Александр Гордон Лейинг: Тибуктуға жеткен шотланд саяхатшысы
Alexander Gordon Laing
Александр Гордон Лейинг – шотланд зерттеуші, 1826 ж. Тимбуктуға еуропалықтан бірінші болып жеткен. Өмірі, саяхаттары, трагикалық қазасы туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Шотланд зерттеушісі (1794–1826)
Scottish explorer (1794–1826)
Александр Гордон Лэйнг (27 желтоқсан 1794 – 26 қыркүйек 1826) – шотланд зерттеушісі және 1826 жылдың тамызында солтүстіктен оңтүстікке қарай бағытпен Тимбуктуға жеткен алғашқы еуропалық. Ол Тимбуктудан кеткеннен бес аптадай кейін қаза тапты.
Major Alexander Gordon Laing (27 December 179426 September 1826) was a Scottish explorer and the first European to reach Timbuktu, arriving there via the north to south route in August 1826. He was killed shortly after he departed Timbuktu, some five weeks later.
Ерте өмір
Лэйн 1794 жылдың соңында Эдинбургте дүниеге келді. Оның біліміне әкесі Уильям Лэйн, жеке классика оқытушысы, және Эдинбург университеті бағыт берді. 1811 жылы ол анасының інісі, полковник Габриэль Гордонның кеңсесіне қызметкер болып Барбадосқа сапар шекті.
Laing was born in Edinburgh in late 1794. He was educated by his father, William Laing, who was a private teacher of classics, and at the University of Edinburgh. In 1811, he went to Barbados as clerk to his maternal uncle Colonel Gabriel Gordon.
Әскери қызмет
Барбадостың губернаторы генерал сэр Джордж Беквиттің арқасында 1813 жылы Йорк жеңіл жаяу әскері ерікті жасағына кірді. 1815 жылы ол сатып алмастан лейтенант қызметіне көтерілді және 1817 жылы бұрынғы полкі таратылғаннан кейін 2-ші Батыс Үндістан полкіне ауыстырылды. 1822 жылы Корольдік Африка отаршылдық корпусына капитан болып өтті. Сол жылы, полкімен Сьерра-Леонеде болғанда, губернатор сэр Чарльз Маккарти оны мандинго еліне сауданы дамыту және аймақтағы құл саудасын тоқтату мақсатымен жіберді. Осы жылы Лэйнг Солимана елінің астанасы Фалабаға сапар шегіп, Рокель өзенінің бастауын анықтады. Нигер өзенінің бастауына жетуге тырысты, бірақ жергілікті тұрғындар тоқтатты. Дегенмен, ол оның орнын шамамен дәл анықтауға қол жеткізді. Африка қауымдастығының президенті Джозеф Бэнкс экспедицияның Тимбуктудың орнын ашуға көмектесетініне үміттеніп, жобасын қолдады. Колониялар жөніндегі хатшы, Генри, 3-ші граф Батерст, капитан Лэйнгке Триполи және Тимбукту арқылы Нигер алабының гидрографиясын зерттеу үшін саяхат жасауды бұйырды. Лэйнг 1825 жылдың ақпанында Англиядан кетіп, 14 шілдеде Триполиде британдық консулдың қызы Эмма Уоррингтонға үйленді. Екі күннен кейін ол әйелін қалдырып, Сахараны кесіп өтуге шықты, оған кейін оның өліміне қатысты деп айыпталған шейх ілесіп келді. 1825 жылдың қазанында жанама жолмен Гадамесқа жетті, ал желтоқсанда Туат аймағындағы Ин-Салахқа жетіп, онда туарегтердің бір тобы оны жылы қабылдады.
Through General Sir George Beckwith, the governor of Barbados, he obtained an ensigncy in the York Light Infantry Volunteers in 1813. He was promoted lieutenant without purchase in 1815 and transferred to the 2nd West India Regiment after his former regiment was disbanded in 1817. In 1822 he transferred into the Royal African Colonial Corps as a captain. In that year, while with his regiment at Sierra Leone, he was sent by the governor Sir Charles MacCarthy, to the Mandingo country, with the double object of opening up commerce and endeavouring to abolish the slave trade in that region. Later that year, Laing visited Falaba, the capital of the Solimana country, and ascertained the source of the Rokel. He endeavoured to reach the source of the Niger, but was stopped by the natives. He was, however, able to fix it with approximate accuracy. Joseph Banks, president of the African Association, supported his project, hoping that the expedition would reveal the location of Timbuktu. Henry, 3rd Earl Bathurst, then secretary for the colonies, instructed Captain Laing to undertake a journey, via Tripoli and Timbuktu, to further elucidate the hydrography of the Niger basin. Laing left England in February 1825, and at Tripoli on 14 July he married Emma Warrington, daughter of the British consul. Two days later, leaving his bride behind, he started to cross the Sahara, accompanied by a sheikh who was subsequently accused of planning his murder. Ghadames was reached, by an indirect route, in October 1825, and in December Laing reached In Salah in the Tuat territory, where he was well received by one particular group of Tuareg.
Салдары
Лэйннің құжаттары ешқашан табылған жоқ, ал оның қайын атасы Ханмер Уоррингтон француздарды (Тимбуктуға жеткісі келгендер) бұзушылық жасауда және Лэйннің күнделігін қолға түсіруде айыптады; алайда, мұны растайтын ешқандай дәлел табылмады. 1903 жылы француз үкіметі Лэйннің аты-жөні және оның Тимбуктуде 38 күн болған кезі жазылған тақташаны оның тұрған үйіне орнатты. Ескі қаланың ішіндегі Джингарейбер ауданында орналасқан бұл үй 1992 жылғы 18 желтоқсандағы қаулымен Ұлттық мұра ретінде жарияланды.
Laing's papers were never recovered, and his father in law, Hanmer Warrington, accused the French (who also wanted to reach Timbuktu) of interference and having procured Laing's journal; however, there has never been any evidence for this. In 1903, the French government placed a tablet bearing Laing's name and the date of his visit on the house occupied by him during his 38 day stay in Timbuktu. This house, located in the Djingareiber district, inside the old town, was declared a National Heritage by decree of 18 December 1992.