confrontational strikes led by some of the historically well off sectors of Chilean society; these received the open support of United States President Richard Nixon. A strike by trucking company owners, which the CIA supported by funding them with US$2 million within the frame of the "September Plan", began on 9 October 1972. The strike was declared by the Confederación Nacional del Transporte, then presided by León Vilarín, one of the leaders of the far right paramilitary group Patria y Libertad. Carlos Prats had succeeded General René Schneider after his assassination on 24 October 1970, by two groups, General Roberto Viaux and General Camilo Valenzuela, who had benefitted from logistical and financial support from the CIA. Prats was a supporter of the legalist Schneider doctrine and refused to involve the military in a coup against Allende. In March and July 1972, Allende and the Christian Democrats tried to forge a compromise. The moderate Party of the Radical Left, representing the UP coalition in March, held talks with the Christian Democratic Party over regulations of nationalized firms, but ultimately failed, as the minister of economy Pedro Vuskovic boycotted the negotiations and carried out legally dubious expropriations. As a result, the Radical Left also left the UP coalition,
Көптеген айыптаулар социалистік үкіметтің биліктерді бөлуді ескермеуіне және заң шығару және сот функцияларын атқарушы билікке беруіне қатысты болды. Бұл резолюция кейіннен Пиночет төңкерісті ақтау үшін пайдаланды, ол екі аптадан кейін болды. 1973 жылдың 24 тамызында Альенде айыптауларға жауап берді. Ол оппозицияны әскери төңкеріске шақыру арқылы, қарулы күштерді азаматтық билікке бағынбауға үндеу арқылы айыптады. Ол Конгресс «кейбір секторлардың бүлікшіл ниеттерін жеңілдетіп» және «демократиялық жолмен сайланған үкіметке қарсы Қарулы күштер мен тәртіптің араласуын шақыру арқылы төңкеріс немесе азаматтық соғысты ынталандырып отыр» деді. Ол декларация президентке қарсы айыптау үшін конституциялық талаптарға сәйкес қажетті үштен екі көпшілікті ала алмағанын атап өтті және заң шығарушы орган атқарушы биліктің құзыретін иеленуге тырысып жатқанын мәлімдеді. Ол «Чили демократиясы – барлық халықтың жеңісі. Бұл пайдаланушы топтардың еңбегі немесе сыйы емес, және оны ұрпақтар бойы жинақталған құрбандықтармен орнатып, қорғайтын болады. Мен санада тазалықпен айтамын, мен басқаратын үкіметтен бұрын Чилиде демократиялық үкімет болған емес» деді. Ол сөзін «жұмыскерлерді, барлық демократтар мен патриоттарды» конституцияны және «революциялық процесті» қорғауға шақырумен аяқтады.
Most of the accusations were about the Socialist Government disregarding the separation of powers, and arrogating legislative and judicial prerogatives to the executive branch of government. The resolution was later used by Pinochet a way to justify the coup, which occurred two weeks later. On 24 August 1973, Allende responded point by point to the accusations. He accused the opposition of trying to incite a military coup by encouraging the armed forces to disobey civilian authorities. He said that Congress was "facilitat[ing] the seditious intention of certain sectors" and promoting a coup or a civil war by "invoking the intervention of the Armed Forces and of Order against a democratically elected government". He observed that the declaration had failed to obtain the required two thirds majority constitutionally required to bring an accusation against the president and argued that the legislature was trying to usurp the executive role. He wrote that "Chilean democracy is a conquest by all of the people. It is neither the work nor the gift of the exploiting classes, and it will be defended by those who, with sacrifices accumulated over generations, have imposed it With a tranquil conscience I sustain that never before has Chile had a more democratic government than that over which I have the honor to preside". He concluded by calling upon "the workers, all democrats and patriots" to join him in defense of the constitution and of the "revolutionary process".
Соңғы төңкеріс
1973 жылдың қыркүйек айының басында Альенде дағдарысты халықтың пікірін білу арқылы шешу мүмкіндігін көтерді. Бірақ, Чили әскері 22 тамыздағы Депутаттар палатасының қаулысын (ол Альенденің әскери жолмен қуғынға түсіруін сұраған болатын) пайдаланып, 1973 жылдың 11 қыркүйегінде Альендені биліктен ығыстырды. Президенттік сарай қоршалып, бомбалау барысында Альенде өз-өзіне қол жұмсады.
In early September 1973, Allende floated the idea of resolving the crisis with a referendum. However, the Chilean military seized the initiative of the Chamber of Deputies' 22 August Resolution (which had implored Allende's military removal) to oust Allende on 11 September 1973. As the Presidential Palace was surrounded and bombed, Allende died by suicide.