Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Вьетнам императрицасы
Empress of Vietnam
Императрица Нам Фунг (4 желтоқсан 1914 – 16 қыркүйек 1963), туғанда Мари Тереза Нгуен Хуу Ти Лан, Вьетнамның соңғы император жұбайы. Ол 1934 жылдан бастап өліміне дейін Вьетнамның соңғы императоры Бао Дайдың (1945 жылдың наурызына дейін ресми түрде Дай Нам деп аталды) әйелі болды. Ол сонымен қатар Нгуен әулетінің екінші және соңғы императрицасы (hoàng hậu) болды.
Empress Nam Phương (4 December 1914 – 16 September 1963), born Marie Thérèse Nguyễn Hữu Thị Lan, was the last empress consort of Vietnam. She was the wife of Bảo Đại , the last emperor of Vietnam (officially named as Đại Nam before March 1945), from 1934 until her death. She was also the second and last empress consort (hoàng hậu) of the Nguyễn dynasty.
Өмірбаян
Мари Тереза Нгуен Ху Тхи Лан, бұрынғы француз колониясы Кочинкинаның Го Конг қаласында дүниеге келді. Бұл бес аймақтың бірі (қалғандары Анам, Тонкин, Камбоджа және Лаос протектораттары) Француз Индокитайы одағын құрады. Оның әкесі, бай саудагер деп сипатталған Пьер Нгуен Ху Хао, Го Конг қаласында кедей католик отбасында туған. Сайгон епископының ұсынуымен ол Лонг-Мы герцогы Ле Фат Даның хатшысы болып жұмыс істеді, соңынан жұмыс берушісінің қызы Мари Ле Ти Бинге үйленді және оның лауазымын мұраға алды. Француз азаматтығын алған Нгуен Ху Тхи Лан, Мариет есіммен танымал болды, 12 жасында Франциядағы Нойли-сюр-Сенде орналасқан аристократтардың католик мектебінде білім алды. Ол болашақ күйеуі, императордың, қашық туысы еді.
Marie Thérèse Nguyễn Hữu Thị Lan was born in Gò Công, a Mekong Delta town in what was then the French colony of Cochinchina, one of the five areas (the others being the protectorates of Annam, Tonkin, Cambodia and Laos) that composed the Union of French Indochina. Her father, Pierre Nguyễn Hữu Hào, described as a wealthy merchant, had been born into a poor Catholic family in Gò Công. Through an introduction from the Bishop of Saigon, he became secretary to the billionaire Lê Phát Đạt, Duke of Long My, and eventually married his employer's daughter, Marie Lê Thị Bình, and inherited his title. A naturalized French citizen, Nguyễn Hữu Thị Lan, who was known as Mariette, studied at the Couvent des Oiseaux, an aristocratic Catholic school located in Neuilly sur Seine, France, where she was sent at the age of 12. She was a distant cousin of her future husband, the emperor.
Модаға әсері
1939 жылдың жазында Нам Фунның Еуропаға алғашқы ресми сапары бір журналистің "кешкі киімге арналған шалбар мен кестеленген тон; пагода пішіндері, [және] жеңдердің немесе жағаның ерекше пішіндері" деп сипаттаған сәнге деген қызу ықылымды бастады. Моданы қадағалағандардың таңғалуына орай, ол сапарда Папа Пий XII-мен кездескенде, "Индокитайдан келген қонақ дәстүрлі қара, ұзын жеңді көйлек пен жамылғы кимеді. Оның орнына ол алтын түсті, айдаһармен кестеленген тон, қызыл шарф және алтын бас киім киді. Ол күміс шалбар киген".
Nam Phương's first official visit to Europe, in the summer of 1939, launched a craze for what one reporter described as "trousers and embroidered tunics for evenings; pagoda silhouettes, [and] revers or sleeve forms." To the surprise of fashion observers, when she met with Pope Pius XII during that trip, "the visitor from Indochina did not wear the traditional black, long sleeved gown and veil. Instead, she appeared in a gold, dragon embroidered tunic, red scarf, and gold hat. She wore silver trousers."
Кейінгі өмірі
Нам Фонг Екінші дүниежүзілік соғыс аяқталғаннан кейін Вьетнамның қайта құру комитетінің мүшесі және Вьетнам Қызыл Кресінің демеушісі болды. Ол қаржы жинап, Вьетнамның тәуелсіздігін тануға шақырды. Бао Дай 1945 жылдың қыркүйегінде Хуэден Ханойға кеткеннен кейін, басқа әйелдері болды. Келесі жылы бұрынғы император Қытайға эмиграцияға кетті. 1949 жылы ұлтшыл үкіметтің шақыруымен Вьетнамға оралып, Вьетнам мемлекетінің басшысы болып тағайындалды, бірақ 1954 жылы тағы да эмиграцияға шықты. 1947 жылы елде коммунистер билікке келгеннен кейін, император және оның балалары Франциядағы Канн қаласының жанындағы Шато Торенкке көшіп барды, бұл мүлік оның шешесінің әкесі 20 ғасырдың басында сатып алған болатын. Бұл мүліктердің ішінде оның әкесінің Да Латтағы вилласы да бар, қазір ол Лам Донг мұражайы болып табылады.
Nam Phương served as a member of the Reconstruction Committee for Vietnam after the end of World War II and was the patron of the Vietnamese Red Cross. She raised funds and called for the recognition of the independence of Vietnam. After Bảo Đại left Huế for Hanoi in September 1945, he had other mistresses. The next year, the former emperor fled into exile in China. He returned to Vietnam in 1949 at the invitation of the nationalist government and was named Chief of the State of Vietnam, but he went into exile again in 1954. In 1947, after the communist takeover of the country, the empress and her children moved to Château Thorenc, outside of Cannes, France, which had been in the family since its purchase by her maternal grandfather in the early 20th century. These properties included her father's villa at Da Lat, which is now Lam Dong Museum.
Өлім
Императрица Нам Фонг 1963 жылдың 16 қыркүйегінде Францияның Коррез департаменті, Шабриньяк ауылына жақын орналасқан Домейн де Ла Перш резиденциясында жүрек талмасынан қайтыс болды. Ол жергілікті бейіште жерленген.
Empress Nam Phương died on 16 September 1963 from a heart attack, at Domaine de La Perche, her home near the small rural village of Chabrignac, Corrèze, France. She was buried in the local cemetery.
Медиа
Нам Фунның рөлін 2004 жылы Вьетнамда түсірілген "Ngọn nến Hoàng cung" ("Император сарайының шамшырағы") атты мини-сериалында актриса Йен Чи сомдады. Сондай-ақ, императрица рөлін әнші Хоа Минзи 2020 жылы түсірген "Không thể cùng nhau suốt kiếp" атты музыкалық видеосында бейнелеген.
Nam Phương was portrayed by the actress Yến Chi in the 2004 Vietnamese miniseries Ngọn nến Hoàng cung ("The Imperial Palace's Candlelight"). The empress was also portrayed by the singer Hòa Minzy in her 2020 MV Không thể cùng nhau suốt kiếp.