Шотландиядағы Левербург ауылының тарихы

Кіріспе

Левербург (An t Òb) – Шотландияның Сыртқы Гебрид аралдарындағы Харрис аймағында Тарберттен кейін екінші ірі ауыл. Левербург Харрис приходінің құрамында орналасқан. 1971 жылы оның халқы 223 адамды құрады.

Тарих

30 жасында ағылшын бизнесмені Уильям Левер, 1-ші виконт Леверхулм қайықпен саяхатқа шығып, Шотландияның Батыс Аралдарына ғашық болды. 1918 жылғы мамыр айында 66 жасында ол Льюис аралын 167 000 фунт стерлингке сатып алды, балық аулау өнеркәсібін қайта жандандыра алатынына сенімді болды. Бірақ оның инвестициясы 1919 жылы Бірінші дүниежүзілік соғыстан демобилизацияланған және жерге ие болуге уәде алған әскерилер Льюис аралында учаскелерді иелене бастағанда сәтсіз аяқталды. Леверхулм наразылық білдіріп, өзін басып алушылар деп санайтын адамдарға қарсы заңдық шаралар қолданды, бірақ Шотландия кеңсесі бұрынғы әскерилердің жағын алып, Леверхулмнің жоспарын қиратты. Балық аулау жоспарын іске асыруға тырысып, 1919 жылдың соңында Оңтүстік Харрис иесін Данмор графынан 36 000 фунт стерлингке сатып алды. Балық аулау ауылы Оббеге (норвеж тілінен «шығанақ» деген мағынаны білдіретін сөз) кіріп, оны 400-ден астам Mac Fisheries балық дүкендері арқылы таратылатын ірі балық өңдеу орталығына айналдыруды жоспарлады. Ол бұл жерді таңдады, өйткені ол Минч және Атлант мұхитының суларына қол жеткізе алды және оның қайықтары әрқашан қорғалған балық аулау суларын таба алатын. Найджел Николсон өзінің «Аралдардың Иесі» (Weidenfeld and Nicolson, 1960) атты кітабында былай деп жазады: «Леверхулм портын іздеуге көп уақыт жұмсаған жоқ. Ол оны Оббеде тапты. Ол және оның кеңесшілері инженерлік жұмыстарға кіріспес бұрын осы мәселені тереңірек қарастырмағаны өкінішті, өйткені Оббе ең қолайлы орын емес еді. Тарберт артық болған болар, өйткені оның терең, қорғалған суы бар еді, және Леверхулм шығыс және батыс Лох Тарбертті байланыстыратын тар арал арқылы канал қазуға қабілетті болған, осылайша оның қайықтары Гебрид аралдарының екі жағындағы теңіздерге қол жеткізе алатын еді. Бұл ұсынысты оған алғашқы кезеңде Дункан Мейсивер ұсынған; ал оның Льюистегі жеке өкілі, полковник Уолтер Линдсей (көрінеу, Мейсивердің идеясынан хабарсыз болған) оны 1920 жылдың қазан айында қайта көтерді. «Мен кеше ойладым», - деп жазды ол Леверхулмге, - «егер Тарбертте канал қазылса, үлкен артықшылық болар еді, өйткені екі лохта да өте жақсы бекініс бар». Бірақ дәл сол айда Левербургтегі жұмыс толыққанды басталды. Леверхулм Тарберт каналының айқын талаптарын неге қабылдамады, бұл белгісіз. Мүмкін, ол Сторнуэйге жақын болуынан қорқып, немесе шығыс лохтың кіреберісіндегі Скальпай аралындағы дамып келе жатқан балықшылар қауымының мүдделеріне зиян келтіргісі келмеді. Немесе, бұл жеке себеп болған шығар, өйткені Obbe «Leverburgh» деп қайта ат қойылғаннан кейін, одан бас тарту мүмкін емес болды». 1920 жылы жергілікті тұрғындардың келісімімен Оббе Левербург деп аталды, және 300 адам 50 траулерден түскен балықты өңдеу үшін жаңа айлақ пен жағалау инфрақұрылымын салуға кірісті. Жағалаудағы құрылысқа тұрғын үй блогы, балық өңдеу цехтары, түтін үйлері, тоңазытқыш ғимараты, қойма үйлері, менеджерлерге арналған үйлер және жиырма көлік гаражы кірді. Ішкі теңіз лохын 200-ден астам траулерді қабылдайтын портқа айналдыру, тұрақты 25 фут (8 м) тереңдікті қамтамасыз ету үшін теңіз шлюзімен жабдықтау жоспарланған дамудың екінші кезеңі, Леверхулм қосымша көлік қозғалысын қабылдауға жаңартылған жолдарға төледі. 1920 жылы Лондондық қасапшылар Wall's компаниясын сатып алғаннан кейін, 1920–1921 жылдардағы экономикалық төмендеу дамуды баяулатты, нәтижесінде 1922 жылы Лондондағы Mac Fisheries компаниясы Lever Brothers Ltd компаниясына енгізілді. 1924 жылы Левербург өндірісті бастауға дайын болды, және 12 Great Yarmouth траулері өте көп мөлшерде сельдь түсірді, сондықтан балықты өңдеу үшін материктен қосымша әйелдер жұмысқа алынды. 1924 жылдың қыркүйегінде Леверхулм Левербургке соңғы рет келгеннен кейін Африкаға сапар шегіп, онда пневмонияға шалдықты. 1925 жылы қайтыс болғаннан кейін оның мұрагерлері мен Lever Brothers басқармасы Левербург жобасына қызығушылық танытпады, сондықтан барлық жұмыс тоқтатылды. Олар ауылды және өндіріс орындарын 5000 фунт стерлингке, ал егістікті 300 фунт стерлингке жергілікті Кэмпбелл ағайындыларына сатты. Жоба Леверхулмге 500 000 фунт стерлингке шамамен бағаланған.

In his 30s, English businessman William Lever, 1st Viscount Leverhulme had taken a boat trip and fallen in love with the Western Isles of Scotland. In May 1918, at the age of 66, he bought the Isle of Lewis for £167,000, convinced that he could resurrect the fishing industry. But his investment floundered in 1919 when servicemen, demobilised from the First World War and promised land, started occupying plots on the Isle of Lewis. Leverhulme protested and took legal action against the people he considered squatters, but the Scottish Office took the side of the ex servicemen, leaving Leverhulme's plan in tatters. Still looking to develop his fishing plan, in late 1919 he purchased the South Harris estate from the Earl of Dunmore for the sum of £36,000. Taking in the fishing village of Obbe (deriving from a Norse word for a bay), he planned to turn it into a consolidated major fishing centre, with fish distributed through the 400+ Mac Fisheries fishmonger shops. He chose the site because it gave access to the waters of both the Minch and the Atlantic Ocean and his boats could always find sheltered fishing waters. Nigel Nicolson, in his book: "Lord of the Isles", (Weidenfeld and Nicolson, 1960), writes: "Leverhulme did not search long for the site of his harbour. He found it at Obbe. It was a pity that he and his advisers did not give the matter further thought before embarking on the engineering works, for Obbe was not the best possible site. Tarbert would have been preferable, for it had deep sheltered water, and it would not have been beyond Leverhulme's scope to dig a canal through the narrow isthmus linking the East and West Lochs Tarbert, and so provide his boats with access to the seas on both sides of the Hebrides. This proposal was urged on him at an early stage by Duncan Maciver; and his personal representative in Lewis, Colonel Walter Lindsay (who had apparently not heard of Maciver's idea), raised it again in October 1920. "It struck me yesterday," he wrote to Leverhulme, "that it would be a great advantage if a canal could be cut at Tarbert, as there is extremely good anchorage in both lochs." But it was in that very month that work at Leverburgh began in earnest. Why Leverhulme discarded the obvious claims of a Tarbert canal is not clear. Perhaps he feared its proximity to Stornoway, or did not wish to harm the interests of the thriving community of fishermen on the isle of Scalpay at the entrance to the east loch. Or perhaps it was for the more personal reason that once the decision had been taken to rechristen Obbe "Leverburgh", it became unthinkable to abandon it." In 1920, with local consent, Obbe was renamed Leverburgh, and 300 men started work on a new pier and seashore infrastructure for processing the catch from 50 berthed trawlers. Shore side construction covered an accommodation block, curing sheds, smoke houses, a refrigeration building, store sheds, houses for the managers and a twenty car garage. With a second stage of development planned that would have seen the inner sea loch converted into a harbour to accommodate 200+ trawlers, fitted with a sea lock to ensure a constant 25 feet (8 m) depth, Leverhulme paid for upgraded roads to accommodate the additional traffic. After purchasing the London butchers Wall's in 1920, the economic downturn of 1920–1921 slowed development, resulting in the London based Mac Fisheries being incorporated into Lever Brothers Ltd in 1922. By 1924 Leverburgh was ready to start production, and 12 Great Yarmouth drifters landed a quantity of herring so great that extra female employees were taken in from the mainland to handle the catch. After making his last visit to Leverburgh in September 1924, Leverhulme took a trip to Africa, where he developed pneumonia. After his death in 1925, his executors and the board of Lever Brothers had no interest in the Leverburgh project, and so ended all work. They sold off the village and production facilities for £5,000, and the estate for £300, to the Campbell brothers, a local family. It is estimated that the project cost Leverhulme £500,000.

Мекемелер

Каледониялық МакБрейне паром қызметі Левербургты Бернереймен байланыстырады, ал Бернерей Солтүстік Уистке құрылыс жолмен (жағалау жолымен) қосылған. Ауылға қызмет ететін пошта 1873 жылы ашылды және 1920 жылдың желтоқсанында оның атауы Оббеден Левербургке өзгертілді. Жақын жердегі аймақ, әсіресе батыс жағалау бойындағы жолмен созылған, әдемі жағажайларымен белгілі.